برخی از دانشمندان، وراثت را انتقال بسیاری از صفات جسمانی و روانی و مجموعه ای از حالات اخلاقی و عملی، از پدر و مادر و خویشاوندان ‌به فرزندان می دانند. ارنست مندل تحقیقات گسترده ای در علم زیست شناسی انجام داد. وی در سال 1866 میلادی به وجود عوامل ناقل صفات ارثی که بعدها ژن نام گرفت، معتقد شد.به دنبال او دانشمندانی مانند مورگانگلدشمیت به تکمیل نظریات وی پرداختند. آن ها عوامل انتقال صفات را بر روی کروموزوم ها در داخل هسته سلول های جنسی شناسایی نمودند. اگر چه پدر و مادر هر دو در ساختمان اصلی کودک سهیم هستند (زیرا سلول جنینی زن و مرد باید کودک را بسازد) ولی مادر از این نظر که متجاوز از نه ماه جنین را در رحم خود نگه می دارد، شرایط زندگی او در جنین اثر مستقیم و مضاعفی دارد. حالات روانی و هیجانی و یا حتی فعالیت های جسمانی او در شخصیت کودک تأثیرگذار است و همراه با تراوش هورمون هایی که در شرایط فشارهای هیجانی و یا روانی صورت می گیرد، از طریق عبور از جفت(منبع تغذیه جنین) اثر موقتی و یا دائمی در جنین به جای می گذارد. بدین روی سهم مادر و مسئولیت او در تولد فرزند سالم با صفات اخلاقی شایسته، بیش از پدر خواهد بود. او باید شرایط خاصی را در دوران بارداری و حتی قبل از آن ایجاد و اجرا کند.
در اسلام نیز با توجه به وراثت و انتقال صفات از پدر و مادر به فرزندان و تأثیر خاص مادر بر کودک توصیه های فراوانی در انتخاب همسر شده است؛
توجه به تدین همسر؛ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله تدین را با ارزش ترین امر در انتخاب همسر دانسته و می فرماید: « مَنْ تَزَوَّجَ امْرَأَهً لَا یَتَزَوَّجُهَا إِلَّا لِجَمَالِهَا- لَمْ یَرَ فِیهَا مَا یُحِبُّ وَ مَنْ تَزَوَّجَهَا لِمَالِهَا- لَا یَتَزَوَّجُهَا إِلَّا لَهُ وَکَلَهُ اللَّهُ إِلَیْهِ فَعَلَیْکُمْ بِذَاتِ الدِّینِ»
توجه به حسن خلق؛ حضرت علی علیه السلام سجایای اخلاقی را دلیل پاکی وراثت و خوش رگیها می دانند و می فرمایند: «حُسنُ الاخلاقِ برهانُ کَرَمِ الاَعراقِ»
توجه به اصالت خانوادگی؛ پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم دستور می دهد با خانواده های صالح وصلت نمایید تا صفات نیک از آن خانواده به فرزندان شما منتقل شود . «تزوجوا فی الحِجزِ الصالح فان العرق دساس» توجه به عقل و کمال همسر؛ عدم رشد عقلی همسر در کودک اثر می گذارد، امیرالمؤمنین علیه السلام در پرهیز از ازدواج با چنین افرادی می فرماید:« لَا تَنْکِحُوا الْحَمْقَاءَ فَإِنَّ صُحْبَتَهَا بَلَاءٌ وَ وُلْدَهَا ضَیَاعٌ‌ »
بنابراین زن می تواند با رشد عقلی و معنوی و کسب فضائل اخلاقی، صفات و خصوصیات انسانی را در دوران بارداری به کودک خود منتقل کند و او را به کمال و سعادت برساند. بدنبال این استعداد و ویژگی است که اسلام وظیفه و مسئولیت خاص تربیت فرزند را به او محول می نماید که انجام صحیح آن منجر به فلاح فرد و جامعه می شود و عدم رعایت آن فساد فردی و اجتماعی بدنبال می آورد.
1-3-2-تولد فرزند
بانوان به مقتضای خلقت خویش از جایگاه خاصی برخوردارند که مردان قابلیت جانشینی آن را ندارند و آن، قدرت نشو و نمای انسانی دیگر در وجود خود است :«وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکمُ‏ْ أَزْوَاجًا وَ جَعَلَ لَکُم مِّنْ أَزْوَاجِکُم بَنِینَ وَ حَفَدَهً . . » تا بدین وسیله انسان ها بر روی زمین بسیار گردند. « فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ جَعَلَ لَکمُ مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا . . . یَذْرَؤُکُمْ فِیهِ . . .» البته این قابلیت موجب زحماتی برای او می شود که به موجب آن زحمت ها، وظایفی بر فرزند واجب می گردد «وَ وَصَّیْنَا الْانسَانَ بِوَالِدَیْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ کُرْهًا وَ وَضَعَتْهُ کُرْهًا. . . » در اسلام جهت قدردانی از مشکلات زن در تحمل بارداری در بیان رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وی را همانند روزه دار و شب زنده دار و مجاهدی بر می شمارد که با جان و مالش در راه خدا می جنگد و آن هنگامی که وضع حمل کند برای او پاداشی است که به جهت عظمت و بزرگی آن را درک نمی کند.«إِذَا حَمَلَتِ الْمَرْأَهُ- کَانَتْ بِمَنْزِلَهِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ- الْمُجَاهِدِ بِنَفْسِهِ وَ مَالِهِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ- فَإِذَا وَضَعَتْ کَانَ لَهَا مِنَ الْأَجْرِ مَا لَا تَدْرِی. . » زمانی که زن باردار است. . .
1-3-3-انتقال صفات از طریق شیر
متخصصان و پزشکان کودک اظهار می کنند، هیچ نوع غذا و ویتامینی نمی تواند جای شیر مادر را بگیرد و در رشد و سلامت فرزند مؤثر بوده و او را از عواطف و احساسات پاک مادری بهره مند سازد.
بدین روی یکی از جایگاه های اختصاصی زن، شیر دادن به فرزند است. اسلام به این نیاز کودک و مادر پاسخ مثبت داده و پیامبر صلی الله علیه و آله تأکید می فرماید « لَیْسَ لِلصَّبِیِّ لَبَنٌ خَیْرٌ مِنْ لَبَنِ أُمِّهِ » و با در نظر گرفتن ساختار فیزیکی کودک، مدت دوران شیر خوارگی را دوسال کامل می داند« وَ الْوالِداتُ یُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَیْنِ کامِلَیْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ یُتِمَّ الرَّضاعَهَ . . » البته تغذیه نوزاد با شیر مادر را مشروط به شرایطی می داند:
مادر به سبب شیردهی فرزندش متحمل ضرر و زیان نگردد. «. . لا تُضَارَّ والِدَهٌ بِوَلَدِه . . »
نفقه، خوراک و پوشاک مناسب مادر بر عهده همسرش می باشد.« . . وَ عَلىَ المَْوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ کِسْوَتهُُنَّ بِالمَْعْرُوفِ . . »
در صورت طلب دستمزد از طرف مادر لازم است پدر مبلغی را برای این کار اختصاص دهد «‌. . فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَکمُ‏ْ فََاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ. . »
حال اگر زن قادر به شیر دادن فرزند نباشد یا تمایل به این کار نداشته باشد اسلام دستورات خاص و شرایط ویژه ای برای انتخاب دایه بیان می نماید تا جایگاه رفتاری وی را در مقابل فرزندخوانده معین نماید. تأکید دین مبین اسلام در انتخاب دایه به جهت انتقال صفات و خصوصیات فرد از طریق شیر است که بر کودک تأثیر گذاشته « قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا تَسْتَرْضِعُوا الْحَمْقَاءَ وَ لَا الْعَمْشَاءَ فَإِنَّ اللَّبَنَ یُعْدِی » و طبیعت او را تغییر می دهد. « عَنِ الصَّادِقِ عَنْ أَبِیهِ ع أَنَّ عَلِیّاً ع کَانَ یَقُولُ تَخَیَّرُوا لِلرَّضَاعِ کَمَا تَتَخَیَّرُونَ لِلنِّکَاحِ فَإِنَّ الرَّضَاعَ یُغَیِّرُ الطِّبَاعَ»
موارد زیر در انتخاب دایه قابل دقت است:
1- وجود پاکیزگی و نیکویی:
زراره از امام محمد باقر علیه السلام در سفارش به انتخاب دایه نیکو و پاکیزه آورده است: «عَلَیْکُمْ بِالْوُضَّاءِ مِنَ الظُّؤْرَهِ فَإِنَّ اللَّبَنَ‌ یُعْدِی»
2- برخورداری از علم و دانش:
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بدلیل تأثیر شیر بر فرزند، از دایگی نادان ها ممانعت می نماید و می فرماید : «‌ إِیَّاکُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا الْحَمْقَاءَ فَإِنَّ اللَّبَنَ یَشِبُّ عَلَیْهِ» و نیز می فرماید:« لَاتَسْتَرْضِعُوا الْحَمْقَاءَ فَإِنَّ اللَّبَنَ یُعْدِی، وَ إِنَّ الْغُلَامَ یَنْزِعُ إِلَى اللَّبَنِ»
3- برخورداری از ایمان :
عبدالله بن هلال در باره دایگی مجوسی از امام صادق علیه السلام سؤال می نماید و امام این امر را به دلیل انتقال صفات جایز نمی دانند ولی دایه اهل ایمان و کتاب را منع نمی کنند: « عَنْ مُظَاءَرَهِ الْمَجُوسِیِّ قَالَ- لَا وَ لَکِنْ أَهْلُ الْکِتَابِ» و نیز آمده است: «لَا تَسْتَرْضِعُوا لِلصَّبِیِّ الْمَجُوسِیَّهَ، وَاسْتَرْضِعْ لَهُ الْیَهُودِیَّهَ وَالنَّصْرَانِیَّهَ، وَ لَایَشْرَبْنَ الْخَمْرَ وَیُمْنَعْنَ مِنْ ذلِکَ».
4- عدم استفاده از شیر ناپاک:
رسول گرامی اسلام شیر را منتقل کننده صفات دانسته و از شیر زن زناکار و دیوانه پرهیز می دهد و می فرماید: «توقوا علی اولادکم لبن البغیه و المجنونه فان اللبن یعدی» امام باقر علیه السلام نیز شیر زن اهل کتاب را بهتر از شیر کودک زنازاده دانسته و می فرماید: «لَبَنُ الْیَهُودِیَّهِ وَالنَّصْرَانِیَّهِ وَالْمَجُوسِیَّهِ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ لَبَنِ وَلَدِ الزِّنى»بر این اساس یکی از جایگاه های ویژه زن مقام شیردهی اوست خواه مادر کودک باشد یا دایه او.
1-3-4-حضور با کیفیت در کنار فرزند
روانشناسان بر این باورند که دوران کودکی مهمترین مرحله زندگی در دوران تعلیم و تربیت انسان است. جسم، عقل، وجدان، اخلاق و در نهایت شخصیت فرزند در دوران کودکی با مراقبت و حضور والدین در محیط خانه ساخته و پرورش یافته می شود و کودک در کنار آن ها به رشد و بالندگی می رسد. از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است که نشستن زن و مرد در کنار هم و در کنار فرزندانشان در پیشگاه خداوند محبوب تر است از اعتکاف در مسجد النبی است. «جلوس المرء عند عیاله احبّ الی الله تعالی من اعتکاف فی مسجدی هذا»

                                                    .