رشته حقوق

راهبردهای مقابله

دانلود پایان نامه

“مقابله” به آن دسته از عملهایی می گویند که شخص در پاسخ به عامل فشار‌زا صورت می‌دهد و ممکن است ذهنی باشد یا عینی. مثلا در 1978 “پیرلین” و “اسکولر” مقابله را این طور تعریف می‌کنند که “هرگونه پاسخی است که در برابر ناملایمات زندگی صورت می‌گیرد و از ناراحتی های عاطفی جلو‌گیری می‌کند یا فرد را از آن مصون می‌دارد و یا بر آن چیره می‌گرداند.”
ما منابع مقابله را از پاسخ‌های مقابله متمایز می‌دانیم. منابع یا امکانات مقابله ابزارهایی هستند که در دسترس افراد قرار می‌گیرند تا در مقابله با مشکل از آنها استفاده کنند. حمایت اجتماعی یکی از منابع مقابله است که خواص روان شناختی معینی دارد، مثلا استقامت فرد را زیاد می کند و به وی حس سامان یافتگی می بخشد. اما پاسخهای مقابله، رفتارهایی‌اند که افراد در برابر فشار روانی از خود نشان می‌دهند. چطور می‌توان پاسخ‌های مقابله را طبقه‌بندی کرد؟ در طبقه‌بندی‌هایی که تاکنون شده‌اند، کوشیده‌اند پاسخ‌های مقابله را تلخیص و بر حسب مضمون اصلی در چند طبقه‌بندی جای دهند. مثلا “لازاروس” و “فالک من” (1984) انواع مقابله را بر مبنای کانون مقابله به دو طبقه‌بندی تقسیم کرده‌اند: مقابله معطوف به مشکل و مقابله معطوف به هیجان. دسته‌ی اول پاسخ‌های مقابله جویانه‌ای هستند که قصدشان از میان برداشتن مشکل یا تعدیل آن است، در حالی که پاسخ‌های نوع دوم در صددند تا پیامدهای هیجانی عامل فشارزا را مهار کنند.
پیرلین و اسکولر (1978) پاسخ‌های مقابله را به سه طبقه تقسیم کرده‌اند: پاسخهایی که وضعیت را تغییر می‌دهند، پاسخهایی که برداشت ما را به وضعیت تغییر می‌دهند به طوری که احتمال پیامدهای فشار‌زای آن را به کمترین حد ممکن می‌رسانند و دسته سوم پاسخهایی هستند که پیامدهای فشار‌آور را پس از وقوع مهار می‌کنند.
کارور و دیگران ( 1989 ) وسیله سنجشی را برای مقابله به دست داده‌اند که راهبردهای مقابله‌ای را که به آزمون گیرندگان ارائه می‌شوند به ده گروه دسته بندی می کند‌: مقابله فعال (برنامه ای ریخته و دنبال می شود)، جلوگیری از فعالیت‌های متضاد، بازنگری مثبت (کوشش به منظور رسیدن به برداشت و معنای تازه‌ای از یک تجربه)، پذیرش، جستجو برای حمایت اجتماعی عاطفی، جستجو برای حمایت چاره سازانه (رای و مشورت گیری)، انکار، تمرکز روی هیجان‌ها، انصراف رفتار (رها کردن)، انصراف ذهن (رویا پردازی درباره‌ی موضوع‌های دیگر). (راس، 1377: 67)
2-2-8- آثار و نتایج فشار روانی
فشار روانی علت اصلی ترک خدمت، غیب از کار وکم کاری است و تاثیری نامطلوب بر اثر بخشی سازمان دارد. به‌علاوه، فشار روانی یک فرد ممکن است امنیت دیگران را به خطر اندازد، مانند کار کنترل ترافیک هوایی و اپراتور‌های دستگاه‌های ماشینی. (محمد‌زاده، 1375: 443) بی‌خوابی، ساعات استراحت طولانی در حین کار، غیبت و تیره شدن روابط با خانواده و دوستان از دیگر پیامدهای مخرب فشار روانی است. (قلی‌پور، 1386: 274)هزینه‌های ناشی از روحیه پایین، عدم رضایت، کیفیت پایین، غیبت، نارضایتی و مواردی از این قبیل در نتیجه فشار روانی به سازمان وارد می شود. در حدود 75 درصد خسارات و ضررهای کار پیامد فشار روانی در سازمان است. (قلی‌پور، 1386: 269-272)
پیامدهای فشار روانی را می توان به دو دسته تقسیم‌بندی نمود: تنیدگی فردی و سازمانی
2-2-8-1 تنیدگی فردی
شیفتگی زیاد نسبت به کار ممکن است موجب تنیدگی فردی حاد شود، مانند پدیده منحصر به فرد ژاپنی «کاروشی» یا «مرگ در اثر کار زیاد». بطور کلی تنیدگی فردی معمولا یکی از سه شکل بی‌نظمی‌های روان‌شناختی، بیماری جسمانی و مسائل رفتاری را به خود می‌گیرد. (رضائیان، 1387: 54)
2-2-8-1-1 پیامدهای فیزیولوژیک یا بیماری جسمانی:
متخصصان علوم پزشکی بر این باورند که رابطه‌ی میان فشار روانی و سلامت جسمانی بسیار قوی است. برخی از بیماری‌های جسمی مانند بیماری قلبی، طپش قلب، درد پشت، زخم معده و سردرد یک علت مرتبط با فشار روانی دارند. در واقع برخی از صاحب نظران تخمین می‌زنند که تنیدگی در 50 تا 70 درصد بیماری‌های گوناگون جسمانی نقش دارد. پشت درد مساله پزشکی غیر کشنده‌ای است که گرفتگی شدید عضلانی مرتبط با فشار روانی هنگام آمادگی برای جنگ یا گریز سهم زیادی در آن دارد. سر درد می‌تواند به چشم درد شدید یا میگرن مرتبط باشد ولی سردردهای ناشی از تنش، حاصل گرفتگی ماهیچه‌های گردن و مغز تحت شرایط پرفشار می‌باشد. سرانجام فشار روانی در پیدایش زخم معده گوارشی سهیم است. در همین ارتباط یک هنر‌پیشه مشهور نمایش‌های خنده‌دار اظهار داشته است: «من عصبانی نمی‌شوم، فقط یک تومور رشد می دهم». البته شواهد روشنی وجود ندارد که فشار روانی عامل مستقیم علّی در بروز سرطان باشد ولی به هرحال فشار روانی می‌تواند نقش مستقیم در پیشرفت بیماری سرطان داشته باشد. سرانجام شواهد روز افزون حاکی است تنیدگی نقش مهمی در بیماریهای عفونی واگیردار مانند عفونت دستگاه تنفسی، تبخال و انواع عفونت‌های میکروبی ایفا می کند. از این رو تنیدگی را «قاتل بی صدا» می‌نامند. (رضائیان، 1387: 54-55)
درجات شدید فشار روانی معمولاً توأم با اضطراب و یا ناکامی، فشار خون و کلسترول زیاد می‌باشد. این تغییرات روانی و فیزیولوژیکی به چند طریق سلامت را به مخاطره می اندازد. از همه مهم‌تر، فشار روانی شدید به بیماری قلبی کمک می کند (کوپر و پین، 1978). رابطه بین فشار روانی زیاد شغلی و بیماری قلبی کاملا به اثبات رسیده است. (محمد‌زاده، 1375: 262)
فشار روانی زیاد شغلی به بروز انواع دیگری از بیماری‌ها مانند زخم اثنی عشر، آرتروز و چندین نوع بیماری روانی کمک می‌کند. در بررسی کوب و کاسل (1970) معلوم شد که افراد با تحصیلات ولی در مشاغل پایین، عصبانیت، خشم، اضطراب، خستگی، افسردگی بسیار و اعتماد به نفس اندک نشان می دهند. اسلوت (1977) تأثیر تعطیلی کارخانه‌ها را بررسی کرد و به این نتیجه رسید که این امر منجر به «افزایش خطرناک تشویش و بیماری‌ها» می‌شود و حداقل نیمی از کارکنان مبتلا به زخم معده، آرتروز، هیپرتاسیون شدید، الکلیسم و افسردگی می‌گردند و به درمان احتیاج پیدا می‌کنند. این تحول حیاتی بدون شک صدمات روانی و جسمانی بر نیروی کار می گذارد. (محمد‌زاده، 1375: 463)
ضمناً فشار روانی به اختلال‌های جسمی می‌انجامد زیرا نظم درونی بدن در رویارویی با فشار روانی دگرگون می‌شود. (دیویس و نیو استورم، 1373: 632)
فشار روانی زیاد، سلامتی را تهدید می‌کند و در تشدید بیماری‌های قلبی، ستون فقرات، زخم معده و سردردهای مزمن تأثیر دارد. به طور کلی بین بیماری‌های فیزیولوژیک و فشار روانی رابطه وجود دارد. پیامدهای فشار روانی بر سیستمهای بدن به شرح ذیل است:
الف- سیستم قلبی- عروقی. افزایش ضربان قلب، افزایش فشار خون، افزایش قند خون، سردی دست‌ها و صورت، اختلال در ریتم قلبی.
ب- سیستم عصبی- عضلانی. سردرد، اتساع عروق، لرزش، بی خوابی، افزایش تون عضلانی، درد مفاصل.
ج- سیستم گوارش. درد های شکمی و گرفتگی عضلانی، تهوع، سوء هاضمه، اشکال در بلع، کاهش حرکات روده، افزایش متابولیسم و بی اشتهایی.
د- سیستم تنفسی: افزایش تعداد تنفس، کاهش اسیدیته خون، سرفه‌های بی مورد. (قلی‌پور، 1386: 280-282)
2-2-8-1-2بی نظمی‌های روانشناختی: بنا به گزارش «موسسه ملی ایمنی و سلامتی حرفه‌ای» بی‌نظمی‌های روان شناختی مرتبط با یکی از ده عامل اختلال در تندرستی و بیماری عمده در ایالات متحده‌ی آمریکا می‌باشد.
متداول‌ترین انواع تنیدگی روان شناختی عبارتند از: افسردگی، تحلیل رفتگی و بی نظمی‌های روان‌تنی. در مراحل آغازین، افسردگی و تحلیل‌رفتگی موجب کاهش کارایی، بی‌علاقگی به کار، خستگی و احساس تحلیل‌رفتگی ناشی از آخرین تلاش‌ها می‌گردد. بی‌نظمی‌های روان‌تنی عبارتند از بی نظمی‌های جسمانی با منشا روانی؛ برای مثال فشار روانی شدید هنگام سخنرانی ممکن است منجر به بی‌نظمی در سخن گردد، بدین معنی که ذهن شخص تحت فشار بسیار زیاد اجازه بیان سخن را ندهد. (رضائیان، 1387: 54) اختلالات روان- تنی، خشم، افسردگی، کناره‌گیری و انزوا، ترس، اضطراب، کابوس، وحشت شبانه و احساس خستگی روانی از پیامد های روان شناختی فشار روانی است. (قلی‌پور، 1386: 280-282)
2-2-8-1-3 پیامدهای شناختی: کاهش و از دست دادن تمرکز حواس، کاهش خلاقیت، افت کیفیت تصمیم‌گیری و اتخاذ تصمیمات ضعیف و بی کیفیت، از دست دادن حافظه کوتاه مدت و بلند مدت، اختلالات فکری- شناختی، افزایش خطا، فراموشی و افزایش توهم از پیامدهای شناختی فشار روانی است. (قلی‌پور، 1386: 280-282)
2-2-8-1-4 پیامد های رفتاری: مسائل رفتاری شامل تعدی، انواع گوناگون سوء استفاده از جسم و انواع سوانح می‌گردد. تعدی ضرورتا نباید فیزیکی باشد تا مخرب به شمار آید. تعارض‌های میان فردی می‌تواند شکلی از تعدی غیر فیزیکی باشد. یک مطالعه نشان می‌دهد که تعارض‌های میان همکاران، همسایگان و سایر افراد غیر صمیمی علل 80 درصد از خلق و خوهای بد افراد است. تفاوت پاره‌فرهنگ‌ها و فرهنگ‌ها بیشتر اوقات مبنایی برای تعارض‌های میان فردی است و می تواند تعدی فیزیکی در محیط کار را بالا ببرد. برای مثال برخی از کارکنان عرب تبار آمریکایی در جنگ خلیج فارس از نظر فرهنگی فشار روانی ناشی از ننگ جنگ با خودی را تحمل می کردند.
ضایع کردن جسم: از طریق رفتارهای مجاز مانند سیگار کشیدن و مصرف بیش از حد داروهای تجویز شده تا رفتارهای غیرقانونی مانند مصرف مشروبات الکی و مواد مخدر صورت می‌پذیرد. ارزشهای حاکم بر هر جامعه این امکان را به دولت می‌دهد که بتواند رفتار فرد را در صورتی که تاثیر منفی بر سلامت دیگران داشته باشد محدود کند؛ مانند سیگار کشیدن هنگامی که سلامت افراد غیر سیگاری را تهدید می‌کند.

مطلب مشابه :  ویژگی های شرکت مدنی در حقوق ایران

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید