رشته حقوق

رابطه کار و تربیت از دیدگاه اسلام

دانلود پایان نامه

ب) الگوی دانش‌آموز محور: در دومین الگو، مفهوم تلفیق کار و آموزش، به مرحلهی حضور دانشآموزان در محل کار توسعه یافت. برای ایجاد ارتباط مدرسه با محیط کار در الگوی دانشآموز محور، سه شکل کلی میتوان تصور کرد: 1ـ کارآموزی دانشآموزان در یک محیط کار واقعی 2ـ کار در یک محیط کاری مشابه سازی شده، مثل کارگاه آموزشی 3ـ توصیف کار برای دانش‌آموزان از طریق بازدید از محیط کار یا مشاهدهی دقیق فعالیتهای کاری یک فرد در حال انجام کار.
ج) الگوی برنامه محور: کوشش برای ایجاد ارتباط بیشتر و عمیق تر بین آموزش و کار، منجر به ظهور الگوی جدیدی شد که بر اساس آن، برنامهی درسی تحت تأثیر نیازهای بخش اقتصادی قرار گرفت. در این الگو، علاوه بر آشنایی معلمان و دانش‌آموزان با محیط کار و مقتضیات آن، همهی عناصر برنامه درسی نیز در جهت تأمین نیاز بازار کار طراحی‌شده‌اند و به حرکت در میآیند.
د) الگوی بازار محور: در الگوی چهارم، مفهوم کار و آموزش، به مرحلهی تعامل مستقیم بین مؤسسات آموزشی و مؤسسات تولیدی ارتقا مییابد؛ به نحوی که رفتار هر یک بر دیگری تأثیر میگذارد. این مفهوم در قالب عرضه و تقاضا در بازار آموزش مطرح میشود.
2-3-3. رابطه کار و تربیت از دیدگاه اسلام
در اسلام کار یکی از عوامل تربیت دانسته شده است، شهید مطهری معتقد است که «کار از هر عامل دیگری اگر سازندهتر نباشد، نقشش در سازندگی کمتر نیست. انسان این جور خیال میکند که کار اثر و معلول انسان است، پس انسان مقدم بر کار است، یعنی چگونگی انسان مقدم بر چگونگی کار و چگونگی کار تابع چگونگی انسان است، بنابراین تربیت بر کار مقدم است. ولی این درست نیست، هم تربیت بر کار مقدم است و هم کار بر تربیت. یعنی این دو، هم علت یکدیگر هستند و هم معلول یکدیگر، هم انسان سازنده و خالق است و هم کار خالق و آفریننده روح و چگونگی انسان است» (مطهری، 1373: 409).
رابطه کار و تربیت در نظام تربیتی اسلام بر اساس مبانی و اصول دینی استوار است، در نتیجه از تربیت انسان برای یک شغل ویژه پا فراتر گذاشته و همراه با آموزش عمومی، شخصیت و منش او را نیز پرورش می‌دهد. نظام تربیتی اسلام به تعادل، نظم، و هماهنگی در عناصر تشکیل‌دهنده خود توجه ویژه دارد. این امر باعث میگردد، همچنان که به تربیت انسان کامل و خلیفه‌الله عنایت دارد، تربیت عملی مسلمانان و تجهیز آن‌ها به علوم و فنون مفید و سودمند و متناسب با بازار کار را در دستور کار قرار دهد (باقری، 1377: 51).
انسان در دیدگاه اسلام، به منزلهی «عامل» نگریسته میشود یعنی به منزلهی موجودی که رفتارهای تعیین‌کننده‌ی هویت وی، مبتنی بر مبادی معرفتی، میلی و ارادی است. بر این اساس، کار و حرفه در اسلام به منزله «عمل» نگریسته میشود پس لازم است انجام کار و حرفه مبتنی بر مبادی معرفتی، میلی و ارادی ویژهای صورت پذیرد تا بتوان آن را به منزله عمل در نظر گرفت (فرمهینی فراهانی، 1379: 144).
2-3-3-1. مبادی معرفتی تربیت حرفهای
یکی از پایههای تربیت حرفهای را، تلقیها و معرفتهایی تشکیل میدهد که رفتار مهارت آمیز باید بر آن مبتنی باشد. بر اساس این ویژگی، لازم است اولاً، میان مهارتهای آموخته فرد و منظومه فکری و معرفتی او ارتباط عمیق برقرار باشد و ثانیاً این ارتباط باید متضمن توجیه معرفتی مناسبی نسبت به رفتار مهارت آمیز باشد. این توجیه معرفتی، مستلزم آن است که نقش و منزلت حرفه و مهارت، در مجموعهی زندگی انسان و حرکت وی به سوی غایتهای مطلوب مشخص شود. حاصل این امر آن است که مهارت و حرفه، مجموعهای از حرکات است که با قرار گرفتن در منظومهی معرفتی فرد، معنای معینی مییابد لذا فرد در حرکات مهارتی خود، معنایی را در مییابد که حاصل قرار دادن آن در مسیر نیل به غایتهای مطلوب است (باقری، 1377: 51-52).
در دیدگاه اسلام، فراهم آوردن چنین پایهی معرفتی برای حرفه، مورد توجه قرار گرفته و میتوان آن را به منزلهی یکی از شروط تربیت حرفهای در نظر گرفت. ابعاد مختلف این پایهی معرفتی به شرح زیر است:
الف) توجه به ویژگیهای عام شغل در رفع نیازهای اولیه
شغل و حرفه بابی برای برطرف کردن نیازهای مادی انسان است. این ویژگی علاوه بر فایدههای مادی و غیرمادی برای زندگی انسان، می‌تواند پلی باشد برای عبور انسان از سطح زندگی مادی و پرداختن به امور دنیای غیرمادی یا آخرت (سیاوشی، 1391: 36). انسان به سبب عجز و درماندگی در برابر فشارهای نیازهای اولیه، از حرکت به سوی غایتهای مطلوب بازمی‌ماند. پیامبر اکرم (ص) در بیان درخواستی از خدا به این نکته اشاره کرده است: «خدایا در نان ما برکت قرار ده و میان ما و آن جدایی میفکن که اگر نان نبود ما نماز نمیگزاردیم و روزه نمیگرفتیم و احکام واجب پروردگار خویش را انجام نمیدادیم» (حکیمی، 1380، ج5: 121) غلبه بر این موانع کار و حرکت توسط کار و حرفه میسر میشود. لذا عقلانی شدن عمل حرفهای در گرو آن است که فرد، حرفهی خود را به منزلهی وسیلهای جهت هدایت و راه‌یابی به هدفی چون تحول و تکامل آدمی در نظر بگیرد (باقری، 1377: 52).
ب) حرفه و تکوین هویت
انسان در صورتی که قائل به هویت و شخصیت متمایز و ارزشمندی برای خود نباشد به هر چیز کم بها و بی‌ارزشی تن میدهد و در نهایت از غایتها بازمی‌ماند. شغل و حرفه با ایجاد نقش در بروز توانایی‌ها و ایجاد حس استقلال در فرد، میتواند تأثیرات زیادی در ایجاد هویت متمایز انسانی داشته باشد (سیاوشی، 1391: 37).
ج) حرفه به منزلهی عبادت خدا
حرفه نمیتواند به منزلهی عامل تقرب به خدا لحاظ شود زیرا تقرب به خدا مستلزم تحول آدمی و عزت وجودی وی است و این‌ها اموری است که حرفه باید زمینه تحقق آن‌ها را فراهم آورد. در منابع اسلامی، کار و حرفه به منزلهی عبادت لحاظ شده و حتی گاهی به عنوان شکل برتر عبادت از آن یاد شده است. عبادت در فرهنگ اسلامی به منزلهی صریحترین، مستقیمترین و درعین‌حال ارزشمندترین نحوهی ارتباط انسان با ساحت قدسی معرفی شده است. تربیت حرفهای مستلزم آن خواهد بود که فرد، مهارتهای آموختهی خود را در بستر چنین مبنای فکری و معرفتی قرار دهد و در چنین زمینهای آن را فهم کند (باقری، 1377: 54).
به این ترتیب با فراهم آوردن سه بعد پایهی معرفتی مذکور برای مهارتهای آموختهی فرد، نخستین مبنای ضروری برای تربیت حرفهای گذاشته میشود. بر این اساس، در جریان تربیت حرفهای، فرد باید به فهم معینی نسبت به مهارتهای خود دست یابد؛ به این نحو که حرفهی خود را به منزلهی رفع کننده‌ی موانع تحول درونی خویش و تحول اجتماعی در جامعهی خویش، به منزلهی زمینهی تکوین هویت و سرانجام به منزلهی باشکوهترین ارتباط خود و خدا یعنی به عنوان عبادت درک کند.
2-3-3-2. مبادی میلی تربیت حرفهای
نوع دوم از مبادی ضروری برای رفتار مهارت آمیز، ناظر به امیال و گرایشهای فرد در رابطه با حرفهی خویش است. تربیت حرفهای، علاوه بر فراهم آوردن بینشی معین در فرد نسبت به حرفه خویش، مستلزم آن است که گرایشهای فرد نیز در ارتباط با حرفه، صورت معینی بیابد (فرمهینی فراهانی، 1379: 145).

مطلب مشابه :  قانون تجارت الکترونیکی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید