به دنبال کیخسرو شعر
کودکی مالیخولیایی که همیشه کودک ماند». (همان، ص 1898).
21-1-3-4-کیکاوس
«کاووس» نام دومین پادشاه کیانی است. «در اوستا این نام به صورت «کوی اوسن» یا «کوی اوسدن» آمده و معنی آن را با اراده و توانایی می نویسند. در فارسی واژه ی «کی» نیز بر آن افزوده شده و کیکاووس گفته می شود و معرب کاوس، قابوس است. (عفیفی، 1383، ص 582). و در لغت نامه ی دهخدا آمده : «کاووس، درپهلوی «کایوس» و اوستایی، «کواسان» که جزء اول آن هان لقب «کی» و جزء دوم آن معلوم نیست.» (دهخدا، 1382، ج یازدهم، ص 15973).
او بزرگ ترین پسرکیقباد و دومین شاه کیانی و مشهورترین فرد این سلسله است. تعداد زیادی از داستان های زیبای حماسی ایران که مربوط به دوره ی کیانیان است، در دوران سلطنت کیکاووس رخ می دهد.
دوران زندگی این پادشاه مانند جمشید، با حوادث گوناگونی روبرو بوده است. این پادشاه درآغاز از فرّکیانی برخوردار بود ولی به سبب خطا کاری هایی که از او سر زد فرّ از او جدا شد.
در اوستا آمده که : وی بر بالای کوه از زیفیه صد اسب و گاو و ده هزار گوسفند برای اردویسور آناهیتا قربانی میکند که بر همه ی ممالک شهریار باشد و بر دیوان و چاودان و کوی ها و «کرپن ها» دست بیابد، اردیسور آناهیتا او را در کامیاب می سازد. به گفته ی دینکرد، کاووس از برداران دیگر به سال بزرگ تر بود، او بر هفت کشور پادشاهی یافت وی بر آدمیان و دیوان پادشاهی کرد و فرمانروای او زودتر از یک گردش دست اجرا می شد. کاووس با نیرومندی بر هفت کشور فرمان می راند و بربلندی کوه البرز هفت کاخ پدید آورده بود این کاخ خاصیّتی شگرف داشت بدین گونه که اگر شخصی پیر یا ناتوانی از نزدیک آن می گذشت دوباره نیرو و نشاط خود را باز می یافت.
در«مینوی خرد»، کاووس مانند جم و فریدون دارای فر و بی مرگ آفریده شده بود، ولی اهریمن او را تغییر داد و نیز در این کتاب بی بهره ماندن کاووس را از بهشت مانند جم و فریدون از کم خردی یاد کرده است. (هینلز، 1383، صص 338-340).
کاووس در زمان سلطنت خود، خودسرانه اقدام به انجام کارهایی می کند که منجر به شکست می شود، امّا از آن جا که حیات رستم، قهرمان ملی ایران، در زمان سلطنت او بود، هر بار نجات می یافت.چرا که همواره رستم پهلوانی بود که دفاع از ناموس و استقلال سرزمین ایران را، مهم ترین هدف زندگی خود می دانست و در همه حال، از شاهان ایرانی حمایت می کرد.
ازنخستین اقدامات خود سرانه ی او،حمله به مازندران بود.با آن که بزرگان ایران با رفتن اوبه آن جا مخالف بودند و زال،او راپندها داد واز رفتن به مازندران بازداشت، او به کار خود اقدام کرد و نتیجه ای جز، اسیر دیو سفید شدن نگرفت. رستم برای نجات کاووس و ایرانیان، روانه ی مازندران شد و در جریان همین حمله ی رستم است که یکی از داستان های زیبای شاهنامه، با عنوان «هفت خان رستم» به وقوع پیوندد. بعد از این موضوع، کاووس و گودرز با او جنگیدند و او را تخت فرمان دادند. بعد از مدّتی تازیان از او روی برتافتند. کاووس در بربر، با تازیان جنگید و پیروز شد و شاه هاماوران شکست خورد و با سودابه دختر شاهاماوران ازدواج کرد. بعد از ازدواج، شاه هاماوران، کاووس را به میهمانی خود فرا خواند و اگر چه سودابه او را از حیله ی پدر آگاه کرد، ولی نپذیرفت و در آن جا دستگیر و زندانی شد. این بار نیز، رستم، به یاری او شتافت و در جنگی سخت با شاه هاماوران، او را نجات داد.
کاووس، به تحریک ابلیس، در اندیشه ی رفتن به آسمان ها شد. این کار به وسیله ی چند عقاب انجام گرفت. عقاب ها به علت پرواز فراوان، خسته شدند و به سوی بیشه ی چین به راه افتادند و در آمل به زمین نشستند. خداوند، بدان جهت که باید سیاوش از پشت کاووس به جهان آید، او را زنده نگه داشت.
از مواردی که همواره بد طینتی و بدجنسی کاووس را یادآور می شود، در نبرد رستم با سهراب است. از آن جا که می ترسد، اگر پدر و پسر همدیگر را بشناسند، قدرت را از او می گیرند، مانع از شناختن همدیگر آنها شد و هنگامی که رستم از او تقاضای نوشدارو کرد، از دادن نوشدارو، خودداری کرد و نسبت به خدمات ارزنده ی رستم به خود و خانواده اش، توجهی نشان نداد. او همچنین در قضیه ی تهمت سودابه به سیاوش و گذشتن پیروزمندانه ی سیاوش از آتش و ثابت کردن بی گناهی خود، پس از آن سیاوش را به جنگ فرستاد و باعث مرگ او شد و در داستان سیاوش که از آن سخن گفتیم، تهی مغزی خود را نشان داد.
حال می توانیم به طور یقین این موضوع را بیان کنیم که : کاووس یکی از لجوج ترین، حریص ترین، بی خردترین و قدر ناشناس ترین شاهان اسطوره ای ایران است.

نمونه ی اشعاری که آتشی از این واژه استفاده کرده است :
«رخشم را جادودان برده اند
بگذار کاووس دیوانه
هرگز شیهه ی امیدبخشی نشنود.» (آتشی، 1386، ص 576).
«پریشان است-سایه ی سترگ پریشان است
واهشته خویش را به دندان های آذرخشی و نفس تلخ تندر :
چه می شد اگر می شناختمش از نگاه نخست؟

                                                    .