رشته حقوق

دستورالعمل‌ها

دانلود پایان نامه

در قرآن آیاتی به این مسأله اشاره دارد:
«إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ نَسْتَعینُ».
«وَ إِذْ أَخَذْنا میثاقَ بَنی‏ إِسْرائیلَ لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ».
«وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً».
4-1-2- توحید در علم کلام
در اینجا قابل‌ذکر است که منظور از توحید در علم کلام موضوع یکتایی و بی‌همانندی خداوند نیست بلکه بسیاری از متکلّمان توحید را عنوان همۀ مباحث مربوط به‌ضرورت خداشناسی و راههای عقلانی و غیرعقلانی میدانند که توحید به معنای اخص فقط یکی از آن‌هاست.
اما معانی توحید در علم کلام در چهار معنای متفاوت به‌کاررفته است که شامل:
ایمان و عقاید پایه‌ای اسلام
خداشناسی عقلانی (استدلالی)
یکتایی و بی‌همتایی خداوند
توحید در الوهیت و عبادت
که در علم کلام در مقام بحث از توحید در معنای سوم از وحدت معناهای متفاوت منظور شده مانند: «واحد بودن صانع و خالق»، «واحد بودن اله»، «واحد بودن قدیم» و سایر معانی که متکلّمان به آن اشاره‌کرده‌اند. در علم کلام «مباحث توحید نخست از بحث درباره اسمای خدا شروع شد و سپس به بحث درباره صفات خدا انجامید».
4-1-3- توحید در نگاه عرفا
طبق مباحث گذشته اگر توحید را از سه منظر موردبررسی قرار دهیم؛ 1- توحید عام؛ 2- توحید خاص؛ 3- توحید خاص الخاص، توحید عارفان توحید در درجه سوم است. البته عرفا برای توحید مرتبۀ دیگری نیز قائل‌اند و آن مرتبه اخصّ خواص است این توحید از آن خدا و ویژۀ خود اوست؛ که جامی در دیوان خود درجایی به آن اشاره میکند:
یَشهَدُ اللهُ إنَّما یَبدو
أنّه لا اِلهَ الّا هُو
(دیوان، ص 601)
یگانه دانستن و یگانه دیدن خدا از مفاهیم ابتدایی در مباحث توحیدی عارفان است. نگاه عارفان به توحید نگاهی رفیع‌تر است. از دیدگاه عارفان هستی دارای دو مرحله نظری و عملی است که در مرحله نظری هستی را دارای حقیقتی یکپارچه می‌دانند و جز هستی خداوند هستی دیگری را در عالم قبول ندارند و معتقد «لا وجود و لا موجود الّا الله» و مرحله عملی، شامل به کار بستن دستورالعمل‌هایی است در راستای مبارزه با هوای نفس دررسیدن به مقامات معنوی و قرب الی الله که کمال توحید است.
4-1-4- توحید در دیوان جامی
بعد از بیان کلیات در باب توحید در ادامه به بررسی اشعار جامی درزمینۀ توحید پرداخته میشود. عبدالرّحمن در جای‌جای دیوان خود اشعاری در مباحث توحید سروده است. جامی از عارفان به نام زمان خویش بود وی مباحث توحیدی را بیشتر از منظر عرفان بیان کرده است و در برخی مواقع به کلام نیز نزدیک شده است، بنابراین وی در این مبحث بیشتر عارف بوده تا متکلّم، اشعار وی در این زمینه حول محورهایی چون: وحدت وجود، غیرقابل شناخت بودن ذات خدا، جوهر و عرض بودن ذات، قدیم و محدث بودن، اسماء صفات الهی است.
جامی در لایحه نهم از کتاب لوایح خود در باب توحید مینویسد: «یگانه گردانیدن دل است یعنی تخلیص و تجرید او از تعلّق به ماسوای حق سبحانه هم از روی طلب و ارادت و هم از جهت علم و معرفت، یعنی طلب و ارادت او از همه مطلوبات و مرادات منقطع گردد و همه معلومات و معقودات ازنظر بصیرت او مرتفع شود از همه روی توجه بگرداند و به‌غیراز حق سبحانه آگاهی و شعورش نماند».
4-1-4-1- جامی و توحید در ذات
در زمینۀ توحید ذات جامی اشاراتی در باب یگانگی و وحدت خداوند دارد که همگی دلالت بر یکتاپرستی این شاعر جلیل‌القدر دارد. متکلّمان اسلامی، در توحید ذات همگی قائل به وحدانیت هستند و اختلافی در این زمینه در بین آنان نیست؛ آنان در این باب ادلّه عقلی و نقلی بیان نمودهاند.

مطلب مشابه :  دندانپزشکی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید