رشته حقوق

دانلود پایان نامه با موضوع قانون اساسی، قانونگذاری، حقوق اساسی، نظام پارلمانی

دانلود پایان نامه

همکاری داشتند- و مخصوصا اگر آن را امضا می کردند- وجود داشت. نتایج فوری این شیوه آن بود که وزرا از امضای آن دسته از اقدامات شاه که به درستی به آنها اعتقاد نداشتند،خودداری می کردند. اگرچه در این صورت شاه می توانست وزیر مربوطه را عزل و فرد دیگری را به جانشینی وی تعیین کند، ولی فرد اخیر ناچار همان رویّه را در پیش می گرفت. طرح اتهام بر علیه وزرا نه تنها در صورت ارتکاب جرم در مفهوم مصطلح آن، بلکه زمانی که مجلس عوام با سیاست متّخذه توسط وزیر مخالف داشت نیز معمول گردید و به این ترتیب مسئولیت‌سیاسی وزرا به صورت فردی و سپس به شکل دسته جمعی در برابر پارلمان مطرح و نهادینه شد.نتیجه طبیعی چنین روندی، انتقال واقعی اختیرات از شاه به کابینه بوده است.
در سایه این تحولات آرام وتدریجی، سلطنت مطلقه به سلطنت محدود مبدل گشت و با پیمودن سیر تکاملی نهایتا به استقرار نظام سلطنتی پارلمانی انجامید که در آن پادشاه حکومت نمی کند و به سلطنت کردن اکتفا می نماید.
دومین دلیل توجه ویژه حقوق اساسی به نظام سیاسی انگلستان، نقشی است که نظام مذکور به عنوان نظام مدل در شکل گیری نظام های پارلمانی داشته است. انگلستان نخستین کشوری است که نظام پارلمانی را اعمال کرده است. متفکران علوم سیاسی و حقوق اساسی، به ویژه منتسکیو، با مطالعه نظام حکومتی انگلستان، مبانی نظری پارلمانی را پایه ریزی کرده اند.در عالم واقعیت نیز موفقیت این نظام استثنایی بوده است، چرا که امروزه گسترش یافته ترین نظام های سیاسی است. علاوه بر انگلستان کشورهایی نظیر آلمان، ایتالیا، اسپانیا، ژاپن، ممالک اسکاندیناوی و… دارای نظام پارلمانی هستند و هر کدام به نوعی از تجزیه این نظام در انگلستان بهره برده اند.
بالاخره، غیر مدون بودن حقوق اساسی انگلستان آن را در مرکز توجه حقوقدانان قرار داده است. انگلستان از نادر کشورهایی است که دارای قانون اساسی شکلی نمی باشد. بدیهی است این امر به معنای آن نیست که در انگلستان قانون اساسی وجود ندارد، به عبارت دیگر در انگلستان نه سندی مشابه قانون اساسی۱۷۸۷ ایالات متحده آمریکا و یا قانون اساسی جمهوری پنجم فرانسه مصوب سپتامبر۱۹۵۸ وجود دارد و در این خصوص، نه مجموعه ای از مقررات که عناوین آنها آشکارا مبیّن حقوق بنیادین باشند. با این حال هنوز قضاوت، سیاستمداران و مفسّرین در انگلستان غالبا با اصطلاحات کلی، قانون اساسی را مورد اشاره قرار می دهند و قواعد و اصول متفاوتی را به عنوان “قواعد و اصول” مربوط به قانون اساسی توصیف می نمایند(بارنت،۴۳:۱۳۸۲)
لکن عملا روح سنت پرستی مردم انگلیس چنان عمیق و نیرومند است که به خود اجازه نمی دهند رسوم سیاسی کشور را زیر پا بگذارند. در این کشور رعایت و احترام عادات و رسوم سیاسی کمتر از احترام قواعد نوشته در جاهای دیگر جهان نیست (طباطبایی مؤتمنی،۲۱۳:۱۳۸۰).
ولی در هر صورت، نتیجه منطقی غیر مدون بودن حقوق اسای انگلستان، انعطاف پذیر بودن آن است. یعنی آن حرمت وتقدس که در سایر کشورها برای قانون اساسی قائل می شوند و نسخ و اصلاح و تکمیل آن را تابع شرایط بالنّسبه پیچیده ای قرار می دهند که در هر حال با روش عدی قانونگذاری متفاوت است، در انگلستان مطلقا وجود ندارد(بوشهری،۲۸۲:۱۳۷۶) و احکام حقوق اساسی این کشور، از طریق همان شیوه هایی که موجب پیدایش آنها شده اند تکامل می یابند، تغییر شکل می دهند و با اوضاع و احوال سازگار می گردند.
حاکمیت مردم در انگلستان توسط پارلمان اعمال می شود و از طریق آن به نخست وزیر و کابینه انتقال می یابد و نقش احزاب در تنظیم روابط قوای حاکم غیر قابل چشم پوشی است(هریسی نژاد،۴۹:۱۳۸۷).
۳-۶-۱ بررسی اجزای نظام پارلمانی انگلیس
بند یک: پارلمان
پارلمان انگلستان در مفهوم سنتی آن متشکل از سه رکن یعنی پادشاه، مجلس لردها، و مجلس عوام بوده که توافق و تراضی آنها برای تصویب قوانین ضرورت داشته است. با این حال، با در نظر گرفتن این واقعیت که پادشاه حق وِتوی خود را در برابر قوانین مصوب مجلسین عملا از دست داده است، لذا معمولا از اصطلاح پارلمان مجموعه ای متشکل از دو مجلس مذکور مد نظر قرار می‌گیرد. البته مجلس لردها نیز که در آغاز تحول انگلستان از نظام سلطنتی مطلقه به نظام سلطنتی محدود دارای بیشترین اختیارات بوده، با پیشرفت دموکراسی و در طول سالها عملا اختیاراتش به نفع مجلس عوام محدود تر شده است.(هریسی نژاد،۴۹:۱۳۸۷)
الف- مجلس عوام
مجلس عوام که در آغاز پیدایش خود از اختیارات محدوی برخوردار بود، با گسترش انتخابات و حقوق مردم در تعیین نمایندگان خود، جهت اعمال حاکمیت به نمایندگی از طرف آنها، آرام آرام بر قدرت خویش افزود. امروزه، مجلس مذکور تصویر جامعه بریتانیا و نهاد ناب دموکراسی را منعکس می کند و اساس و پایه واقعی پارلمان این کشور به شمار می آید.
۱. سازمان
طبیعت کار پارلمانی، سازماندهی و تقسیم‌کار خاصی را می‌طلبد. مدیریت‌جلسات، تشکیل کمیسیون‌ها بر اساس تنوع امر و تخصص‌ها و شکل‌گیری فراکسیون‌های پارلمانی از جمله اقداماتی هستند که در پارلمان های دنیا، از جمله مجلس عوام انگلستان، معمول است.
الف)سخنگو
سخنگو به نوعی ریاست مجلس را به عهده دارد. وی ابتدا نماینده شاه بوده است ولی از قرن هجدهم به این سو، مدافع امتیازات مجلس عوام می باشد.
سخنگو هدایت مذاکرات مجلس را برعهده دارد؛ مقررات انضباطی را خصوص اعضای خاطی اعمال می کند؛ رؤسای کمیسیون ها را تعیین می نماید؛ اجازه سخن گفتن می دهد و تمام سخنرانی ها خطاب به وی انجام می شود؛ می تواند برخی از پیشنهادها را قبول کند و برخی از آنها را کنار نهد؛ختم مذاکرات را اعلام کند؛ قواعد نانوشته مربوط به اداره مجلس را تفسیر کند و… اکثریت در سمت راست و اقلیت در سمت چپ وی مستقر می شوند. و در مجلس، از رأی دادن جز در صورت تساوی آراء خودداری می کند.
سخنگو برای کل دوره قانونگذاری یعنی پنج سال انتخاب می شود. سنت بی طرفی در انجام وظایف وی به خوبی استقرار یافته است و به نوعی که انتخاب مجدد او به این سمت حتی در صورت جابجایی اکثریت پارلمانی، نه تنها ممکن، بلکه معمول می باشد.
ب)کمیسیون ها
برای تسهیل کار نمایندگان، کمیسیون های متعددی ایجاد شده اند که با کمیسیون های موجود در پارلمان سایر کشورها متفاوت هستند.دو نوع کمیسیون در مجلس عوام وجود دارد:
۱)کمیسیون های تقنینی
این کمیسیون ها خود بر دو نوع هستند.
– کمیسیون کل مجلس: این کمیسیون از تمام اعضای مجلس عوام تشکیل می شود و در واقع خود مجلس است که با تشریفات کمتر برگزار و با سرعت اخذ تصمیم می کند. بررسی مقدماتی قوانین مالی، قوانین مهم در حوزه حقوق اساسی، معاهدات مهم و قوانین مورد اختلاف، در صلاحیت این کمیسیون می باشد.
– کمیسیون های دائمی: که مأمور بررسی لوایح و متون قانونی می باشند. این کمیسیون ها، برخلاف آنچه از عنوان آنها استنباط می شود، غیر دائمی هستند.هر کمیسیون شانزده الی پنجاه نفر عضو دارد که توسط “کمیته گزینش” به نحوی انتخاب می شوند که ترکیب آنها انعکاسی از ترکیب کل مجلس باشد.رئیس آن، که ممکن است از اعضای اقلیت نیز بوده باشد، به وسیله سخنگو انتخاب و کارهای کمیسیون را به شیوه بی طرفانه هدایت می کند. از ویژگی های این کمیسیون ها، تخصصی نبون و فقدان اعضای ثابت است.
۲)کمیسیون های نظارتی
مهم ترین آنها، کمیسیون های نظارت وزارتی هستند. این کمیسیون ها دائمی و تخصصی بوده و در حال حاضر هجده عضو دارند که برای تمام دوره قانونگذاری انتخاب می شوند. صلاحیت‌های هر یک از کمیسیون های مزبور در ارتباط با صلاحیت های یک یا چند وزارتخانه می باشد و می توانند در خصوص هزینه‌ها، مدیریت و سیاست های آن وزارتخانه یا وزارتخانه ها نظارت نمایند.
ج)فراکسیون های پارلمانی
در مجلس عوام، نمایندگان به شدت در چهارچوب حزب متبوع خود قرار می‌گیرند. این انضباط حزبی را رهبران فراکسیون ها برقرار می کنند. آنان مسئول ایجاد هماهنگی در گروه پارلمانی حزب بوده و نظرات حزب را در خصوص چگونگی رأی دادن به اعضای این گروه منتقل می کنند.رهبران فراکسیون ها با کنترل و هدایت گروه خود، عملا در اداره بهتر مجلس مشارکت می کنند.
۲. اختیارات
به لحاظ نظری مجلس عوام از اختیارات وسیعی برخوردار است. ضرب المثلی وجود دارد که بر اساس آن “پارلمان هر کاری می تواند انجام دهد جز آنکه مرد را به زن یا زن را به مرد تبدیل نماید”. برخوداری از مصونیت پارلمانی، آزادی بیان، حق ملاقات با پادشاه، حق تنظیم آیین نامه داخلی، اخذ تصمیم در خصوص پذیرش یا عدم پذیرش مردم در جلسات، حق مخالفت با انتشار مذاکرات، حق احضار و پرس وجو از هر شخصی که اقدام مورد نظر مجلس را انجام نداده است… نمونه‌هایی از صلاحیت و امتیازات مجلس عوام و اعضای آن می باشد. اما مهم‌ترین اختیارات مجلس مذکور بر سه نوع است.
الف)اختیارات تقنینی
صلاحیت مجلس عوام در حوزه قانونگذاری، اصولا و به لحاظ نظری،عام و بسیار گسترده است. در واقع، فقدان قانون اساسی نوشته و در نتیجه عدم ضرورت تطابق قوانین عادی با آن، قلمرو قانونگذاری مجلس عوام را نامحدود کرده است. اما درعمل این اختیار اگر نه محدود لااقل تعدیل شده است.توضیح اینکه قوانینی که در مجلس عوام به تصویب می‌رسند، ممکن است منشأ دولتی (لایحه) یا پارلمانی (طرح) داشته باشند. امروزه نزدیک به نه دهمِ قوانین مصوب در مجلس عوام از دولت سرچشمه می‌گیرند، یعنی توسط هیئت دولت پیشنهاد می شوند.
ب)اختیارات مالی
در این نیز مجلس عوام از صلاحیت وسیع و به ویژه انحصاری برخوردار است. اختیار تصویب مالیات ها و تجویز هزینه ها از قدیمی ترین شئونات این مجلس است. اما مجلس فقط می تواند هزینه ها و درآمدهای پیشنهادی را رد نماید یا کاهش دهد.
مطابق قاعده ای که از طریق عرف مستقر شده است، مجلس عوام نمی‌تواند هزینه‌ی جدید ایجاد کند یا هزینه های موجود را افزایش دهد. ابتکارعمل درخصوص هزینه‌ها در دست هیئت دولت است. بعلاوه، مذاکرات درمورد بودجه به شدت قاعده‌مند شده است.مجلس عوام فقط در چهارچوب این قواعد می تواند عمل کند.
ج)اختیارات نظامی
کابینه در برابر مجلس عوام مسئولیت دارد. این مجلس بر کلیه اعمال کابینه نظارت می‌کند و قدرت سرنگون کردن آن را نیز دارد. ابزار اعمال این اقتدارات از طرف مجلس، سؤال و استیضاح می باشد.
۱) سؤالات شفاهی
مهم ترین، معمول ترین و مؤثرترین ابزار نظارت مجلس عوام، و از این طریق نظارت مردم بر هیئت دولت، سؤالات شفاهی است. در هر جلسه مجلس، به استثنای جلسات روز جمعه، یک ساعت به سؤالات نمایندگاان اختصاص می‌یابد. این سؤالات که در خصوص مسائل متنوع بوده و پاسخ های کوتاهی را می طلبند، همان‌گونه که اشاره شد ابزار بسیار

مطلب مشابه :  مدل های سری زمانی
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید