رشته حقوق

دانلود پایان نامه با موضوع قانون اساسی، ابراز وجود، تقسیم بندی، ایدئولوژی

دانلود پایان نامه

آزاد است…” ( عبدالحمید ابوالحمد ، ۱۳۸۰: ج۲: ۴۰۱) ودر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، مطابق اصل ۲۶ قانون اساسی که بیان می‌دارد: احزاب ، جمعیت ها ، انجمن های سیاسی و صنفی و انجمن های اسلامی یا اقلیت های دینی شناخته شده آزادند مشروط بر اینکه اصول استقلال ، آزادی ، وحدت ملی ، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند . هیچ کس را نمی توان از شرکت در آنها منع کرد یا به شرکت در یکی از آنها مجبور ساخت . بطور کلی آزادی احزاب و گروهها در کشور بر طبق معیارها و موازین قید شده در قانون تضمین شده است.
جناح های عمده در ایران
بدیهی است صرف ذکر آزادی احزاب در قانون اساسی یک کشور الزاما منتج به وجود احزاب نمی گردد و بررسی این امر نیازمند مطالعه و بررسی ابعاد مختلف ارکان نظام حزبی به طور عملی در کشور می باشد :
بر اساس آراء و نظریات برخی از اندیشمندان سیاسی می توان جناح های عمده در ایران را به دو جناح چپ و راست و یا متمایل به یکی از این دو جناح تقسیم بندی نمود . البته برخی از جناح ها را نمی توان به راحتی در یکی از این دو جناح جای داد ؛ به عنوان مثال جناح میانه یا حزب ا… را نمی توان در هیچکدام از دو جناح چپ و راست گنجاند . جریانهای سیاسی راست و چپ را در ایران می توان به انواعی تقسیم نمود ، به عنوان نمونه جناح چپ را به چپ سنتی (ارزشگرا )و چپ مدرن ( اصلاح‌طلب )و چپ میانه رو و به همین صورت جناح راست را تقسیم بندی نمود . ( شاملو ، عباس،۱۳۷۹ :۱۶) حال با وجود این نیروهای سیاسی مساله مطرح شده این است که آیا این نیروها را می توان به عنوان احزاب سازمانی منطبق با معنی حزب دانست ؟
عدم تطبیق احزاب ایران با الگوی احزاب سیاسی :
بحث راجع به نیروهای سیاسی موجود در ایران و قرار دادن آنها در دسته بندی مربوط به انواع احزاب مشکل می باشد چرا که بنا به تعریف ارائه شده در فصول قبل هر گروهی را که بتوان نام حزب بر آن نهاد باید کارکردها و عملکردهای ویژه ای داشته باشد، هر گروه سیاسی که تنها فعالیت های خاصی داشته باشد و در یک برهه ی زمانی فعالیت هایی داشته باشد و در دیگر جنبه های فعالیت های اجتماعی هیچ واکنشی از خود نشان ندهد را نمی توان حزب نامید. به عبارتی تنها گروههایی را می توان حزب نامید که دارای مؤلفه های زیر باشند:
۱- سازمان
۲- ایدئولوژی
۳- قانونی بودن
۴- مبارزه برای کسب قدرت
فقدان هر یک ازاین عناصر گروه را از ماهیت حزب خارج نموده و آن را به یک گروه صرفا سیاسی تبدیل می نماید. ( تبریز نیا ، حسین ، ۱۳۷۱، ج۱ ، ۷۱) اما آیا گروه‌هایی که در جمهوری اسلامی ایران به وجود آمده است، چهار رکن ذکر شده را به طور تمام و کمال دارا هستند؟ آیا گروههای تشکیل یافته در ایران دارای سازمان مخصوص به خود هستند؟ آیا ایدئولوژی و مرام فکری و ایده ی خود را در تمام جریانات ابراز می نمایند؟ آیا همه آنها در لوای قانون فعالیت می نمایند و مجوز قانونی برای انجام فعالیت هایشان را دارند؟ آیا کسب قدرت هدف نهایی این گروهها می باشد؟ چرا که از ویژگی های عمده و اصلی احزاب سیاسی این است که در فعالیت های سیاسی و اجتماعی به قصد کسب قدرت وارد صحنه سیاسی شوند و با رقیبان به مبارزه برخیزند.
به نظر می رسد هیچ یک از گروهها و جناح های سیاسی ایران امروز در قالب احزاب با مرام های تعریف شده و کلاسیک امروزی نمی گنجند، چرا که اکثر گروهها و جناح های ایران تنها نسبت به موضوعات و تصمیمات خاص علاقه نشان می دهند تنها در صحنه انتخابات ابراز وجود می کنند و بعد از انتخابات کار خود را تمام شده می دانند در صورتی که احزاب واقعی در تمام صحنه ها و امور جامعه اظهار نظر می نمایند و ابراز وجود می کنند.
کم تجربگی و نوپا بودن از ویژگی های اصلی احزاب ایران می باشد. همین کم تجربگی و نو پا بودن احزاب درایران باعث آن شده که نتوانند به صورت تشکل‌هایی سازمان یافته مطابق استانداردهای متداول در دنیای سیاست امروز ظهور یابند، احزاب سیاسی باید سریعاً اعلام موضع نمایند. در صورتی که مواضع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی احزاب ایران اکثراً نامشخص و غیرواضح است، همچنین است اگر موضعی اتخاذ نمایند به دلیل ناشی نشدن از یک تجربه منطقی و مدت دار اغلب تغییر پذیر و ناگهانی است و شفافیت خاص خود را ندارد، یعنی گنگ بودن موضع و عدم شفافیت و تغییر پذیری آن از ویژگی های احزاب ایران می باشد. ( شاملو ، همان : ص ۱۷ )
جهت دست یابی به علل منطبق نبودن جریان های سیاسی در ایران با نظام‌های حزبی در دیگر کشورها می توان به مواردی به شرح ذیل اشاره نمود :
۱. عدم شکل گیری احزاب در بستر تاریخی خود:
احزاب در جوامع اروپایی در بستر تکوین تاریخی خود شکل گرفته اند در صورتی که احزاب ایران سیر تکاملی خود را در بستر تاریخی طی نکرده اند. احزاب سیاسی در غرب حاصل و برآیند تکامل مبارزات صنفی سیاسی هستند که پیشینه بعضی از مبارزات صنفی به چندین سده و قرن می رسد. “در جوامع اروپایی ابتدا نهادها و گروهها انجمن ها و مجامع صنفی، اتحادیه های صنفی، اتحادیه های کارگری و نظایر آن برای طرح خواسته ها و تقاضاها و تأمین و احقاق حقوق صنفی، نهادی و اتحادیه ای شکل گرفتند و در این راه فرآیند مبارزات متعددی را پشت سر گذاشتند و در نهایت از دل همین مجامع و نهادهای صنفی، اتحادیه های کارگری و… بود که احزاب سیاسی سر بر آوردند. در صورتی که این روند در ایران هیچ گاه به وجود نیامده و نخواهد آمد.
۲- دولت ها ساخته احزاب باشند نه احزاب ساخته دولت:
روند طبیعی شکل گیری قدرت و نهادهایی که قدرت را در جامعه اعمال می کنند بدین صورت است که پس از برگزاری انتخابات و اختصاص کرسی های پارلمانی به نمایندگانی که اکثریت آرائ را احراز نموده اند احزابی که در این مبارزه انتخاباتی پیروز شده اند دولت را به وجود آورند یعنی سیر طبیعی قدرت باید بدین گونه باشد که احزاب دولت ها را به وجود بیاورند در صورتی که احزاب ساخته و پرداخته دولت ها باشند کارکردهای اصلی احزاب در جامعه اجرا نمی گردد و احزاب در این موقع نمی توانند همان نقشی را ایفا نمایند که احزاب واقعی در جوامع پیشرفته دارند. تاریخ معاصر ایران مخصوصاً قبل از پیروزی انقلاب اسلامی هیچ گاه بر این اساس پی ریزی نشده است، به فرض مثال حزب رستاخیز یک حزب کاملا دولتی بود توسط دولت تأسیس شده بود و قصد ادغام مردم را د رخود داشت.
۳- وابسته بودن احزاب به شخصیت ها:
بسیاری از حزب ها و جناح ها پس از انقلاب مشروطیت تا حال متکی به شخصیت هایی بوده است که آن را به وجود آورده اند. پس از به قدرت رسیدن یک شخص یا گروه و فرقه و در دست گرفتن قدرت اقدام به تشکیل حزب می نمودند و به طور واضح عمر این احزاب تا موقعی است که این شخص قدرت را در دست دارد و در پست و منصب خود باقی مانده است به محض کناره گیری از پست و منصب یا سلب قدرت حزب هم علت وجودی خود را از دست می دهد و از صحنه سیاسی کناره می گیرد.( شاملو ، همان: ۱۴)
۴- عدم مطالعه علمی و آکادمیک در این حوزه:
پیشرفت هر علم و ریشه دار شدن آن نیز به مطالعه عمیق و بررسی علمی آن می‌باشد. اینکه چگونه یک امر به وجود می آید، دوام می یابد و چگونه پایان می پذیرد در خصوص احزاب نیز باید این مطالعات علمی صورت گیرد در صورتی که در کشور ما چنین فرآیندی طی نشده است. احزاب نهادهایی هستند که به صورت استقراضی وارد کشور شده اند بدون اینکه در بستر تاریخی خود شکل گرفته باشد. برای ایجاد فرهنگ تحزب و ایجاد نهادهای صنفی مستقل از دولت باید تلاش کرد و آن را تشویق عملی نمود. در این مسیر سخت، باید نهادهای صنفی مستقل از احزاب دولتی، که نماینده قشرها و گروههای شغلی و قومی خود باشند، به وجود آیند، در کنار اینها احزاب و جریانات سیاسی شکل بگیرند و بر منافع ملی- طبقاتی تأکید نمایند .
فعالیت جناح ها در عرصه انتخابات در ایران
هر چند که نیروهای سیاسی موجود در کشور با نظام های حزبی منطبق نمیباشد اما می بایست عنوان نمود که همین نیروهای سیاسی تاثیراتی را همچون نظام‌های حزبی در مهم ترین جنبه نظام ای پارلمانی یعنی انتخابات دارا می باشند . جناح ها و تشکل های سیاسی در ایران از همان اوایل پیروزی انقلاب ابراز وجود کرده اند . اما نمی‌توان گفت که تشکل ها و جناح ها در قالب احزاب فعالیت های انتخاباتی خود را به انجام رسانیده اند .چرا که رقابت احزاب در انتخابات بر اساس یک سری اصول و مبانی صورت می گیرد و می توان آن را به طور عملی مورد مطالعه قرار داد ؛ اما هر چند جناح ها و تشکل ها در ایران بر اساس این اصول و مبانی رفتار نمی کردند و فعالیت های منظم و در چارچوب قرار گرفته ای از خود نشان نمی دادند لیکن تاثیرات آنها به نوبه خود باقیست از باب نمونه می توان بیان نمود که انتخابات ریاست جمهوری سال ۷۲ را در زمره اولین انتخابات در ایران دانست که جناح ها فعالیت رسمی خود را تقریبا در صحنه انتخابات از خود نشان دادند ؛ رقابت محدودی با یکدگر داشتند و برنامه های اقتصادی ، فرهنگی که ارائه کردند تا حدودی با هم متفاوت بود ؛ انتخابات در فضای معقول تر و متعادل تری برگزار گردید اما هنوز با انتخابات واقعی که احزاب و جناح ها در آن فعالیت داشته باشند فاصله بسیاری داشت .
تعامل نظام های انتخاباتی و نظام حزبی در ایران
چنانچه بیان شد مهمترین فعالیت احزاب در زمینه انتخابات و کسب آراء صورت می‌گیرد . نقش هایی که احزاب در انتخابات جوامع گوناگون دارند در ایران نیز می‌تواند احراز شود چرا که احزاب سازمانهای عمومی هستند که فعالیت و کارکرد هایشان به یک جامعه خاص محدود نمی شود . ( زکی زاده ،۱۳۸۲: ۱۲۸)
بدین ترتیب نقش احزاب در انتخابات ایران نیز به طور بالقوه همان است که در رابطه با سایر کشورها ذکر گردید .
در مباحث قبل یعنی بحث احزاب و جناح ها در ایران روشن شد که نظام حزبی در ایران را نمی توان دقیقا در یکی از نظام های حزبی پذیرفته شده در سطح جوامع مدرن جای داد ؛ چرا که احزاب واقعی در ایران هنوز شکل نگرفته و پدید نیامده اند و احزاب واقعی دارای کارکرد و مشخصاتی هستند که نمی توان آنها را به احزاب ایران سرایت داد . اما اگر بخواهیم آنها را به طور بالقوه و بر اساس اصول قانون اساسی و قانون فعالیت احزاب و تشکل ها مصوب سال ۱۳۶۰عمل نماییم نظام چند حزبی نظام مورد قبول در ایران می باشد . چرا که احزاب متعددی در ایران مجوز قانونی فعالیت را دارند و احزاب متعددی وجود دارد که فعالیت ها و کارکرد هایی را از خود بروز می دهند و نمی توان گفت دو حزب اصلی و بزرگ که فعالیت های عمده ای در جامعه دارند وجود دارد و نمی‌توان گفت نظام دو حزبی در ایران حکمفرما می باشد .
همانگونه که

مطلب مشابه :  بازاریابی اینترنتی، استفاده از اینترنت
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید