رشته حقوق

دانلود پایان نامه با موضوع قانون اساسی، قوه مجریه، نظام پارلمانی، منافع ملی

دانلود پایان نامه

جایگاه مجلس را به دنبال خواهد داشت .
۴-۲-۳ : ملزومات و انتقادات وارده در خصوص برقرراری نظام پارلمانی در ایران :
با مطالعه در نظام های پارلمانی مرسوم همچون انگلیس ، آلمان و برخی از کشورهای منطقه علی الخصوص رژیم نوپای کشور عراق ، در باب ایجاد نظام پارلمانی به طور کلی ارکان و مراحلی جهت نیل به مقصود می بایست طی گردد که از مهمترین این ملزومات می توان به تشکیل حزب ، اصلاح قانون اساسی ، عدم آشنایی ذهنیت عامه مردم نسبت به نظام پارلمانی اشاره نمود. ضمنا برخی از سیاسیون و حقوقدانان موانعی را همچون تضعیف جمهوریت نظام در این باب مطرح نموده اند که خود در ادامه ملزومات مورد بررسی قرار می گیرد. لذا نگاره پس از بررسی موشکافانه هر مورد نهایتا راهکارهای رفع موارد اشاره شده را بیان می دارد و با تحلیلی در پی آن می باشد که بیان نماید با ایجاد نظام پارلمانی نظام جمهوری اسامی ایران کاراتر از قبل می گردد یا خیر ؟
۴-۲-۳-۱ حزب
در جهان امروز بویژه در ممالکی که رژیم هایشان نماینده سالار و بر مبنای انتخابات استوار است موضوع احزاب سیاسی در ارتباط تنگاتنگی با کلیه وجوه سیاسی و علی الخصوص انتخابات مطرح است . احزاب سیاسی با سازمان دادن به اندیشه هاو گرایش های سیاسی موجود در جامعه در عین حالی که عامل تقسیم کردن و متشکل ساختن مردم به شاخه ها و بخش های گوناگون اند ، عامل نزدیک کردن و تلفیق نمودن خرده گرایش های فردی و اجتماعی در قالب دکترین ها، ایدئولوژی ها و یا نظام های اندیشه‌ای کم و بیش منسجمی می باشند .(بایسته های حقوق اساسی ، قاضی شریعت پناهی :۳۲۴)
لذا پس از بررسی اصل تفکیک قوا و انواع نظامهای پارلمانی ، اگر بخواهیم به پژوهش در باب امکان برقراری پارلمانتاریسم یا حتی هر نظام دیگری بپردازیم ناچار به بررسی احزاب ، قوانین و کارویژه های آنان ،تاثیراتشان بر انتخابات و نظامهای حکومتی می باشیم ، بخصوص پرداختن به مبحث احزاب در ایران ، در راستای امکان برقراری پارلمانتاریسم و ضرورت وجود احزاب فعال و کارامد ، بحثی مهم و ضروری به شمار می‌رود .
با توجه به آنکه به هر جمعیت گرد آمده شده حزب اطلاق نمی شود و طبق مطالعات حقوقی حزب دارای ارکان ، ویژگی های خاص می باشد از اینرو بر آنیم تا در ابتدا به صورت کلی ویژگی ها و ارکان احزاب و همچنین مزایا و معایب نظام حزبی را مورد بررسی قرار داده و از این فراز به مطالعه و بررسی حزب ، جایگاه آن در کشور بپردازیم و با توجه به آنکه مهمترین رکن نظام حزبی در فرایند انتخابات نمود یافته اختصاصا و مشروحا به بررسی این جنبه بپردازیم.
تعریف حزب
حزب را می توان گروهی از افراد جامعه دانست که با اعتقادات و ایمان به برخی از اصول و داشتن هدف های مشترک در سازمانی با عنوان حزب متشکل شده و از طریق شعبه ها و قسمت های مختلف با یکدیگر ارتباط متقابل و مستمر دارند و می کوشند تا برای رسیدن به هدف ها و اجرای اصول مورد نظر، حکومت را مستقیما به دست گیرند.)جریان شناسی سیاسی، علی دارابی) و بنا بر تعبیری دیگر ، حزب سیاسی به آنگونه سازمان سیاسی گفه می شود که در سطوح محلی و ملی زیر لوای دفاع از مردم در قالب مسلک و مکتب مشخصی شکل می گیرد و شهروندان را بر اساس اصول مورد قبول گرد می آورد تا به اهداف اساسی خود که همان فتح قدرت و اجرای آن است دست یابد . (شریعت پناهی ، ۱۳۸۸ : ۳۲۶) لذا ارکان احزاب و خصوصیات آن را می‌توان به شرح ذیل خلاصه نمود :
ویژگی ها و ارکان احزاب سیاسی در جمع بندی مطالعات حقوقی
بدیهی است همانگونه که بیان گردید صرف تشکیل یک گروه نمی تواند در بردارنده مفهوم حزب باشد و حزب جهت تشکیل خود دارای خصوصیات و ارکان و جزئیاتی به شرح آتی می باشد :
الف. حزب مستلزم وجود سازمان و تشکیلات پایداری است که حیات سیاسی آن از حیات بنیان گذاران آن فراتر باشد. بدین معنا که با خارج شدن رهبران آن از صحنه سیاست، حزب همچنان به کار خود ادامه دهد.
ب. حزب باید دارای اساسنامه و مرامنامه بوده و توسط عده ای از اشخاص حقیقی معتقد به آرمان ها و مشی سیاسی معین تأسیس شده باشد.
ج. تشکیلات حزبی دارای سازمانی مستقر در محل، همراه زیر مجموعه هایی باشد که در سطح ملی فعالیت داشته و با یکدیگر روابط متقابلی داشته باشند.
د. رهبران مرکزی و محلی حزب باید برای به دست گرفتن قدرت سیاسی، چه به تنهایی و چه با کمک احزاب دیگر مصمم باشند نه بر اعمال نفوذ.
ه. حزب باید در پی کسب حمایت عموم به ویژه از طریق انتخابات باشد.)عبدالحمید ابوالحمد: ۱۳۸۰.(
البته در تعریفهای مربوط به حزب عموماً تعریفی غربی و در راستای دستیابی به قدرت ارائه میشود و از تواناییِ جهت دهی و تربیت فکری، اخلاقی و عقیدتی مردم صحبتی به میان نمی آید که عموما جهت دهی اخلاقی ، فرهنگی و عقیدتی حزب به افکار عمومی در نظام های اسلامی بیشتر مد نظر قرار می گیرد .
بدیهی است حزب ایجاد شده در قالب نظام همواره معایبی را در کنار مزایا دارا می باشد که این مزایا و معایب در جایگاه خود قابل بررسی می باشد :
۱ ـ مزیت های نظام حزبی
هر حزب پس از تشکیل با توجه به اهداف خود مزایایی را در قالب نظام حزبی ایجاد می نماید که برخی از آنها عبارتند از :
کاهش اختلافات و هماهنگی بیشتر قوا با یکدیگر:
حکومت پارلمانی یا کابینه ای مبتنی بر ائتلاف و همکاری قوای مجریه و مقننه است و لذا تا حدود زیادی میتواند مانع از بروز اختلافات جدی و فضای تشنج در میان مردم و مسؤولین شود.
افزایش اهمیت و اعتبار قوه قانونگذار و کاهش قانون گریزی:
همانطور که امام خمینی فرمودند:«مجلس در رأس امور قرار دارد.»در نظام پارلمانی قوه مقننه بر قوه مجریه برتری حقوقی و قانونی دارد و ارتباط خیلی نزدیکی میان قوای اجرائیه و قانونگذار وجود دارد و «در آن، دوره تصدی مقام اجرایی واقعی به اراده قوه مقننه بستگی دارد.» در این نوع از نظام، هم نمایندگان و گروهها و احزاب، اهمیت بیشتری برای انتخابات مجلس قائل میشوند و هم مردم با دقّت و اهمیت بیشتری نسبت به امور مجلس وارد در انتخابات میشوند. احزاب میکوشند با برنامه های کمّی بیشتر و کیفی بهتری وارد در صحنه انتخابات شوند و با اجرای برنامه های گوناگون در راستای رفاه عمومی مردم میکوشند تا مردم را با اصول صحیح و واقعی آشنا سازند.هریک از احزاب و نمایندگان میکوشند تا برنامه های بهتری را به اجرا در بیاورند تا رأی مردم رابرای خود حفظ کنند.
امکان تحقق بیشتر شایسته سالاری:
نمایندگان مجلس که باید از افراد متخصص و متعهد و باصلاحیت کافی علمی تشکیل شده باشند میتوانند با توانایی بیشتر و شناخت بهتری به انتخاب شخص اول اجرایی بپردازند. مطمئناً نمایندگان باید تلاش کنند به دور از سیاست بازی و با انتخاب صحیح نخست وزیر، به فکر پشبرد منافع ملی باشند تا آرای خود را هم از دست ندهند.
پاسخگویی بیشتر قوه مجریه در برابر مجلس و نظارت دقیق تر بر کار فرد اول در قوه مجریه:
نمایندگان مجلس که خود، نخست وزیر را انتخاب کرده اند با دقت بیشتری به نظارت بر کار وی میپردازند و به این طریق شیوه ها و ابزارهای نظارتی بر کار نخست وزیر از قوت برخوردار میشوند.
شناسایی استعدادها:
گستردگی احزاب و تلاش آنها برای آموزش سیاسی مردم و جذب نیرو، سبب شناسایی استعدادها و تربیت آنها میشود. به این ترتیب نیروهای متخصص برای دریافت پستهای تخصصی افزایش می یابند.
کنار گذاشته شدن هزینه های سنگین ناشی از تبلیغات و نظارتها:
نظام حزبی نگرانیهای ناشی از تقلب و سوءاستفاده برخی از فرصت طلبان را مرتفع میکند وهزینه های هنگفت ناشی از تبلیغات را کاهش میدهد
جلوگیری از خودکامگی قوه مجریه در برابر دیگر قوا:
وجود نظام حزبی و حزب مخالف و اپوزیسیون به شرط آنکه سالم و کارآمد باشد، حزب حاکم را در مسیر صحیح نگه میدارد و مانعی بر سر راه خودکامگی قوه مجریه است.
۲-معایب نظام حزبی
یکی از عمده ترین و شایع ترین عیوب نظام حزبی را می توان نادیده گرفته شدن استعدادها در حزب مخالف دانست . در صورتیکه حزب برتر که توانسته اکثریت پارلمان را به خود اختصاص دهد پایبند به مسائل اخلاقی نباشد، میتواند مشکلاتی را بر سر راه شایسته سالاری و مردمسالاری واقعی قرار دهد؛ از جمله اینکه تعصب افراد و نمایندگان پارلمان به حزب متبوع خود سبب میشود تا اشخاص با استعداد حزب مخالف نادیده گرفته میشود و در پی آن به خودکامگی و انحصارگری حزب پیروز در مجلس و قوه مجریه بینجامد. در واقع نظام حزبی همانگونه که ممکن است سبب جلوگیری از خودکامگی شود میتواند سبب به وجود آمدن خودکامگی هم شود.
اهمیت دادن به منافع حزبی به جای منافع ملی و بی تحرکی حزب پیروز مجلس و سخت گیری آنها نسبت به حزب اقلیت را میتوان از دیگر عواقب احتمالی نظام پارلمانی و حزبی دانست. اما این مسأله اجتناب پذیر است و میتوان با بررسیهای دقیق اولیه از ورود افراد غیرمتعهد به انتخابات و عرصه مجلس جلوگیری کرد که نظارت دقیق نهاد مسؤول را میطلبد. مسلماً احزابی که به تربیت عقیدتی، دینی، سیاسی، اخلاقی و جهت دهی فکری مردم میپردازند از این احتمالات مبرا هستند و در عرصه های انتخاباتی هم میتوانند موفق تر عمل کنند. « آن حزبى که مورد نظر ماست، عبارت است از یک تشکیلاتى که نقش راهنمائى و هدایت آحاد مردم را به سمت یک آرمانهائى ایفاء میکند… ؛ البته کسانى که یک چنین توانائى‌اى داشته باشند، به طور طبیعى در مسابقات قدرت، در انتخابات قدرت نیز آنها صاحب رأى خواهند شد، آنها برنده خواهند شد؛ لیکن این هدفشان نیست.»( بنیادهای علم سیاست، عبدالرحمان عالم.)
حال که نظام حزبی و ارکان آن و تاثیرات آن در جنبه های مختلف روشن گردید این سوا ل مطرح می گردد که آیا درکشور ایران نظام حزبی با معیارهای مشروحه سابق موجود می باشد یا خیر ؟ لذا از آنجاییکه این امر مستلزم وجود آزادی احزاب در قانون بنیادین کشور و بررسی جنبه های نظام حزبی در کشور می باشد به بررسی قانون اساسی می‌پردازیم:
جایگاه احزاب و جناح ها در قوانین جمهوری اسلامی ایران :
همانگونه که از اصول قانون اساسی بر می آید معنای اعم حزب یعنی دسته، گروه، تشکل در قانون اساسی به رسمیت شناخته شده است هر چند که بسیاری مواقع خود کلمه حزب درج نشده است و بیشتر اوقات دسته و گروه بیان گردیده است اما به دلیل معنای عام دسته و گروه احزاب را نیز شامل می شود چنانچه در قانون اساسی منسوخ و متمم آن مصوب۱۲۸۵ شمسی نام حزب مستقیماً بیان نشده بود، و به جای آن انجمن و اجتماع به کاربرده شده بود. اصل۲۱ متمم قانون اساسی بیان می داشت: “انجمن ها و اجتماعی که مولد فتنه دینی و دنیوی و مخل نظم نباشد در تمام مملکت

مطلب مشابه :  مسئولین پرداخت دیه
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید