رشته حقوق

حقوق بین الملل محیط زیست

دانلود پایان نامه

نگرشی گذرا بر وضعیت محیط زیست جهان در دو دهه گذشته نشان می دهد که نه فقط اثرات مخرب انسانی بر محیط زیست کاهش نیافته بلکه مسائل حاد و بغرنج جدید مانند آلودگی شدید جو، کاهش تنوع زیستی، پدیده گلخانه ای و گرم شدن کره زمین، افزایش سطح آب اقیانوس ها، آلودگی آب ها و اثرات متعدد و مختلف بروز نموده است.
در این میان حقوق بین الملل در نظام بین الملل فعلی موضوعاتی را طرح می نماید که پیشتر در قلمرو حقوق داخلی قابل طرح بود. این پدیده دو دلیل دارد. نخست آنکه موضوعاتی همچون پدیده های زیست محیطی مرز گذرند. اثرات سوء ناشی از فعالیت های انسان تغییراتی را با دامنه و عمق گوناگون در محیط زیست پدید می آورند، به گونه ایی که اغلب بیش از یک دولت و گاه تمامی جهان درگیر آن می شوند. دوم آنکه گسترش بی سابقه تعامل دولت ها و ملت ها با یکدیگر در زمینه های گوناگون سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، گرایش به از بین بردن موانع گوناگون در حوزه های مختلف را باعث می گردد. در یک کلام فرایند جهانی شدن، موجب شده است تا دامنه موضوعات تصمیمات بین المللی بیش از پیش وارد قلمرو داخلی دولت ها شود. در این میان پدیده های زیست محیطی همواره در صدر این موضوعات جدید قرار دارند. .(جم،7،1388)
حفاظت از محیط زیست و تعهدات دولت ها در قبال آن، یکی از مباحث عمده مطرح در حقوق بین الملل است که امروزه در قالب رشته ای با عنوان حقوق بین الملل محیط زیست مورد مطالعه قرار می گیرد.
اگرچه کنوانسیون های مربوط به حفاظت از محیط زیست به اوایل قرن بیستم بر می گردد، اما ریشه های واقعی حقوق بین الملل محیط زیست را باید در اواخر دهه 1960 جستجو کرد.1
______________________________
1 باید توجه داشت در این مقطع اغلب اقدامات بین المللی به منظور حفاظت از محیط زیست در چارچوب نهادهای منطقه ای صورت گرفته است. از جمله اعلامیه مبارزه با آلودگی هوا (8 مارس 1968) و منشور اروپایی آب (6 می 1968) مصوب شورای اروپا اولین متن مصوب یک سازمان بین المللی در خصوص حفاظت از محیط زیست بودند.
از آنجا که هدف این پژوهش بررسی تعهدات بین المللی دولت ها در حفاظت از محیط زیست تالاب هاست، لذا مطالعه سیر تحولات تاریخی حفظ و حمایت از تالاب ها در پرتو تلاش های بین المللی، منطقه ای و محلی که زیر چتر حقوق بین الملل انجام گرفته است لازم و ضروری است.
مبحث اول: تلاش های بین المللی تا پیش از طرح کنوانسیون رامسر 1971
تا پیش از اواسط دهه 70 میلادی، لایروبی و تخریب تالاب ها به عنوان رویه ای عام در سراسر جهان که به واسطه سیاست های خاص دولت ها مورد تشویق قرار می گرفت پذیرفته شده بود. تالاب ها به موجب طرح های توسعه ای کشاورزی، مسکونی و تجاری تغییر می یافتند. برخی از کشورها مانند نیوزلند، ایالت های کالیفرنیا و اوهایو در آمریکا گزارش دادند که قریب به 90 درصد از تالاب هایشان دچار آسیب گردیده اند. در نتیجه اقدامات مشترک شکارچیان و ماهیگیران، زیست شناسان و مهندسان، حقوقدانان و حافظان طبیعت بود که این امر آشکار گردید که تالاب ها به این دلیل که منبع ارزشمندی برای محیط زیست جهانی قلمداد می گردند، آسیب به آن ها نتایج زیان بار اقتصادی و اکوسیستمی برای مردم و محیط زیست جهانی را موجب خواهد گردید. (Mitsch,2007,16)
باید اشاره کرد، تغییر نگرش صورت گرفته در این مقطع، موجب بکارگیری اقدامات، طرح ها و برنامه های حفاظتی از اکوسیستم تالاب ها در سطح داخلی کشورها و همچنین در سطح منطقه ای گردید.
در واقع باید گفت اولین و ابتدایی ترین اقدامات حقوقی به منظور حفاظت از اکوسیستم تالاب ها تا پیش از طرح جدی موضوع در سطح جهانی و تصویب کنوانسیون بین المللی رامسر در سال 1971، مانند اقدامات حفاظتی از سایر مناطق زیست محیطی در چارچوب نظام های داخلی و منطقه ای اتخاذ گردید و متعاقب آن در سطح بین المللی و جهانی ادامه یافت. چه بسا که منافع حاصله در حفاظت از تالاب ها که ابتدا ًدر ایالات متحده آمریکا به سال 1970 رونق یافته بود، موجب ادامه این روند در سطح جهانی گردید. البته باید اذعان داشت پیش از تصویب کنوانسیون رامسر در 1971، اقدام بین المللی به منظور حفاظت از تالاب ها در سال 1960 آغاز شده بود. زمانی که اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) برای حفاظت و مدیریت تالاب ها پروژه ای تحت عنوان MAR تعریف کرده بود. بر اساس این پروژه، یک کنفرانس بین المللی
در نوامبر 1962 تشکیل گردید. نمایندگان حاضر در این کنفرانس قطعنامه های متعددی را تصویب کردند، که از جمله آن ها توصیه نامه IX بود، که بر اساس آن فهرستی از تالاب های با اهمیت بین المللی فراهم گردید. این توصیه نامه با ذکر تالاب های با اهمیت بین المللی، ضرورت انعقاد کنوانسیونی بین المللی راجع به تالاب ها را نشان داد. بعد از هشت سال از این کنفرانس، نشست های فنی و مذاکرات پشت پرده، یک متن کنوانسیون بر اساس شرایط سیاسی زمان حاظر پذیرفته شد. این پیش نویس به عنوان مبنایی برای مذاکرات در کنفرانس بین المللی راجع به تالاب ها و پرندگان آبی در رامسر ایران قرار گرفت.
مبحث دوم: از تصویب کنوانسیون رامسر تا به امروز
اشاره گردید که اقدامات حقوقی حفاظتی تالاب ها در سطح داخلی و منطقه ای از یک طرف و افزایش آسیب هایی صورت گرفته علیه تالاب ها و متعاقب آن در معرض خطر انداختن محیط زیست جهانی از طرف دیگر باعث شکل گیری رویکردی واحد و منسجم در سطح جهانی و میان دولت ها به منظور حصول توافقی جهانی در جهت فراهم آوردن تعهدات بین المللی حفاظتی از تالاب ها گردید.
لذا به دلیل وابستگی متقابل اجزای محیط زیست و کارکرد ها و نقش های متعدد تالاب ها برای محیط زیست جهانی ضرورت حصول یک درک و برداشت مشترک راجع به سیستم (حفاظت، مدیریت، احیا) تالاب ها وجود دارد، که این امر از طریق همکاری میان اعضای جامعه بین المللی امکان پذیر است.
کنوانسیون رامسر که در فوریه 1971 در رامسر ایران منقعد گردید نه تنها معاهده ای به منظور حفاظت از مناطق تالابی بود، بلکه نخستین معاهده مدرن بین المللی جهانی جهت حفاظت و استفاده پایدار از منابع طبیعی است که تا کنون 168 کشور از جمله ایران بدان ملحق شده اند. محل دبیرخانه این کنوانسیون گلاند سوییس و مرجع نگهدارنده اسناد، سازمان جهانی یونسکو است و اجلاس های آن موسوم به «کنفرانس کشورهای عضو» هر سه سال یکبار درباره موضوعات، خط مشی و ارائه گزارش فعالیت های سه سال گذشته در خصوص حفاظت از تالاب ها برگزار میگردد.
کنوانسیون رامسر اولین معاهده مهم چند جانبه زیست محیطی محسوب می شود که بر مبنای آن جامعه بین المللی همکاری وسیعی در زمینه محیط زیست ، بویژه تالاب ها را شروع نمود و به عبارتی می توان گفت، این کنوانسیون معاهده ای است که به شناسایی تالاب ها به عنوان یکی از سازنده ترین منابع حمایتی اکولوژیکی بر روی زمین عمل کرده است.
راجع به فرایند و چگونگی شکل گیری این معاهده باید اشاره کرد که در سال 1962 یک پروژه مشترک موسوم به MARتوسط چندین سازمان بین المللی غیر دولتی برای حفاظت از تالاب های مهم بین المللی به عنوان زیستگاه پرندگان مهاجر در اروپا و آفریقای شمالی آغاز شد. امکان انعقاد یک کنوانسیون بین المللی درباره حفاظت از تالاب ها اولین بار در همان سال مطرح گردید. مذاکرات نزدیک به 9 سال به درازا کشید که نهایتا ً در تاریخ 2 فوریه 1971 به امضای معاهده منجر شد. .(کیسودیگران,256,1386)
دهه 70 میلادی آغاز دوره و مقطعی بود که محیط زیست و چالش های آن به عنوان یکی از دغدغه ها و نگرانی های جهانی پذیرفته شد. لذا تصویب کنوانسیون رامسر در این برهه زمانی، آغاز دوره ای نوین در جهت اقدام بین المللی به منظور حفاظت از محیط زیست به شمار می رود. حقوق بین الملل محیط زیست از این تاریخ فرایندی رو به رشد را طی کرد و از اصول عام و کلی حقوق بین الملل محیط زیست گرفته تا انعقاد کنوانسیون ها و معاهدات پیرامون حفاظت از محیط زیست جهانی در این رشد و تکوین نقشی منحصر به فردی را بر عهده داشتند. در واقع صد ها موافقتنامه زیست محیطی کوچک و بزرگ در سطوح منطقه ای و بین المللی به خصوص طی چهار دهه گذشته تحت عنوان حقوق بین الملل محیط زیست شکل گرفت.
لذا حفاظت از اکوسیستم تالابی در سطح بین المللی بعد از کنوانسیون رامسر به نحو مستقیم و غیر مستقیم هم در چارچوب حقوق نرم و هم حقوق سخت پیشرفت های مثیت و سازنده ایی را داشته است. همچنین باید اشاره داشت در چاچوب کنوانسیون رامسر بواسطه نشست های سالیانه و گزارش های تخصصی و فنی سال های اخیر به فراخور اقتضائات زمانی، نرم سازی و اقدامات کاربردی مفیدی صورت گرفته است.

مطلب مشابه :  جرم کلاهبرداری

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید