رشته حقوق

جهل و ناآگاهی

دانلود پایان نامه

یک ) جهل در مقابل علم : آنچه در آیه 199 سوره مبارکه اعراف آمده است از این نوع جهل است یعنی شما را به دنیا آوردیم در حالی که جاهل بودید [ علم نداشتید ]. این نوع جهل ذاتاً بد نیست بلکه باقی ماندن بر آن بد است. لذا دیده می شود در روایات ما را به علم جوئی تشویق کرده و راه رسیدن به علم را به ما یاد داده و فرمودند : ” مفتاح العلم السوال ” یعنی کلید دست یابی به علم سوال کردن است.
و یا در سوره زمر خداوند در قالب سوال ، برتری عالم بر جاهل را این چنین مطرح می فرماید که : ” هل یستوی الذین یعلمون و الذین لا یعلمون ”
دو ) جهل در مقابل عقل : آنچه که در آیه 78 سوره مبارکه نحل آمده است از این نوع جهل است. جهل در مقابل عقل یعنی انسان به مقتضای آنچه که عقل درک کرده عمل نکند و یا به عبارت ساده تر انسان به آنچه که از حق درک کرده عمل نکند و روی گرداند.
خداوند در آیه 78 سوره مبارکه نحل می فرماید : « ای پیغمبر از کیانی که حق را درک کردند اما حاضر به قبول آن نیستند ، روی گردان. »
روایتی هم در همین زمینه داریم که می فرماید : « ” صدیق کل امریء عقله و عدوه جهله ” یعنی دوست هر کسی عقل اوست و دشمنش جهل اوست. » مراد از این جهل ، جهل به مقابله عقل ، یعنی عمل نکردن به مقتضای عقل است.
3 – 2 – 2 – گفتار سوم – زمینه های جهل و نشانه های مربوط به آن
« زمینه های جهل »
عوامل مختلفی در زمینه جهل وجود دارد که در این جا به چند مورد اشاره می کنیم :
یک ) بادیه نشینی و دوری از فرهنگ اجتماعی
خداوند در قرآن کریم می فرماید : « بادیه نشینان عرب ، کفر و نفاقشان شدیدتر است و به ناآگاهی از حدود و احکامی که خدا به پیامبرش نازل کرده ، سزاوارترند و خداوند دانا و حکیم است. »
این آیه شامل پیام هایی است از قبیل :
الف ) بادیه نشینی موجب دوره ای از فرهنگ و آداب دینی و در نتیجه جهل و نادانی می شود.
ب ) محیط فرهنگی و اجتماعی انسان ، در بینش و آگاهی و هم چنین در عدم جهل و ناآگاهی او موثر است ، بنابراین محیط فرهنگی و اجتماعی نامناسب زمینه ای برای جهل است.
ج ) افراد ناآگاه و دور از فرهنگ ، گاهی آلت دست کافران و منافقان قرار می گیرند و از خود آن ها هم بی منطق تر می شوند.
د ) دانستن احکام دین لازم است وگرنه اعرابی و جاهلی هستیم.
ر ) شهر نشینان جاهل به حدود الهی ، به منزله اعراب و بادیه نشینان بلکه بدتر از آن ها هستند.
دو ) دل مردگی ، در سوره انعام آمده است.
« پاره ای از آن ها به «سخنان » تو ، گوش فرا می دهند ولی بر دل های آنان پرده افکندیم تا آن را نفهمند و در گوش آن ها ، سنگینی قرار دادیم ( و آن ها به قدری لجوجند ) که اگر تمام نشانه های حق را ببینند ، ایمان نمی آورند تا آن جا که وقتی به سراغ تو می آیند که با تو پرخاشگری کنند ، کافران می گویند : این ها فقط افسانه های پیشینیان است . »
در این آیه اشاره به وضع روانی بعضی از مشرکان شده است که در برابر شنیدن حقائق کمترین انعطافی از خود نشان نمی دهند و در حقیقت تعصب های کورکورانه جاهلی و فرو رفتن در منافع مادی و پیروی از خوی و هوس ها ، آن چنان بر عقل و هوش آن ها چیره شده که گویا در زیر پرده ای از جهل و جهالت قرار گرفته اند.
سه ) شیطان : در آیه ای می خوانیم : « ای مردم ! از آنچه در زمین است ، حلال و پاکیزه بخورید ! و از گام های شیطان پیروری نکنید ! چه این که او ، دشمن آشکار شماست. او شما را فقط به بدی ها و کار زشت فرمان می دهد ( و نیز دستور می دهد ) آنچه را نمی دانید ، به خدا نسبت دهید. »
در این آیات ، ایه های پیروی از شیطان معرفی می شود ؛ یعنی سوء فحشاء و سخن بدون تعقل و علم
مراد از پیروی از خطوات شیطان این است که بنده خدا ، چیزی را تعبد کند و آن را عبادت و اطاعت خدا قرار دهد که خدای تعالی هیچ اجازه ای در خصوص آن نداده است ؛ چون خداوند هیچ مشی و روشی را منع نکرده است ، مگر آن روشی را که آدمی در رفتن بر طبق آن پای خود به جای پای شیطان بگذارد و راه رفتن خود را مطابق راه رفتن شیطان کند ، در این صورت است که روش او پیروی گام های شیطان می شود. از این جا این نکته بدست می آید که دعوت شیطان منحصر است در دعوت به عملی که یا سوء استفاده است یا فحشاء و یا گفتن سخن بدون تعقل و دلیل.
چهار ) تقلید کور کورانه از نیاکان
یکی دیگر از زمینه های جهل در میان امت ها ، تبعیت کورکورانه و غیر معقول از آباء و اجداد بوده است.
روشن است که تجارت گذشتگان و استفاده از دستاوردهای علمی و فرهنگی آن ها می تواند بسیار سازنده باشد و فرد و جامعه را در مسیر تکاملی او یاری کند.
هم چنین توجه و شکل پذیری اخلاق پسندیده و صفات نیکوی امت های گذشته نیز می تواند نقش به سزایی در جامعه داشته باشد و به عنوان ابزاری کارآمد در رشد و تعالی مورد استفاده قرار گیرد.

مطلب مشابه :  تجربیات برتر تدریس | کاملترین نمونه های رایگان سالتحصیلی 97-98

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید