جرایم علیه محیط زیست

2- تأثیر مشارکت مردمی و عملکرد نهادها و مؤسسات مردم نهاد (NGO) در پیشگیری از جرایم زیست محیطی را چگونه میتوان ارزیابی نمود؟
3- مهمترین راهکارهای مقابله با محو یا کاهش جرایم علیه محیط زیست چیست؟
ه- فرضیههای تحقیق
1- از مهمترین عوامل مؤثر در بروز و افزایش جرایم علیه محیط زیست عوامل انسانی و عوامل طبیعی هستند.
2- علاوه برنهادها و مؤسسات رسمی و دولتی، مردم و مؤسسات و گروهای غیر دولتی مانند نیروهای بسیج مقاومت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تشکلها و تیمهای دانش آموزی و دانشجویی، شهرداریها و غیره نیز میتوان نقش به سزایی در پیشگیری از جرایم زیست محیطی ایفاء نمایند.
3- ازجمله راهکارهای مقابله با محو یا کاهش جرایم علیه محیط زیست میتوان به تلاشهای مأموران جنگلبانی درحفاظت و حصاربندی از جنگلها، پاک سازی سواحل دریاها و یا محیطهای جنگلی، بیابانها و غیره از مواد آلاینده و غیر بهداشتی به وضع قوانین و سیاستهای پیشگیرنده اشاره کرد.
و- روش تحقیق
روش گردآوری مطالب در تحقیق حاضر، به صورت توصیفی تحلیلی و اطلاعات و دادههای مورد نیاز به روش اسنادی و کتابخانه به دست آمده است، و در تهیه مطالب از منابع داخلی و خارجی اعم از کتابها، مقالهها، تقریرات درسی، پایان نامهها وحتی منابع اینترنتی و…. استفاده خواهد شد. همچنین ابزارگرداوری اطلاعات از نوع فیش برداری است.
ز- ساختار تحقیق
پایاننامهی حاضر در دو بخش تدوین شده است: بخش اول؛ به مباحث مقدماتی اختصاص دارد و بخش دوم؛ به عوامل مؤثر در وقوع جرایم زیست محیطی و راهکارهای پیشگیری از آن میپردازد؛ ضمن اینکه هر بخش در دو فصل به رشتهی تحریر در آمده است؛ فصلهای اول ، دوم از بخش اول را به ترتیب محیط زیست و اهمیّت آن و عوامل جرم زا، پیشگیری و اهمیّت آن اختصاص دارد و عوامل مؤثر در وقوع جرایم زیست محیطی، راهکارهای پیشگیری از جرایم علیه محیط زیست را به ترتیب در فصلهای اول، دوم و سوم از بخش دوم منعکس گردید. هر فصل هم در چند مبحث بیان گردیده است. هر کجا که ضرورت اقتضاء میکرد و محل بحث بیشتری بود، هر مبحث را به چند گفتار و نیز هر گفتار را به چند بند تقسیم گردید.

بخش اول:
کلیات : مفهوم ومبانی
جوامع مختلف براساس نوع منطقه و شرایط آب وهوایی و اقلیمی خود، ابعاد خاص از محیط زیست را بیش از دیگر مشخصههای آن موردتوجه قرارمیدهند. برای نمونه، کشورهایی مانند ژاپن که با آب(دریا، اقیانوس و…)بستگی زیادی دارند و صید جانداران و بهره وری از منابع آبی برای آنها بسیار ضروری است، این بخش ازمحیط زیست بیشتر مورد توجه مردم این کشورها قرار دارد و آلودگی عمده محیط زیست را نیز، ازهمین دریچه مینگرند. البته این موضوع به معنای آن نیست که به جلوههای دیگر محیط زیست مانند هوا و خاک توجه ندارند.
به هرحال، صرف نظراز بینش های گوناگونی که دربارهی محیط زیست و مفهوم آن وجود دارد، این کلمه مانند هرواژه دیگر، دارای معانی لغوی و اصطلاحی مخصوص به خود است. همچنین دارای واژههای مترادف و هم معناست. به علاوه با درنظرگرفتن این نکته که محیط زیست دارای ابعاد و عناصرگوناگون است، آلودگی آن نیز دارای ابعاد مختلف خواهد بود.
از این رو حقوق به عنوان نماد نظام بخش جوامع در حوزههای عمومی و خصوصی میتواند به یکی از قویترین ابزارها در کاهش تخریب محیط زیست معرفی شود. افزایش آگاهی جوامع و دولتها از مشکلات محیط زیستی و تهدیدات پیشروی آنها موجب شد که در آنها موجب شد که در طی چند دههی اخیر نشستهایی گسترده و متنوعی به منظور متوازن کردن اقدامات دولتها و جامعهی بشری درحوزههای محیطزیستی برگزارگردد. با توجه به اینکه محیط زیست قسمتی از عنوان پایان نامهی حاضر را تشکیل میدهد، لذا ما در این بخش، مباحثی را پیرامون محیط زیست بیان خواهیم کرد؛ لکن چون بحث پیشگیری از جرم در قلمرو علم جرم شناسی مورد مطالعه و بررسی قرار میگیرد، لذا نیاز است تا به طور مختصر با علم جرم شناسی نیز آشنا شویم.
به این ترتیب این بخش را طی دو فصل پی گیری میشود؛ فصل اول به کلیات (مفهوم ومبانی) اختصاص خواهد داشت؛ به دلیل اینکه محور عمدهی بحث پایاننامهی حاضر راجع به پیشگیری خواهد بود، لذا فصل دوم به عوامل جرم زا، پیشگیری و اهمیّت آن، را برای آن در نظر گرفته شده است.
فصل اول: محیط زیست و اهمیّت آن
محیط زیست موضوعی است که هرچند از دیرباز مورد توجه بشر و اجتماعات گوناگون انسانی بوده است؛ اما به اهمّیت و جایگاه والای آن همانند امروز عنایت نشده است و اکنون نیزآن چنان که باید مورد حمایت و حفاظت قرارنگرفته است. در چند دهه گذشته، به ویژه چند سال اخیر، به تدریج آگاهی مردم جهان درباره خطراتی که محیط زندگی آنان را تهدید میکند، فزونی یافته است. در همین راستا، انجمنها و گروها و سازمانهای طرفدار محیط زیست تشکیل شدند و به گونه فعال و مستمر با علل و عوامل مخرب زیست محیطی(به خصوص در بعد جهانی و بینالمللی) به مبارزه برخواستند. این تشکیلات موسوم به سبزهها و یا صلح سبز و مانند آن تلاش میکنند تا توجه مردم جهان را بیش از پیش به واقعیتهای زیست محیطی و لزوم حمایت از آن در جهت حفظ و استمرار نسل بشر و دیگر موجودات و منابع طبیعی موجود جهان، جلب کنند.
در ایران نیز، از چندی پیش این اقدامات آغازشده است. همواره باید برگستره آن افزوده شود تا جایی که تلاش آنان در کنار کوششهای دیگر مسؤلان و مبادی ذیربط قانونی، قضایی و اجرایی و هم گامی طبقات گوناگون اجتماعی، منجربه کاهش هرچه بیشترآلودگیهای زیست محیطی و افزایش بهبود و بهسازی محیط زیست که در بهداشت محیط و سلامت آن، به ویژه تندرستی مردم، اثر وافر و عمیق دارد؛ گردد.
مبحث اول: مفهوم، انواع و جایگاه محیط زیست در نظام حقوقی
محیط زیست در دو مفهوم به کارمی رود، یکی مفهومی است که از علوم طبیعت ناشی میشود و درآن با جوامع انسانی با بینشی اکولوژیک برخورد میشود؛ یعنی مجموعهای از پدیدههای طبیعی و تعادل بین نیروهای رقیب در طبیعت که زندگی یک گروه بیولوژیک را مقید میکند.
مفهوم دوم کلمه محیط زیست از علوم معماری و شهرسازی ناشی میشود و در رابطه با تعاملی است که بین ساختمان (مفهوم عام) و محیطی که درآن ایجاد میشود (محیط طبیعی یا مصنوعی) وجود دارد. این دو مفهوم محیط زیست در تفسیر ماهوی مربوط به معنای قانونی محیط زیست اشکالهایی به وجودآورد؛ چرا که هیچ متن حقوقی که محیط زیست را به صورت جامع و مانع تعریف کرده وجود ندارد و قوانینی که در این باره وضع شدهاند، تعریفی از آن ارائه نکردهاند، بلکه در آنها از محیط زیست در رابطه با سه عنصر طبیعت، منابع طبیعی، و شهر و مناظر سخن گفته شده است. و انواع آن عبارتند از: محیط طبیعی، محیطمصنوعی یا انسان ساخت و محیط اجتماعی، بی‌تردید اهمیّت و جایگاه حقوق محیط زیست به بهترین شکل آن در اصل پنجاهم قانون اساسی متبلور شده و پیام آور این مهم است که مسائل زیست محیطی یک امر کاملاً فرابخشی بوده باید همهی آحاد جامعه علی‌الخصوص سازمان‌ها و دستگاه‌ها هر یک به فرا خور توان و کارایی تشکیلات خود در حفظ و نگهداری از محیط زیست به عنوان یک وظیفه عمومی از هر فعالیتی که با آلودگی و یا تخریب غیر قابل جبران محیط زیست همراه باشد.
بررسی سابقه قانون‌گذاری در خصوص مسائل زیست محیطی در کشورها حاکی از آن است که نخستین قوانین و مقررات مرتبط مانند مواد 179و189 قانون مدنی مصوب (2/18/1307) قانون شکار (مصوب 4/12/1335) و قانون شکار و صید مصوب( 16/3/1346) صرفاً در ارتباط با محیط زیست طبیعی بوده و اولین قانون جامع که به طور نسبی در خصوص همه ابعاد محیط زیست که تغییرات ساختار تشکیلات سازمان حفاظت محیط زیست را نیز در پی داشت به تصویب رسید. قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست در مورخ 28/3/1353 است خودداری کنند. در قانون برنامه اول توسعه، جهت جلوگیری از آلودگی محیط زیست و جبران خسارت وارده راهکار خاصی در قالب تبصره 13 این قانون لحاظ شده است. به طوری که یک در هزار در آمد حاصل از فروش تولیدات کارخانجات و کارگاه‌های کشور به این امر اختصاص یافته و با توجه به اهمیّت موضوع با پایان مدت اعتبار قانون اول توسعه، موضوع در بند (د) ماده 45 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین تکرار شده است.
گفتاراول: مفهوم محیط زیست و انواع آن
محیط زیست یک هدیه الهی است که از مجموعه منابع، موجودات، علل و شرایط هماهنگی که گرداگرد هرموجود زنده وجود دارد و استمرار زندگی و حیات منوط و وابسته به آن است، تشکیل میشود و محیط طبیعی، محیط مصنوعی و محیط اجتماعی از انواع آن میباشند.
بند اول: تعریف محیط زیست

                                                    .