رشته حقوق

جدایی نادر از سیمین

دانلود پایان نامه

گذشته از تمام حاشیهها که هر تحلیلگری را کنجکاو میکند علل آنها را فیلم جستجو کند، دلیل انتخاب فیلم به اهمیت آن از این منظر مربوط می شود که این فیلم، اولین و تنها فیلم ایرانی دریافت کنندۀ جایزۀ اسکار میباشد. کسب جوایز متعدد از جشنوارههای مهم و مطرح جهان نشان از موفقیت این فیلم دارد. همچنین فروش بیسابقۀ این فیلم در اروپا و آمریکا، موفقیت همزمان یک فیلم ایرانی هم در عرصۀ هنری و هم اقتصادی را برای این فیلم رقم زده است، که در این مورد هم می توان گفت در تاریخ سینمای بعد از انقلاب بیسابقه است. «فیلم جدایی در فرانسه تمام رکوردهای فروش را شکسته و تا پنج هفته پس از آغاز نمایش 550،000 تماشاگر داشته است. قبل از آن فیل گبه با 300،000 تماشاگر و کسی از گربههای ایرانی خبر ندارد با 250،000 تماشاگر رکورد دار فیلمهای ایرانی بودند (فیلم،34:429).»
4-4-3 عوامل تولید
نویسنده فیلم نامه، تهیه کننده و کارگردان: اصغر فرهادی. مدیر فیلمبرداری: محمود کلاری. نورپرداز: کوهیار کلاری. طراح صحنه و لباس: کیوان مقدم. صدابردار: محمود سماکباشی.. صداگذار: محمدرشا دلپاک. تدوینگر: هایده صفییاری. مجری طرح: نگار اسکندرفر. بازیگران: لیلا حاتمی، پیمان معادی، شهاب حسینی، ساره بیات، مریلا زارعی، سارینا فرهادی، بایک کریمی، علیاصغر شهبازی، شیرین یزدانمنش.
4-4-4 موقعیت زمانی و مکانی
داستان این فیلم در تهران دوران ساخت فیلم (1389ش) میگذرد.
4-4-5 خلاصه داستان
ویزای سفر سیمین (لیلا حاتمی) به خارج از کشور آماده شده است. اما نادر لواسانی (پیمانی معادی)، همسر سیمین به دلیل نگه داری از پدر پیرش (علی اصغر شهبازی) که آلزایمر دارد، به همراهی با سیمین راضی نیست و حتی می خواهد که دخترشان، ترمه (سارینا فرهادی)، نیز نزد خودش بماند. سیمین نیز برای این که فرصت پیش آمده جهت مهاجرت را از دست ندهد، درخواست جدایی از نادر را به دادگاه داده است. او خانه را ترک می کند و هم زمان زنی به نام مرضیه (ساره بیات) همراه با سمیه، دختر خردسالش، برای نگه داری از پدر نادر به خانه آنها می آید. سیمین که با خواهر شوهر راضیه (اعظم) آشناست، به راضیه که زنی با ایمان است، اطمینان می دهد که کار در خانه نادر مشکلی برای او به همراه نخواهد داشت. راضیه که باردار است، در نخستین روز نگه داری از پدر نادر دچار مشکل می شود. زیرا پیرمرد برخلاف گذشته نمی تواند ادرار خود را نگه دارد و در نتیجه راضیه ناگزیر می شود که برای تمیز کردن پدر نادر از یک مرکز پاسخ گویی به پرسش های دینی مردم، کسب اجازه کند. راضیه به نادر پیشنهاد می دهد همسرش، حجت صمدی (شهاب حسینی)، به جای او برای کار به خانه نادر بیاید. البته راضیه خواهش می کند که نادر از ماجرای کار کردن او در خانه اش چیزی به حجت نگوید. در روز دوم حضور راضیه در خانه نادر، حجت که پیش از این در یک کفاشی کار می کرده و اکنون بی کار است، با اصرار راضیه به مکان کار نادر می آید و با او برای کار در خانه به توافق می رسد. اما چون همان شب طلبکاران حجت به سراغش می آیند، راضیه ناگزیر می شود که روز سوم هم خودش برای کار به خانه نادر بیاید. در همان روز پدر نادر از خانه بیرون می رود و راضیه ناگزیز می شود که به دنبال او به خیابان برود. در روز چهارم کار راضیه در خانه نادر، نادر مانند روزهای گذشته همراه ترمه بعد از ظهر به خانه می رسد. اما راضیه و دخترش را در خانه نمی یابند و با پدر نادر روبهرو می شوند که یک دستش به تخت بسته شده و بیهوش روی زمین افتاده است. کشمکش بین شخصیت ها از اینجا شروع می شود. نادر راضیه را به خاطر بی مسنولیتی و به گمان اینکه مقداری پول از خانه دزدیده بیرون می کند. راضیه که فرزندش را سقط کرده است در بیمارستان بستری می شود در این زمان حجت که با حضور نادر و سیمین در بیمارستان متوجه ماجرا شده و با نادر گلاویز می شود. با شکایت حجت و راضیه، پای نادر به دادگاه باز می شود. در طی دادگاه نادر ادعای صدمه زدن به راضیه را رد می کند و از جریان حاملگی راضیه اظهار بی اطلاعی می کند. اما راضیه نیز ادعا می کند در نخستین روز حضورش در خانه نادر با معلم خصوصی ترمه، خانم قهرایی (مریلا زارعی)، درباره موضوع بارداری اش صحبت کرده و در همان لحظه نادر صحبت های او را شنیده است. نهایتاً وقتی شکایت بالا می گیرد با وساطت سیمین قرار بر ان می شود نادر مقداری پول برای رضایت به حجت بدهد. نادر در خانه حجت چک را به شرطی به راضیه می دهد که او به قرآن قسم بخورد که نادر باعث سقط بچه اش شده است. راضیه از این کار امتناع می کند و توافق صورت نمی گیرد. چندی بعد در روز جدایی نادر از سیمین در دادگاه از ترمه می خواهند که میان پدر و مادرش یکی را برگزیند. نادر و سیمین در راهرو روبه روی یکدیگر منتظر تصمیم ترمه می نشینند.

مطلب مشابه :  مفهوم محیط زیست درآموزه های اسلامی

4-4-6 معرفی شخصیت های اصلی فیلم جدایی
نادر: شخصیتی که سعی دارد به همه چیز به شکل ایده آل بنگرد. منطقی و اصول گرا. در همان نماهای نخست، تاکید به نگهداری از پدر بیمارش دارد. کارمند بانک است و دارای یک وجه اجتماعی مقبول. داعیه وطن دوستی داشته و وسواس خاصی به چگونگی تعلیم و ترتبیت دخترش دارد. در یادگیری واژگان معادل فارسی به او کمک می کند. و تاکید خاصی بر استفاده از واژه های فارسی به جای عربی دارد. علاقه خاصی که به موسیقی سنتی و آواز شجریان دارد. او دخترش را وادار می کند که بابت نگرفتن بقیه پول بنزین به عنوان انعام، از خود واکنش نشان داده و حقانیت خود را به اثبات برساند. هیچ ابایی از تهدید های حجت ندارد و تسلیم او نشده و تا زمانی که مشخص نشود در مرگ بچه مقصر بوده، از موضع خود کوتاه نمی آید. برای گذاشتن وثیقه برای آزادی خود حتی به همسر و خانواده او هم رو نمی اندازد. خود را انسان شریفی با خصوصیات انسان دوستانه می داند و وقتی مطمئن نیست که کبودی بدن پدرش در اثر افتادن از تخت باشد حاضر به شکایت نمی شود.
سیمین: خود را انسانی با ویژگی های مدرن می پندارد. حاضر نیست که دخترش را در شرایط محیطی اجتماع کشورش بزرگ کند و تعلیم و تربیت دهد. برخلاف شوهرش علاقه زیادی به موسیقی سنتی ندارد و در حال آموختن ساز پیانوست و رشته مورد تدریسش هم زبان انگلیسی ست و گرایش زیادی به تغییر اوضاع و احوال زندگی خود و فرزندش دارد. نادر او را شخصیتی ترسو و محتاط و محافظه کار می داند. در مقابل درخواست دستمزد بیشتر باربران برای جابجایی پیانو، کوتاه می آید و حاضر می شود به جای خریدار این مبلغ اضافی را متقبل شود. از ترس تهدید های حجت به دخترش، حاضر به گفتگو و معامله می شود. خود را نگران اوضاع و احوال سن حساس بلوغ دخترش می بیند.
حجت: حجت همسر راضیه، پرستار پدر نادر است. او خود را قربانی فضای آکنده از بدگمانی و بدبینی جامعه می داند. به گونه ای به آخر خط رسیده. همه زندگی اش را باخته و از هیچ مصیبتی هراس ندارد اما همچنان محتاج دیگران است. حجت در اولین سکانسش در بانک، خود در موقعیتی ملتمس گونه قرار می دهد. و بسته چهار نخ های پول، مصداق خوبی برای شناخت شخصیت او در این سکانس میباشد. و برخی از دیالوگ هایش گویای اوضاع و احوال معیشتی اوست. اغلب کمی و کاستی های زندگی خود را به طبقات بالاترِ اجتماعی ربط داده و به گردن آنها می اندازد. برای گذران زندگی حاضر به هرگونه معامله ای ست. و حتی در جلسه گفتمان آنها برای حل و فصل این قضایا، همسر خود را مجبور به قسمِ دروغ خوردن می کند.
راضیه: زنی که برای پرستاری از پدر نادر استخدام می شود. او یک فرزند دختر کوچک داشته و هنگام کار در خانه نادر باردار می باشد، ولی در طی یک اتفاق که علت اصلی نزاع در فیلک است، دچار سقط جنین می شود. او انسانی معتقد و اخلاق گرا با آن پوشش خاص در فیلم و اینکه بارها با قسم خوردن و یا تماس تلفنی با دفتر مرجع دینی اش برای پرسش و کسب تکلیف اعمالش در حکم شریعت، تاکید بسیاری بر این جنبه اخلاقی اوست.
ترمه: دختر نادر و سیمین و تنها فرزند آنهاست. او دختر نوجوانی است که برای اینکه پدرش از مادرش جدا نشود در کنار پدر مانده به امید انکه مادر پشیمان شده و باز گردد. او که دختر خجالتی و آرامی است به پدر علاقه و اطمینان خاصی دارد. پدری که تمام مدت سعی می کند به او درست زندگی کردن را بیاموزد. اگرچه این تصور او از پدر در طی کشمکش ها خدشه دار می شود ولی با این همه او به خاطر پدرش و نجات او از زندان رفتن مجبور می شود دروغ بگوید.
خانم قهرایی: معلم خصوصی ترمه که متوجه حاملگی راضیه می شود و به او آدرس دکتر زنان را می دهد تا راضیه مراجعه نماید. او در ابتدا به نفع نادر شهادت می دهد به همین دلیل مورد تهدید از سوی حجت قرار می گیرد. ولی بعد از اینکه نادر از او آدرس مطب دکتر زنان را می پرسد تا ببیند نوزاد راضیه هنگام مراجعه به دکتر سالم بوده یا نه، متوجه می شود نادر گفتگوی آنها در مورد بارداری را شنیده است. به همین دلیل شهادت خود را پس می گیرد.
پدر نادر: پیرمردی که دارای بیماری آلزایمر است. قبل از کشمکش نادر و سیمین برای جدایی، سیمین از او مراقبت می کند. ولی با رفتن سیمین و آمدن پرستار او دچار مشکلات جدید می شود و قادر به کنترل ادار خود نیست. اگر چه او در طول فیلم حرف زیادی نمی زند ولی وابستگی عاطفی او به عروسش سیمین با قابل احساس است. اگر چه در دعوا بر سر گرفتن ترمه است ولی در فیلم، مانع اصلی و یکی از دلایل اختلاف و نرفتن نادر به خاطر علاقه نادر به پدرش بیان می شود.
4-5 تحلیل نشانهشناسی فیلم جدایی
«نخستین نشانههای زبانشناسیک که در فیلمی به کار می رود، و به کار تأویل کننده می آید نام فیلم است. عنوان فیلمها گاه نقش روشنگر مضمون اصلی آنها را دارد… گاه نام شخصیت اصلی است… گاه روشنگر روابط است…عنوان چکیدۀ مهمی از روایت فیلم است و آشکارا می کوشد تا تماشگر را به سوی تأویل خاصی از فیلم راهنمایی کند (احمدی،109:1391).» در این فیلم نیز، عنوان فیلم اولین نشانه ارائه شده در متن است. در ابتدا از کلمه جدایی استفاده شده که از ابتدای فیلم کشمکش شخصیت های اصلی فیلم و در واقع طلاق را به روشنی نشان می دهد. اما در لایه های معنایی بعدی و نشانه هایی که در طول فیلم گذاشته شده متوجه می شویم که جدایی فقط جدایی میان دو انسان نیست. جدایی میان شخصیت های دیگر فیلم، جدایی میان دو قشر جامعه، جدایی چند نسل، جدایی باورها و خلاصه جدایی خیلی چیزهایی است که زندگی را در حالت تعادل و تعامل پیش می برد. کلمه بعد از جدایی نادر است. بر خلاف ابتدای فیلم که به نظر می رسد سیمین است که تقاضای طلاق و جدایی داده، در حقیقت این نادر است که جدایی را شکل می دهد.
در تیتراژ فیلم تصاویری از شناسنامه و مدارک آدمهایی را می بینیم که خارج از محدوده داستان قرار دارند، اما هر کدام می توانند موقعیتی مشابه با موقعیت نادر وسیمین داشته باشند. همچنین شناسنامه دو شخصیت فیلم قبلی فرهادی «چهارشنبه سوری» هم کپی گرفته می شوند. شناسنامه سند هویت بخشی به انسانهاست و فرهادی با این کار به حقیقی بودن شخصیت های قبلی فیلمش و هویت بخشیدن به آن ها به نوعی بر اینکه این فیلم بخشی از زندگی در حال جریان است، تأکید می کند. این نما کل جهان فیلم و راهبرد مضمونی فیلم را در خود جمع کرده است. «جزئی است از یک کل که تمامی کل را در خود منعکس می کند.» تاباندن اشعه ایکس به وضعیت، نوعی سونوگرافی اجتماعی.
خانواده نادر، دارای نامهای اصیل ایرانی هستند. نادر که سوای معنای کمیاب یادآور پادشاهی مقتدر و فاتح است که در راه باورهایش فرزندش را هم کور می کند. سیمین به معنای نقره و فلزی گران قیمت یادآور قصه های قدیمی که زرین و سیمین گنج های پیدا شده بودن و سیمین شاید برای مردم عادی چون سکهای نقرهای بود قابل لمس تر بود. به هر حال با پس زمینه ذهنی از شاهنامه می توان به یک اسم اصیل ایرانی رسید. ترمه نام دختر خانواده نیز نام یک نقش اصیل در هنر دوزندگی است. هر سه اسم در کنار هم نوعی دیدگاه با گرایشات ملی را به یاد میآورد.
در خانوادۀ راضیه، راضیه اسم مذهبی، یکی از نامهای فاطمه دختر پیامبر اسلام است. در تحلیلهای با دیدگاههای مذهبی که از این فیلم شده به شباهت اینکه حضرت فاطمه هم حامله بوده و در پشت در در اثر ضربه فرزندش را از دست داده است و راضیه کاراکتری که فرهادی آن را ساخته، بیان کردهاند که پژوهشگر آن را تأیید نمی کند. نام حجت به معنای دلیل و برهان قاطع است و یک اسم مذهبی و غیر ایرانی محسوب می شود. بر عکس شخصیت فیلم که یا دلیل و برهانی برای رفتارش ندارد و یا اگر هم دارد آنقدر قاطع نیست که حقی به او تعلق بگیرد. نام دختر این خانواده سمیه است که یک اسم مذهبی و بیشتر عربی محسوب می شود. این سه اسم در کنار هم یک دیدگاه کلی از این خانواده با رویکردی مذهبی را به تصویر می کشد پیش از آنکه رفتارهایی مبنی بر اعتقادات مذهبی در آنها دیده شود.
4-5-1 سکانس اول فیلم/ محل وقوع در تهران – دادگاه عمومی خانواده- زمان: روز / تاریخ معاصر با اکران فیلم

مطلب مشابه :  مجموعه

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید