رشته حقوق

جایگاه مرد و زن در اقتصاد خانواده و جامعه

دانلود پایان نامه

پشتکار و تکاپوی زیاد که منجر به موفقیت خواهد شد، ویژگی هایی که برای به دست آوردن شغل پر درآمد در جامعه مان مورد نیاز است، دقیقا آن چیزی است که اکثر مردان نمی خواهند در زنان وجود داشته باشد. امروز مردان حرفه ای و متخصص آینده، آنانی که حداقل در مدارس هستند، هنوز به دنبال مادرانی برای اولاد خود هستند. آنان به دنبال زنان متخصصی نیستند که بتوانند در دنیا به اندازه همان پیشرفت و استقلال آنها کار کنند (داولینگ،255:1388).
در پایان بحث اشتغال باید به این سوال نیز پاسخ داد که اگر اشتغال زنان دارای پیامدهای منفی مانند پیامدهایی که ذکر شد باشند، چگونه با مقوله نقش های زنانه قابل جمع است؟ به نظر می رسد که پاسخ این مساله آن است که از آنجا که ساختار اشتغال در ایران و حتی سایر کشورها یک ساختار مردانه است و کیفیت و کمیت آن برای مردان طراحی شده است، ورود بانوان در این ساختار در بردارنده پیامدهای مطرح شده در فوق می گردد. به عبارت دیگر حضور بانوان در یک چارچوب شغلی سنگین، خشن و غیرقابل انعطاف است که عوارض و پیامدهای منفی در بردارد وگرنه جمع میان نقش ها و وظایف زنانه با یک ساختار شغلی منعطف و زن محور چندان دور از ذهن نیست.
7- مشارکت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی
حضور فعال و تعیین کننده زنان در سرنوشت سیاسی جامعه اسلامی و نیز دخالت موثر در فضای فرهنگی و اجتماعی از مهمترین مولفه های دین اسلام در الگوی نقش اجتماعی زنان مسلمان است. آیات و روایات بسیاری در زمینه بیعت زنان با پیامبر(ص) و مشارکت اجتماعی و فرهنگی آنان از جمله مهاجرت آنان از مکه به مدینه دوشادوش مردان و وظیفه امر به معروف و نهی از منکر برای زنان وجود دارند. یکی از مهمترین این آیات عبارتند از:
«یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذَا جَاءَکَ الْمُؤْمِنَاتُ یُبَایِعْنَکَ عَلَى أَنْ لا یُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا وَلا یَسْرِقْنَ وَلا یَزْنِینَ وَلا یَقْتُلْنَ أَوْلادَهُنَّ وَلا یَأْتِینَ بِبُهْتَانٍ یَفْتَرِینَهُ بَیْنَ أَیْدِیهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلا یَعْصِینَکَ فِی مَعْرُوفٍ فَبَایِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ»
«اى پیامبر! هرگاه زنان مؤمن نزد تو آیند که با تو بیعت کنند بر این شرط که چیزى را با خدا شریک ندانند و دزدى و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و دروغى را که در دست و بال خود ساخته و پرداخته باشند پیش نیارند و در هیچ کار پسندیده اى نافرمانى نکنند، پس با آنها بیعت کن و براى ایشان از خدا آمرزش بخواه که خدا آمرزنده و مهربان است» (قرآن کریم، ممتحنه:12).
در این آیه کریمه خداوند به پیامبر(ص) دستور مى دهد که اگر زنان با ایمان نزد تو براى بیعت و اعلام وفادارى به پیام تو و اطاعت از فرمان تو آمدند، از آنان بیعت بگیر. از آنجا که (بیعت) در فرهنگ اعراب زمان نزول قرآن به معناى پیمان وفادارى به کسى و اعلام اطاعت و فرمان بردارى از او بوده است، همانند پدیده (انتخاب) در فرهنگ سیاسى امروز که زمینه مشروعیت سیاسى حکومت و فرمانبرى مردم از آن را فراهم مى کند (آیت اللهی،70:1383)، لذا آیه کریمه به صراحت، سهم داشتن زنان را در امرى که نقش تعیین کننده در سرنوشت سیاسى جامعه و رابطه دوسویه فرماندهى و فرمانبرى حکومت و مردم دارد، تأیید مى کند و پیامبر(ص) را به عنوان حاکم و فرمانرواى دینى و سیاسى جامعه وادار به پذیرش آن مى سازد.
همچنین آیات دیگری پیرامون مشارکت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زنان (قرآن کریم، نساء:98-97 ؛ احزاب:50 ؛ ممتحنه:10 ؛ توبه:71 ؛ نمل:42-23 ؛ طه:40 ؛ آل عمران:61 ؛ فتح:18). و نیز روایات بسیاری از بیعت زنان با پیامبر(ص) (وسائل الشیعه: ج3، ص309 ؛ الکافی: ج1، ص377 ؛ بحارالانوار: ج19، ص350 ؛ مستدرک الوسایل: ج3، ص227). و دعوت ایشان از زنان برای بیعت با حضرت علی(ع) (بحارالانوار: ج94، ص112). و حضور زنان در جنگ ها (بحارالانوار: ج97، ص31 ؛ الخصال: ج1، ص160 ؛ ریاحین الشریعه: ج5، ص80 ). شاهد می باشیم.
در باب لزوم مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان در جامعه اسلامی، مراجعه به نظرات و دیدگاه های بزرگان دین نیز می تواند مفید واقع شود. حضرت امام خمینی (ره) در این زمینه می فرمایند:
«زن باید در سرنوشت خودش دخالت داشته باشد. زن ها در جمهوری اسلامی رای باید بدهند. همان طوری که مردان حق رای دارند، زن ها حق رای دارند. همان طوری که مردها باید در امور سیاسی دخالت کنند و جامعه خودشان را حفظ کنند، زن ها هم باید دخالت کنند و جامعه را حفظ کنند. زنان هم باید در فعالیت های اجتماعی و سیاسی همدوش مردها باشند» (صحیفه نور: ج11، ص254).
مقام معظم رهبری نیز در باب مشارکت اجتماعی و سیاسی زنان می فرمایند:
«مسئولیت حضور در جامعه و فهمیدن دردهاى عمومى جامعه و سعى در علاج دردهاى عمومى جامعه، مخصوص مرد و مخصوص زن نیست؛ زن ها هم نمی‌توانند شانه‏شان را از این مسئولیت خالى کنند. اگر زن ها باید در این زمینه کارى انجام بدهند، البته باید انجام بدهند. محدودیتى هم وجود ندارد» (مقام معظم رهبری،13/4/1386).
البته در باب مشارکت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زنان نیز ملاحظاتی وجود دارد که مهمترین آنها این است که حضور فعال اجتماعی و سیاسی زنان در جامعه ای که حاکمیت طاغوت و غیردینی در آن وجود دارد و مشارکت آنان به منزله تقویت نظام طاغوت تلقی می گردد نه تنها مجاز نبوده بلکه حرام نیز است و برعکس اگر در جامعه ای حاکمیت دین برقرار بوده و حضور اجتماعی و سیاسی زنان به تقویت ارکان آن حکومت می انجامد، مجاز و بلکه از وجوب شرعی برخوردار است (مصاحبه با حجت الاسلام زیبایی نژاد، 17/7/90 ؛ دکتر امامی،20/9/90 ؛ دکتر نیلچی، 11/8/90).
البته مشارکت و حضور سیاسی و اجتماعی زنان لزوما به معنای ایفای نقش در سمت های مدیریتی کلان نیست بلکه اولا به معنای دخالت موثر در تصمیم سازی و تصمیم گیری است و ثانیا بحث بر سر حضور زنان به عنوان قشر تاثیرگذار و قابل توجه در مناسبات سیاسی است و نه یک زن به عنوان مدیر و وزیر.
به عبارت دیگر اینکه یک زن در راس امور مدیریتی یک مجموعه بزرگ قرار گیرد لزوما آن آرمان جامعه اسلامی که مشارکت فعال و دخالت موثر زنان در مناسبات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی است محقق نشده است، بلکه این آرمان زمانی محقق می گردد که در تمام تصمیمات و سیاست های کلان و خرد دخالت زنان هم به عنوان موضوع تصمیم گیری و هم به عنوان فاعل تصمیم گیری محسوس باشد. مثلا دخالت زنان به عنوان فاعل تصمیم گیری می تواند در قالب مشاوره گروهی از زنان نخبه و کارشناس اتفاق بیافتد.
جمع بندی
در این فصل به بررسی مولفه های الگوی نقش اجتماعی زن مسلمان ایرانی پرداخته شد. برای این منظور ابتدا اصول و پیش فرض های حاکم بر دیدگاه اجتماعی اسلام به منظور شناسایی چارچوب مفهومی الگوی نقش اجتماعی زنان مورد تبیین واقع شد که تعالی فرد در گرو تعالی جامعه، معیار ارزشمندی نقش، جایگاه مرد و زن در اقتصاد خانواده و جامعه، نقش های مکمل و موازی و اصالت خانواده و مصالح آن به عنوان عناصر این چارچوب تبیین گردیدند. سپس نظام ارزشی حاکم بر دیدگاه اسلام در زمینه نقش اجتماعی زنان ترسیم شد که نامطلوب بودن اختلاط زن و مرد، عزت و شأن زن و اصالت خانواده با محوریت زن از جمله عناصر نظام ارزشی حاکم در تعیین کیفیت نقش اجتماعی زنان ذکر شد. در پایان فصل به بررسی مولفه های الگوی نقش اجتماعی زنان و توضیح و تشریح کیفیت و اقتضائات آنها پرداخته شد که همسری، مادری، خانه داری، تحصیل، آموزش و تربیت، اشتغال، مشارکت سیاسی و اجتماعی از جمله عناصر و مولفه های این الگو مورد بررسی قرار گرفتند.
فصل چهارم
مولفه های الگوی مصرف زن مسلمان ایرانی پس از انقلاب اسلامی
مقدمه
یکی دیگر از محورهای مطرح در ادبیات علوم اجتماعی برای سبک زندگی را می توان مقوله مصرف و الگوی آن در زندگی افراد تلقی کرد. مصرف لغتی عربی است و در کتاب های لغت به معنای خرج و صرف، صرف کردن و به کار بردن است (دهخدا،374:1341). حال با عنایت به این نکته در این تحقیق برای ترسیم الگوی سبک زندگی زن مسلمان ایرانی، یکی از محورهایی که مورد بررسی قرار می گیرد مقوله الگوی مصرف زن مسلمان ایرانی است که در ادامه سعی می شود مولفه های مورد تایید دین اسلام در باب مصرف زنان ارائه گردد.
پیش از پرداختن به مولفه های مورد پذیرش اسلام در مورد الگوی مصرف زن مسلمان ابتدا به بررسی پیش فرض های حاکم بر دیدگاه اقتصادی اسلام پرداخته، سپس نظام ارزشی حاکم بر الگوی مصرف زن مسلمان را تشریح و در پایان به تبیین و تفصیل مولفه های آن پرداخته خواهد شد.

مطلب مشابه :  منابع مقاله درمورد تجارت بین الملل

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید