سبز اندیشان امروز

تعهد رابطه حقوقی است

تحریرالوسیله ، ج2،ص176،مسئله 6.
محمد اعتضاد ، همان ، ص83.
محمد اعتضاد ، همان ، ص82.
وجود مباحث پیچیده قانون مدنی در رابطه با ضمانت ، در عمل مسائل عمده‌ای را پیش آورد بطوریکه بعضی از بانکهای صادرکننده ضمانتنامه در مقام دفاع از خود ، به تحقق نیافتن سبب دین و یا به تعلیق در ضمان استناد جستند تا سرانجام ، سازمان برنامه به کارفرمایان بخش عمومی توصیه کرد ضمانتنامه‌ها را به صورت تعهدنامه که مشمول ماده 10 قانون مدنی ایران است در آورند . از این رو هم اکنون با آنکه عنوان ضمانتنامه‌های بانکی ” ضمانتنامه ” است متن آنها چیزی جز تعهدنامه نیست .
اینگونه ضمانتنامه‌ها در اصطلاح بین‌المللی ضمانتنامه‌های ساده Simple یا ضمانتنامه‌های عندالمطالبه نامیده شده‌اند .
برای ملاحظه بحثهای حقوقی مربوط به دعاوی توقیف و ابطال ضمانتنامه علی رغم بی‌قید و شرط بودن آن ، رک:” تقلب در معاملات ” ترجمه محسن محبی ، مجله حقوقی ،‌ش2، صص 53-92.
الزام جنبه‌انفعالی و التزام انفعالی آن . کلمه ” تعهد” ناظر به جنبه التزام یا جنبه انفعالی است (دکتر لنگرودی : همان ، ص 100ش103.
در بعضی از فسخ قانون مدنی نوشته شده که قاضی می‌تواند مبلغ مذکور را تغییر دهد . این اشتباه به بعضی از ترجمه‌های انگلیسی قانون مدنی نیز سرایت کرده است . تحقیقاً عبارت ” قاضی نمی‌تواند مبلغ مذکور را تغییر دهد ” که حکایت از نفی اختیار قاضی دارد صحیح است .
دوره‌ نگهداری یا دوره تضمین ، مدتی معین (شش ماه یا یک سال یا بیشتر ) پس از اتمام کار است که طی آن متعهد مسئولیت رفع نواقص و معایب کار را به عهده دارد . در این دوره هزینه‌های رفع معایب کلاً به عهده متعهد قرار می‌گیرد . نباید از اتحاد مصدر تضمین با ضمانت تصور کرد که منظور از آن مدت اعتبار ضمانتنامه است .
دکتر لنگرودی ، عقد ضمان ، ص 195.
همان ، ص 195.
در بعضی از ضمانتنامه‌های بانکهای خارجی که به صورت اعتبارات اسنادی صادر می‌شود قید می‌گردد :
” ما بین وسیله این اعتبار اسنادی را به نفع شما صادر می‌کنیم که در مقابل برات (های ) دیداری شما عهده‌ این بانک قابل معامله است . برات باید در “تاریخ … یا قبل از آن برای معامله ارائه شود . این اعتبار اسنادی توسط برات دیداری شما عهده ما سی روز از تاریخ اظهارنامه امضاء شده در فرم و به شرحی که در پائین داده می‌شود ،‌قابل معامله است .”
در اظهارنامه‌ای که در متن فوق به آن اشاره شده است تصریح می‌شود که به دلیل قصور مضمون‌له مطالبه وجه ضمانتنامه یا اعتبار اسنادی صورت گرفته است . اگر در اظهار نامه صاحتاً به قصور مضمون‌له اشاره نشود ، معمولاً بانکهای ضامن درخواست ضبط وجه موضوع ضمانتنامه را رد می‌کنند .
قانون نمونه درباره داوری تجاری بین‌المللی (ترجمه فارسی همراه با متن انگلیسی)
مجله‌حقوقی ،‌ش 4 ، زمستان 64،‌صص 205 به بعد .
مساله ضمانت در تعهدات
سید مصطفی محقق داماد
بررسی موضوع عنوان شده مستلزم آنست که بدواً تعهد و ضمانت اجمالاً تعریف شود .
تعهد را میتوان به اختصار چنین تعریف کرد : تعهد رابطه حقوقی است که به موجب آن یک یا چند نفر در برابر یک یا چند نفر دیگر انجام یا عدم انجام عملی را به عهده میگیرند . البته منشأ تعهدات و تنوع آن در این نوشته مورد نظر نیست چون به اعتبار منشأ غیر عقدی میتوان تعریف دیگری نیز از تعهدات ارائه داد بدین نحوکه تعهد عبارتست از انجام دادن یا عدم انجام عملی که بر عهده یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر قرار میگیرد .
تعریف عقد ضمان مطابق ماده 684 قانون مدنی چنین است :