رشته حقوق

تعریف تروریسم از دیدگاه حقوقی

دانلود پایان نامه

تعریف تروریسم

از تروریسم تعاریف مختلفی به عمل آمده است. در دوره­ای با تمسخر گفته می­شد که جستجوی یک تعریف از تروریسم بین­المللی بدل به نوعی سرگرمی برای دانشگاهیان و اشخاص بخش خصوصی شده است[1]. تعریف تروریسم همواره امر مشکلی بوده است. از سویی نیز نحوه مواجهه با این پدیده ضرورت داشته که تعریف دقیقی از آن به عمل آید. از اولین تعاریفی که از واژه تروریسم به عمل آمد در کنوانسیونی در سال 1937 بود که به این صورت نگارش یافت: «اصطلاح اقدامات تروریستی ماهیتاً عبارتند از اقدامات جنایی که توسط افراد و با بکارگیری روش­های وحشت­زا علیه دولت موردنظر، شخصیت­های خاص، عموم مردم، سازماندهی شده و ارتکاب می­یابند[2]

عبارت «ماهیتاً» مندرج در این تعریف، این تصور را به وجود می­آورد که برخی از اقدامات به صورت مستقل و بدون توجه به انگیزه­های سیاسی آن­ها در تعریف جای می­گیرند، اگرچه بخش­های بعدی کنوانسیون به صراحت به اعمالی که ماهیتاً سیاسی هستند، اشاره می­کند که هدف از ارتکاب آن­ها بی­ثبات کردن وضعیت نهادها و سازمان­های سیاسی از طریق ایجاد رعب و وحشت و توسل به خشونت است، لکن در عمل وقوع جنگ جهانی دوم و اجرایی شدن کنوانسیون مزبور، فرصت کشف مفهوم واقعی آن فراهم نگردید.

والتر لاکور[3] به 109 تعریف مختلفی که از تروریسم در فاصله سال­های 1963 تا 1981 پیشنهاد شده است، اشاره می­کند[4]. پس از جنگ جهانی دوم، روش­های جنگ­های آزادی­بخش بر مشکل ارایه تعریف از تروریسم افزود. با این وجود در جریان کنفرانس دیپلماتیک راجع به تأکید و توسعه حقوق بین­الملل بشردوستانه در سال­های 1977-1974، اعطای وضعیت حقوقی به جنگ­های آزادی­بخش ملّی،‌ مورد پذیرش قرار گرفت و بر این اساس و در سطح کلی حقوق بشردوستانه پاسخی به تعریف تروریسم ارایه کرده است،‌ بر طبق برداشت امروزی و مشترک، اقدامات تروریستی عبارتند از «اقدامات بی­هدفی که علیه شهروندان غیرنظامی یا اشخاص و گروه­های اجتماعی به اقتضای نژاد، فرهنگ، ملیت یا تعلقات اجتماعی و مذهبی ارتکاب می­یابند[5]

مطلب مشابه :  نحوه تقسیم تعهدات مشترک در حقوق مدنی و حقوق تجارت

آخرین سند در خصوص تعریف تروریسم، از سوی سازمان ملل متحد در خصوص تجدید ساختار سازمان ملل در سال 2004 منتشر گردید، که قسمتی از آن در مورد اعمال و کاربرد زور، بخشی از آن در مورد تعریف تروریسم است. در این سند بیان گردیده است که تعریف تروریسم با دو مشکل مواجه است؛

الف : عده­ای بر این باورند که وقتی بخواهیم تروریسم را تعریف کنیم، به­کارگیری زور در مقابل اشخاص غیرنظامی است. در واقع، در اینجا این بحث وجود دارد که آیا هنگامی­که دولت از زور استفاده می­کند، خود مرتکب عمل تروریستی می­شود یا خیر؟ بنابراین، تعریف تروریسم باید جامع و مانع باشد.

ب : مردمی که زیر سلطه­ی متجاوز خارجی یا در وضعیت اشغال هستند برای خود حق مقاومت و دفاع می­شناسند، امّا از این ترس دارند که مقاومت آن­ها تروریسم تلقی گردد. مثلاً نهضت­های آزادی­بخش یا مردمی که زیر سلطه استعمار خارجی قرار دارند و یا بحث فلسطین و اسراییل. در این جا جدال بین تروریسم و دفاع است[6]. البته تعرض به غیرنظامیان و نقض حقوق آن­ها، در هیچ سندی موجه نیست چرا که نه دولت می­تواند از زور برای سرکوب غیرنظامیان استفاده کند و نه هیچ گروهی حق دارد که به کشتار غیرنظامیان تن در دهد.

در هر حال سند یاد شده چند راهنمایی را برای تعریف تروریسم بیان می­کند ؛

بایستی از تروریسم تعریفی کاملاً روشن و مشخص ارایه گردد. پیش از این سخن از موافقان و مخالفان بود لکن در این سند صحبت از تعریف واحد در حوزه تروریسم است که باید در چند مورد اساسی در یک سند جهانی تعریف و تشریح گردد[7] :

مطلب مشابه :  در اصطلاح

الف : ‌می­بایست در مقدمه سند، بکارگیری زور توسط دولت­ها علیه افراد کشوری یا سیویل یادآوری گردد و چنان­چه بکارگیری خشونت از حدّی فراتر رود جنایت علیه بشریت و یا جنایت جنگی تلقی خواهد شد.

ب : می­بایست تأیید شود که 12 کنوانسیون قبلی همگی شامل تروریسم می­شوند و تعریف مذکور دربردارنده تمام آن­هاست.

ج : بایستی گفته شود که تروریسم یک جنایت بین­المللی است و تأکید شود که تروریسم در خلال مخاصمات مسلحانه، ممنوع است. با این شرایط، تروریسم؛ «هر عملی که با نیت کشتار، مرگ یا ایجاد زخم­های شدید به افراد سیویل باشد و هدف آن ایجاد خوف و ترس در مردم یا جماعتی و یا اجبار دولت یا سازمان بین­المللی برای انجام یا ترک فعلی باشد، تروریسم نام دارد.[8]»

140- ساندوز، یوز، «مبارزه علیه تروریسم و حقوق بین­الملل: خطرات و فرصت­ها»، ص 341.

141- همان، به نقل از، کنوانسیون راجع به پیشگیری و سرکوب تروریسم، ژنو، 16 نوامبر 1937.

142- Walter laquer.

143- همان، به نقل از :                                Walter laquer,” Reflections On Terrorism”, 64 foreign affairs, 86(1986, p.88) .

144- ساندوز، یوز، همان، ص 337.

145- امیر ارجمند، اردشیر، «تروریسم و تحولات حقوق بشردوستانه بین­المللی»، نشریه پژوهش حقوق و سیاست، ویژه نامه پاییز 1384، ص 24.

146- امیر ارجمند، اردشیر، همان، ص 25.

147- همان.

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید