رشته حقوق

برنامه های تلویزیونی

دانلود پایان نامه

او در ادامه با اشاره به رویکردهای گوناگون نسبت به این مجموعه افراد و نیز واقعیت و مفهوم آن نوشته: مهمترین خاستگاه گونهگونی، بههمین جهت منشا نظریههای جایگزین در مورد مخاطبان، ماهیت اساسا دوگانه این پدیده است. مخاطبان تشکیل جمعی را میدهند که یا در واکنش به رسانهها( مجراها و محتواها) بهوجود آمده و یا ازنیروهای اجتماعی با موجودیت مستقل( وقتی که مخاطبان بر یکی از گروهها یا دستههای اجتماعی موجود و یا نتایج فعالیتهای یک گروه اجتماعی برای تهیه مجاری ارتباطی متعلق به خود، منطبق میشوند) تشکیل شده است. البته بیشتر مواقع ایندو با هم آمیختهاند»(مککویل،1385: 306).
مخاطب بیشتر رسانه‌هاى جمعى معمولاً جز به‌صورت پراکنده و غیر مستقیم قابل مشاهده نیست. از این‌رو، اصطلاح مخاطب، همانند بسیارى از مفاهیم به‌ظاهر ساده در علوم اجتماعی، نظیر جامعه و افکار عمومی، ماهیتى انتزاعى و قابل بحث دارد. هم‌چنین، واقعیتى که واژه ی مخاطب به آن بر مى‌گردد متنوع و مستمراً در حال دگرگونى است. به‌عنوان نمونه، واژه ی مخاطب را مى‌توان به‌طور یکسان در مورد گروه خوانندگان یک داستان‌ یا بینندگان برنامه‌هاى تلویزیون‌ به‌کار برد، در حالى که دو پدیده ی فوق بسیار متفاوت هستند. مثال فوق، توان و گستردگى واژه ی ساده ی مخاطب را نشان مى‌دهد.
مخاطب شناسی یکی از شاخه‌های مهم علم روان‌شناسی، روان‌شناسی تربیتی است که رسالت اصلی آن به کار بستن قواعد و یافته‌های مختلف علم روان‌شناسی در فرایند تعلیم و تربیت بوده و از محورهای اساسی آن بحث از «ویژگی‌های یادگیرنده» یا تربیت شونده است. این محور که ما از آن به «مخاطب شناسی» یاد می‌کنیم، ارتباط مؤثر بین فراگیر و معلم یا گیرنده اطلاعات و فرد اطلاع رسان را سهل و آسان می‌سازد و از دشواری‌های انتقال مفاهیم می‌کاهد. (پور کریمی،۱۳۸۱ :۳۱۲)
در شیوه مخاطب شناسی میزان فهم و درک و مراتب عقل و خرد افراد سنجیده می شود . اصل « مخاطب شناسی در تبلیغ » اگر آنگونه که شایسته است به تحقق در آید تاثیر لازم و مورد نظر را در افراد مختلف مردم جامعه با فهم و درک های گوناگون و میزان قدرت پذیرش و تجزیه و تحلیل های متفاوتی که دارند به وجود می آورد. در خصوص انیمیشن هرچند که مخاطبان آن امروزه دیگر کودکان نیستند و جداول فروش بین الملل انیمیشن ها نشان می دهد که این ژانر طرفداران زیادی در میان بزرگسالان نیز دارد، اما بنا به دلایلی در فرهنگ ایرانی، کارتون یا انیمیشن مختص کودکان تلقی می شود و این مسئله نیز در رسانه ملی و شبکه ویدئوی خانگی واضح است که برنامه های انیمیشنی در میان برنامه های مختص کودکان نمایش داده می شوند.
کاربردهای متصور از تحقیق:
پس از انجام تحقیق در واقع گام اول سیاست گذاری کلان در حوزه تولیدات انیمیشنی و یا پخش انیمیشن در حوزه کودک و نوجوان انجام شده است. بدین منظور شورای نظارت و ارزیابی صدا و سینما و وزارت ارشاد می توانند با این مبنا، قبل از پخش و یا توزیع مواد رسانه ای انیمیشنی بر آن ها نظارت کنند و در صورت وجود این گونه پیام ها، اقدامات لازم را انجام دهند.
موسساتی همچون رسانه های تصویری، قرن بیست و یک و… که عملیات توریع رسانه ای این انیمیشن ها را برعهده دارند نیز می توانند در عرضه محصولات خود دقت بیشتری نمایند و بر اساس شرح وظایف خود، مانع از تکثیر این گونه موارد گردند.
در کشور ایران برای انیمیشن ها هنوز کدگذاری سنی (ranking) وجود ندارد. لذا می توان با انجام این تحقیق، انیمیشن ها را برای گروه های سنی مختلف طبقه بندی نمود و بعضاً انیمیشن هایی که دارای پیام های پنهان بالای 18 سال هستند را از دامنه مصرف کودکان حذف نمود که اقدامی بسیار ضروری و لازم است. این سیستم در بسیاری از کشورهای در مورد فیلم های سینمایی و البته بر اساس میزان خشونت و صحنه های جنسی انجام می گردد که پیشاپیش خانواده ها بتوانند فیلم های مناسب سن فرزندان خود را تهیه کنند. حال اگر این اقدام در سطحی عمیق تر و در لایه های پنهان تر فیلم های انیمیشنی صورت گیرد، قطعاً کارایی و اثربخشی بیشتری خواهد داشت.

فصل دوم: چارچوب نظری و ادبیات تحقیق
چارچوب نظری
بحث تأثیر رسانهها بر کودکان و آسیبپذیری آنها در مقابل محتواهای رسانهای همواره مدّنظر محققان و پژوهشگران بوده و هست. حتی در دورهای که نظریههای تأثیر محدود رسانهها حاکم بودهاست، عده زیادی به تأثیر قوی و بعضاً مطلق رسانهها بر کودکان باور داشتند و تحقیقات درباره محتوا، مخصوصاً محتواهایی که مخاطب آنها کودکان بودهاند، همچنان به نظریه «تأثیر قوی» وفادار ماندهاند، چون نمیتوان انکار کرد که ذهن کودکان لوح سفید است و در نتیجه پذیرای هر آنچه که به او داده میشود. نه تنها بزرگسالان، بلکه کودکان نیز به منظور سرگرمی، کسب اطلاعات، برقراری ارتباطات اجتماعی و همچنین دستیابی به فرصتهای بیشتر برای شناخت هویت خود، از رسانههای مختلف استفاده میکنند، تا تجربههای مخصوص به خودشان را بهدست آورند. امروزه کودکان به میزان زیادی با انواع مختلف رسانه سروکار دارند و مطالب زیادی را از آن یاد میگیرند و رسانهها و شخصیتهای رسانهای تبدیل به همدم و دوست کودکان شدهاند. «کودکان از طریق تلویزیون اطلاعات بسیاری درباره مردم، شیوههای زندگی آنها و پدیدهها و رخدادهای گوناگون دریافت میکنند. آنها فقط برای سرگرمی به تلویزیون روی نمیآورند، بلکه در تلاشند که بیاموزند چگونه باید باشند تا واکنش دیگران نسبت به آنها مطلوب باشد و در جامعه تنها نباشند» (فون فی لیتزن، 1380: 257).
همچنین، محتوای رسانهها مرزهای اخلاقی جامعه را تعریف میکند و در نتیجه تعیین میکند که چه اعمالی قابل قبول، سالم، بهنجار و خوب است (سیدمن، 1386: 182) و به این صورت به افراد میآموزد که در زندگی اجتماعی خود چگونه رفتار کنند. پس رسانهها در شکلگیری محیط واقعی که کودک با آن در کنش است مؤثرند. بازنماییهای رسانهای میتواند بر روند جامعه پذیری افراد تأثیر بگذارند، و موجب شوند نابرابریهای غیرمنطقی و مبتنی بر کلیشههای غلط بازتولید و تحکیم شود. جامعهپذیری فرایند کنش متقابل اجتماعی است که مردم از طریق آن به کسب شخصیت میپردازند و شیوه زندگی در جامعه خود را میآموزند. «جامعهپذیری فرایندی است که کودکان، نوجوانان و بزرگسالان، انتظاری را که در تعامل با افراد دیگراز آنها میرود، میآموزند. بنابراین میتوان تصور کرد که جامعهپذیری، یک قالب اجتماعی است که هر شخص را برای اینکه در گروه خود باشد شکل میدهد» (مور، 1376: 30). بی شک کودکان، بسیاری از آداب و رسومی را که در رسانهها میبینند تقلید میکنند و حتی طرز فکر و اعتقادات اطفال میتواند تحت تأثیر آنچه در برنامههای تلویزیون میبینند، شکل پیدا کند. به عنوان مثال کودکی که به یک برنامه علاقه دارد سعی میکند رفتار، گفتار و کردار خود را نزدیک به قهرمان اصلی برنامه بسازد. بهعلاوه، تجاربی که انسان در سنین خردسالی از محیط اطراف خود کسب میکند، نقش سازندهای در پیریزی جهان بینی او دارد. بنابراین، اگر پدیدههای جهان پیرامون به طرز شایستهای به کودکان معرفی نشود، دید و نگرش آنان نسبت به جهان هستی خدشهدار خواهد شد و فکر و عمل برخاسته از این نگرش نادرست، به بیراهه خواهد رفت.
«کندری» در مقاله “دزد وقت، خدمتکار بیوفا” میگوید: «انگیزه کودکان از نشستن در پای تلویزیون با خواست بزرگترها فرق دارد. بزرگترها به اقرار خودشان برای سرگرمی به تماشای تلویزیون میپردازند، ولی کودکان ضمن اینکه طالب سرگرمی هستند، غالباً برای فهمیدن دنیای اطراف به تلویزیون مینگرند. بزرگترها معمولاً اهمیت کمتری برای تلویزیون قائلند و به آن با یک «ساده باوری آگاهانه» نگاه میکنند. برعکس کودکان ضمن اینکه مشغول تماشا میشوند، در فرق گذاشتن بین صور واقعی و خیالی مشکل دارند و این به جهت فهم محدودی است که از دنیای اطراف دارند. لذا آنان خیلی بیشتر از بزرگترها آسیب پذیرند» (کندری، 1374: 31). او اضافه میکند که کودکان جامعه شهری امروزی مدت زمان بیداری خود را بیشتر با تلویزیون و دیگر رسانهها میگذارنند و جایگزینها و انتخابهای کمتری نسبت به کودکان نسلهای پیشین دارند. او میزان تماشای تلویزیون برای کودکان آمریکایی را روزانه بین 4 تا 5 ساعت و آخر هفته بین 7 تا 8 ساعت بیان میکند. هرچقدر میزان تماشا بیشتر باشد، تأثیرپذیری نیز بیشتر خواهد بود. از طرف دیگر محتواهایی که در اختیار کودکان قرار میگیرد چیزهایی نیست که کودکان برای رسیدن به سنین بالاتر نیاز دارند. نکته مهم دیگری که کندری در مقاله خود اشاره می کند این است که کودکان امروزی در شناخت دنیا و فراگیری از آن بسیار تنها هستند. اکنون بزرگترها کمتر از پیش به بچه ها کمک میکنند (کندری، 1374: 35-32). … امروزه، خانوادهها نگرانی چندانی برای بچهها نشان نمیدهند و مدرسه نیز در تنظیم رابطه سالم و منطقی بین کودکان و تلویزیون بیتفاوت است، کودکان برای جهتدهی به چیزهایی که این وسیله ارتباطی به آنان میآموزد، مجبورند روی خودشان حساب کنند (کندری، 1374: 49). در مورد کودکان ایرانی نیز می توان حدس زد به همین منوال باشد. هر چند که پژوهش علمی در این خصوص انجام نگرفته است اما بهطور تجربی و با مشاهده کودکانی که در اطراف ما زندگی میکنند میتوان گفت که والدین وقت اندکی را برای کودکان و پاسخگویی به پرسشهای آنها صرف میکنند، و بعضاً آنها را به تلویزیون و رسانهها وامیگذارند.
محصولات رسانهای ظرفیت آموزش و اثرگذاری بر تلقیها، عقاید و رفتارهای کودکان و نحوه جامعهپذیری و اجتماعی شدن آنها را دارد، هرچند که این تأثیر تابع عوامل بسیاری مثل سن، ضریب هوشی کودک، تحصیلات والدین، طبقه اجتماعی، چگونگی گذراندن اوقات فراغت، کیفیت تماشا، میزان تماشا، شکل و ساختار خود برنامهها دارد. اما نکته مهم در اینجاست که نقش و تأثیر رسانهها بهویژه در مواقعی که شخص تجربه، شناخت و آگاهی چندانی ندارد و همچنین اطلاعات درست از جایی دریافت نمیکند و قادر نیست از محیط شخصی خود، عقیدهای برای خود پیدا کند، برجستهتر میشود. همین مسئله است که باعث اهمیت یافتن تحقیق در محتواهای برنامههای کودکان میشود.
با توجه به آنچه در فصل اول تحقیق که شامل اهداف، ضرورت و فرضیات پژوهش بود، در فصل دوم سعی داریم به مبانی نظری طرح تحقیق، چکیده از پژوهش های صورت گرفته در این موضوع از جمله پایان نامه ها، و گزارش های پژوهشی، برسی منابع موجود پیرامون موضوع تحقیق و نقد،تحلیل و نتیجه گیری از منابع و پیشینه پژوهش بپردازیم.
کودک و رسانه
به کارگیری ابزارها و رسانه ‏های ارتباط جمعی به منظور دستیابی به اطلاعات، نهایت دقت و توجه را نیز طلب می‏کند؛ زیرا این رسانه‏ ها عمدتاً سلسله مراتب اجتماعی خاصی را در جامعه به وجود می‏آورند که گروه های کوچک قدرتمند، گروه وسیع طبقه متوسط و گروه کثیر عامه مردم را شامل می‏شود و البته در صدر این سه گروه، گروه بسیار معدود ثروتمندان (اعیان) قرار دارد که همواره خواست ها، معیارها و ارزش های مورد نظر خود را به کل جامعه تحمیل می‏کند و طبقات پایین تر نیز بدون آن که خودشان آگاه باشند، از آرمان های حاکم بر آن تقلید می‏کنند.(محسنیان راد، 1374: 26) از این رو بهتر است محتوای رسانه‏های ارتباط جمعی با دیدگاه های نقادانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. در این گفتار، از میان رسانه‏های متنوع ارتباط جمعی، بیشترین توجه این پژوهش به انیمیشن و قالب نمایشی آن که در تلویزیون عمدتا جلوه گر است و نقش آن در جامعه ‏پذیری و فراگیری افراد، بویژه در سنین کودکی و نوجوانی معطوف شده است.
کلمه تلویزیون مفاهیم مختلفی را در ذهن ها بوجود می آورد. عده ای تلویزیون را یک سری گفتارها می -دانند که بر روی نوار ویدئو ضبط شده و از طریق استفاده از تلویزیون مدار بسته در کلاس های درسی مورد استفاده قرار می گیرد. عده ای دیگر آن را وسیله ای برای مشاهده برنامه های تلویزیونی در مراکز آموزش می دانند. بعضی آن را یک رسانه آموزشی برای برقراری یک ارتباط خلاق و عده ای دیگر آن را یک وسیله نمایش دهنده برنامه های تفریحی و خبری می دانند. در موضوع کودک و تلویزیون کتاب ها و تحقیقات زیادی نوشته شده است که به دلیل اختصار از تکرار مطالب آنها گذر می کنیم.
امروز تماشای تلویزیون محبوبترین سرگرمی در دنیاست مک لوهان معتقد بود که تمام رسانه های گروهی در واقع مصادیق چشم بشر هستند. وقتی رادیو به مثابه گوش و روزنامه یا کتاب به عنوان چشم مورد استفاده قرار گرفت، تلویزیون نیز وسیله ای برای استفاده چشم و گوش در نظر گرفته شد که موجب تقویت اطلاع رسانی به سیستم عصبی انسان می شد (مک کوئین، 1384: 16). اما تلویزیون را آنگونه که جان فیسک تصریح می کند، می توان «یک عامل فرهنگی»، به ویژه تولید کننده و توزیع کننده معانی دانست. درواقع برنامه هایی ایجاد می کند که سرشار از معانی بالقوه هستند و تلاش می کند این معنادار بودن را کنترل و آن را به سوی معانی ای که خود ترجیح می دهد سوق دهد که نتیجه ایدئولوژی غالب باشد (Fisk, 1999: 4).
امروزه تعدادی زیادی از شبکه های ماهواره ای گوناگون صرفا به پخش برنامه های ویژه کودکان روی آورده اند که نشاندهنده حجم روز افزون نیاز در این زمینه است. شبکه هایی مانند Baby Tv یا شبکه الأطفال الجزیره یا MBC3 به عنوان نمونه قابل ذکر هستند.
مخاطب قرار دادن کودکان و نوجوانان یکی از تکنیک های 19 گانه پروپاگانداست. به دو دلیل کودکان و نوجوانان مخاطبان مناسبی برای پروپاگاندا محسوب می شوند. 1- کودک و نوجوان یادگیری شان سریعتر و راحت تر است. 2- کودک و نوجوان بر روی بزرگتر ها تاثیر و نفوذ دارند. تجربه ای که کمونیست ها در این زمینه دارند راه اندازی تشکل های پیش آهنگی است. کودکان و نوجوانان را سازماندهی می کردند و هر کدام را در یک دسته مسئول و عهده دار انجام بخشی از مسئولیت هایی که در آینده برای یک کمونیست بودن لازم بود می کردند و البته بعضی تسهیلات و امکانات را نیز برای اعضای خود فراهم می کردند تا عامل جذب کننده ای باشد. (محسنیان راد، 1387: 14)
همچنین به دلیل اینکه در عمده مهدهای کودک و پیش دبستانی ها در میان ساعت های آموزشی برنامه های انیمیشن برای کودکان پخش می شود و کودکان در سنین دبستان پس از ساعات درسی معمولا وقت زیادی را مقابل تلویزیون و به تماشای انیمیشن می پردازند، دریافت پیام های انیمیشنی را در میان این کودکان بهتر می توان سنجید. به این دلایل مخاطبان پژوهش را در این پایان نامه کودکان ساکن شهر تهران با بازه سنی8-7 سال در نظر می گیریم. با این مفروض قطعا پیام های شناسایی شده در دو حوزه مخفی و آشکار نیز متناسب با ادراک کودکان گزینش خواهد شد.
تاثیر تلویزیون بر رفتار و تربیت

مطلب مشابه :  ارتباطات میان‌فرهنگی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید