رشته حقوق

بررسی قابل استناد بودن دلیل الکترونیکی

دانلود پایان نامه

پس از ورود دلیل الکترونیکی به عنوان نوع جدیدی، از دلایل به نظام ادله اثبات دعوا، قانونگذاران کشورهای مختلف با راهکارهای متفاوتی، سعی کردند جایگاه این نوع دلیل را درقالب های سنتی ادله تعیین کنند. برخی از کشورها، با اصلاح قوانین موجود، این نوع دلیل را به عنوان نوع جدیدی از دلایل به قالب های سنتی ادله اصلاح نمود.

برخی دیگر از قوانین، به جای استفاده از راهکار اصلاح قوانین، از روش معادل سازی یا همسنگ سازی استفاده نموده اند به این طریق که نخست اهداف و کارکردهای عناصر سنتی ادله تعیین و سپس شیوه تأمین این کارکردها در دلایل الکترونیکی را معرفی نموده اند، استفاده از راهکار معادل سازی موجب می‌شود قانونگذار از اصلاح قوانین موجود در مورد عناصر مکتوب بودن، امضاء و اصالت بی نیاز شود که قانون ایران و نیز قانون نمونه آنسیترال از این راهکار بهره برده اند. مواد 6و7 قانون تجارت الکترونیک، داده پیام و امضای الکترونیکی را معادل نوشته و امضای سنتی محسوب کرده است و ماده 12 این قانون، دلیل الکترونیکی را به عنوان ماهیت جدیدی از ادله قابل پذیرش دانسته و مقرر می‌دارد:

«اسناد و ادله اثبات دعوا، ممکن است به صورت داده پیام بوده و در هیچ محکمه یا اداره دولتی نمی‌توان بر اساس قواعد ادله موجود، ارزش اثباتی «داده پیام» را صرفاً به دلیل شکل و قالب آن رد کرد» (عبداللهی، 1391، ص 95).

در نظام حقوقی ایران دلایل، منحصر در هشت نوع اقرار، اسناد کتبی، شهادت، امارات، قسم، تحقیق محلی و معاینه محل هستند و برای پذیرش دلیل در دادگاه، نخست باید دلیل ارائه شده در یکی از قالب های مذکور قرار گیرد تا از ارزش اثباتی آن نوع دلیل برخوردار شود اما قانون تجارت الکترونیک، بدون اصلاح قوانین موجود در این ماده، ادله الکترونیکی را به عنوان ماهیت جدیدی از دلایل، معادل دلایل سنتی می‌داند که می‌تواند به شکل هر کدام از قالب های سنتی دلیل باشد واز ارزش اثباتی آن قالب، برخوردار شود.

مطلب مشابه :  تعریف تفویض و طلاق از دیدگاه حقوقی

از نظر فنی، ابزراهای الکترونیکی می‌توانند برای ثبت اقرار، شهادت و یا سند مورد استفاده قرار گیرند. این قابلیت، توسط سیستم‌های چند رسانه ای[1] که مجموعه ای از صدا، تصویر و متن را پردازش می‌کنند فراهم می‌شود. امروزه دستگاه هایی وجود دارد که می‌توانند صدای شخص و فرنکانس آن، طول موج و… را اندازه گیری کنند و آن را به صورت علایم دیجیتالی منحصر به فردی در آورند که از صدای سایر اشخاص قابل تشخیص است (ساروکایا[2]، 2003). اما به هر حال، دلیل الکترونیکی حتی اگر برای ثبت اقرار یا شهادت به کار رود، در صورت تأمین کارکردهای « نوشته» نهایتاً در قالب سند قرار می گیرد و نوشته، تنها قالبی است که می‌تواند تمامی موارد مذکور را شامل شود (قاجار، 1380، ص 25). که این امر ناشی از ویژگی داده پیام است. همانگونه که سابقاً بیان کردیم همه دلایل الکترونیکی به صورت داده پیام هستند، داده پیام، امری است که هر نمادی از واقعه، اطلاعات یا مفهوم را دربر می گیرد و با توجه به آنکه «نماد»، عنوانی عام است، تمام اطلاعات ثبت شده توسط ابزارهای الکترونیکی- شفاهی یا کتبی- را شامل می‌شود و همانطور که دریافتیم داده پیام از نظر قانونی جایگزین نوشته است و قانون، هر نوشته ای را که برای اثبات دعوا مورد استناد قرار می گیرد، سند می‌داند. بنابراین دلیل الکترونیکی در نظام ادله سنتی اثبات دعوا، از اعتبار سند برخوردار است مگر آنکه این سند برای اظهار شهادت به کار رود که در این صورت به موجب ماده 1285 قانون مدنی (ماده 1285 قانون مدنی) از اعتبار شهادت برخوردار خواهد بود یعنی تشخیص ارزش آن به موجب ماده 214 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی به اختیار دادگاه است.

همچنین در صورتی که اقرار در قالب الکترونیکی ذخیره شده و به دادگاه ارائه شود، از آنجا که داده پیام در حکم نوشته محسوب می‌شود، اقرار الکترونیکی نیز همانند اقرار نامه مکتوب، از ارزش اثباتی سند برخوردار است (کاتوزیان، 1380، ص 277). ماده 12 قانون تجارت الکترونیکی، نیز این امر را تأیید می‌کند؛ به موجب این ماده: « اسناد و ادله اثبات، ممکن است به صورت داده پیام باشد…» ذکر کلمه «اسناد»، نشان می‌دهد که قانونگذار، داده پیام را معادل سند می‌داند (عبداللهی، 1391، ص 96 و 97).

مطلب مشابه :  عوامل موثر بر رضایت مشتریان

اما ابهام دیگری که در این خصوص وجود دارد این است که با توجه به اینکه اقرار و شهادت به صورت شفاهی اظهار می شوند آیا می‌توان علاوه بر تلقی آنها به عنوان اقرار نامه و شهادتنامه به عنوان اقرار و شهادت شفاهی به آنها اعتبار داد؟

اگر چه می‌توان صدا و تصویر اقرار با شهادت اشخاص را با ابزارهای الکترونیکی ضبط کرده و در دادگاه به سمع و بصر دادرس رساند اما نمی‌توان اظهارتی را که به واسطه ابزارهای الکترونیکی در دادگاه ارائه می شوند، در حکم اقرار و شهادت شفاهی دانست زیرا واژه « شفاهی» منسوب به « شفاه» است که به معنای « لب ها» می باشد (شمس، 1385). یعنی اقرار و شهادت شفاهی باید مستقیماً و با زبان اظهار کننده در دادگاه مطرح شود، چنین اقرار و شهادتی طبق قواعد عمومی ادله، اقرار و شهادت شفاهی خارج از دادگاه تلقی می‌شود که تنها با شهادت اثبات می‌شود (شمس، 1386). فقط در یک فرض، داده پیام می‌تواند از ارزش اثباتی اقرار برخوردار شود و آن در فرضی است که یکی از طرفین، یک لایحه الکترونیکی به دادگاه ارائه دهد که متضمن اقراری علیه وی باشد در این حالت، داده پیام مذکور با عنایت به ماده 203 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، نوعی اقرار کتبی در جلسه دادگاه خواهد بود. (عبداللهی، 1391 ص97)

1 Multimedia system

2 Sarukkaia

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید