بررسی تأثیر اقدامات کنترلی پلیس انتظامی قزوین در جذب گردشگران

امنیت یکی از موضوعاتی است که ذهن بشر را در اعصار مختلف به نوعی به خود مشغول داشته و موجبات نگرانی انسان را فراهم آورده، اما پیوندهای چند جانبه این مفهوم با مسائل حوزه اقتصاد، سیاست و فرهنگ اجتماعی، عملاً توجیه و تفسیر و درک و شناخت این واژه را دشوارتر ساخته، بطوریکه مرز و تعریف قابل قبول همگانی برای آن، کار چندان ساده ای نبوده و نیست. برای مثال، مفهوم امنیت شغلی در مقابل امنیت شخصی یا امنیت داخلی در برابر امنیت بین المللی، ظاهراً می تواند در یک ردیف و راستا قرار گیرد، حال آنکه چنین نیست و هر یک از آنها حوزه ی خاصی از قلمرو و علوم انسانی را به خود اختصاص داده است. به عبارت دیگر علم اقتصاد از یک سو، روابط بین المللی از سوی دیگر و علوم سیاسی نیز در مقابل آنها صف آرایی کرده اند تا امکان درک صحیح از مفهوم امنیت را برای انسان مدرن مجهز به آخرین تکنولوژی فراهم آورد. امروزه دستاوردهای دانش و تکنولوژی، بحران امنیت را چنان گسترش داده که ضرورتاً ذهن بشر بیش از گذشته در جهت شناخت وضعیت حال و آینده مهیا شده است و از جمله برنامه توسعه ملل متحد[۲]، محور توسعه را در سال ۱۹۹۴ بر انسان متکی ساخته و لزوم انتقال از «امنیت هسته ای» به «امنیت انسانی» را مورد توجه قرار داده است و صاحبنظران نیز انسان متفکر و مستعد برای نوآوری را بعنوان با ارزش ترین سرمایه جوامع انسانی شناسایی و معرفی می کند، ضمن آنکه بر روابط بین آزادی، امنیت و توسعه، نظریات اندیشمندان چون لاک و جان استوارت میل را به خاطر می آورد که باید محدوده معینی برای حداقل از آزادی شخصی وجود داشته باشد که به هیچ قیمتی مورد تجاوز و تعرض دیگران قرار نگیرد و این محدوده معین همان حداقل امنیتی است که انسان بر مبنا و بستر آن، زمینه ها و الزامات ارائه تفکرات خلاق خود را پایه گذاری می کند. (مهدیخانی، ۱۳۸۰؛ ۶۷).
از دیدگاه جامعه شناسی احساس امنیت در واقع یک تولید اجتماعی است یعنی همه نهادهای اجتماعی در شکل گیری آن نقش ایفاء می کنند. با این دید طبیعتاً همه ارکان جامعه از جمله مردم- حاکمیت- پلیس و …در تولید و ارتقای سطح آن نقش کلیدی و لاینفک دارند. احساس امنیت حالتی است که آحاد جامعه هراس و بیمی نسبت به حقوق و آزادی های مشروع خود نداشته و به هیچ وجه حقوق آنان به مخاطره نیفتد. احساس امنیت در یک جامعه به احساس روانی شهروندان به میزان وجود یا عدم وجود جرم و شرایط جرم خیز در آن جامعه باز می گردد و هر مقدار فراوانی جرم و شرایط جرم خیز بالاتر باشد احساس امنیت شهروندان پائین تر است (بیات، ۱۳۸۹: ۱۲).
پیر بوردیو به رابطه بین ساختارهای عینی (امنیت) و ساختارها یا پدیده های ذهنی (احساس امنیت ) تأکید کرده و اعتقاد دارد از یکسو ساختارهای عینی قرار می گیرند که مبنای صورت های ذهنی را تشکیل می دهند و الزام های ساختاری را که بر کنش های متقابل وارد می شوند تعیین می کنند و از سوی د یگر اگر کسی خواسته باشد تلاش های روزانه فردی و جمعی را که درجهت تغییر یا حفظ این ساختارهای عمل می کنند بررسی کند باید این صورت های ذهنی را در نظر گیرد. ارزیابی ذهنی افراد به عنوان کنش گران در تصمیم گیری و شکل دهد الگوهای عملی رفتاری درجامعه نقش بنیادی ایفا می نماید. بنابراین، بررسی و تبیین ابعاد و زوایای احساس امنیت و متغیرهای تأثیرگذار بر آن در فضای اجتماعی ضرورت غیر قابل انکار پیدا می کند. علاوه بر ارزیابی ذهنی کنش گران از منظر دیگر که به توسعه اجتماعی مربوط می شود رشد و شکوفایی اجتماعی درگروه ایجاد، حفظ و باز تولید امنیت و احساس آن در جامعه می باشد. رشد جامعه و خود شکوفایی آن متکی بر سرمایه های انسانی مادی- اجتماعی شهروندان است و این سرمایه ها جهت توسعه نیازمند امنیت، ایمنی و احساس امنیت است (بیات، ۱۳۸۹: ۱۸).

۲-۳)بررسی رویکردهای موجود در حوزه احساس امنیت:

۲-۳-۱) رویکرد سنتی

این رویکرد با پس زمینه تمرکز بر قدرت سخت افزاری از یک سو و مقابله با تهدیدات دشمنان خارجی از سوی دیگر، نقش و جایگاه جامعه (افراد) را به پایین ترین حد آن نازل می کند. از این رو زمینه بالقوه برای احساس ناامنی ایجاد می گردد (هزار جریبی، ۱۳۸۹: ۱۴۳-۱۲۱).

۲-۳-۲) رویکرد اجتماعی:

در مقابل دیدگاه فوق از نیمه دوم قرن بیستم این رویکرد با تمرکز بر بسترهای درونی و اجتماعی امنیت هرگونه تفکیک بین جامعه و دولت (قدرت) را عامل ناامنی و احساس آن برای مردم بود، نفی کرده و برعکس اعتقاد دارد که در شرایط مناسبات دو سویه بین دولت و مردم است که امنیت تولید و مبنای توسعه همه جانبه و پایدار قرار می گیرد. در این رویکرد همه افراد جامعه به تناسب در تولید امنیت نقش دارند و مبنای آن هم رضایت مندی افرا جامعه است. بخش دیگر از نظریه پردازان امنیت را از منظر فلسفی- سیاسی نگریسته و جامعه را زمانی دارای امنیت قلمداد کرده اند که در آن از یکسو حاکمان از میان طبقه برگزیده جامعه انتخاب می شوند و از سوی دیگر رفاه عمومی و تناسب قوای درونی فردی و درون جامعه مبنای مناسبات اجتماعی قرار میگیرد. از این رو امنیت عینی و امنیت ذهنی (احساس امنیت) در جامعه پایدار می گردد (هزار جریبی، ۱۳۸۹: ۱۴۳-۱۲۱).

۲-۴) مرور ادبیات و نظریه های گردشگری و عوامل مؤثر بر جذب گردشگران:

۲-۴-۱) کارکردگرایی

با تأکید بر توافق حاکم بر روابط اجتماعی در نظام اجتماعی وجود امنیت را در سایه هماهنگی ساختاری و یکپارچگی و انسجام اجتماعی قابل تحقق می بیند کلیت نظام اجتماعی منسجم از اعضایی است که هر جزء و کل برای نظام دارای کارکردی است و این هماهنگی و انسجام کارکردی امنیت اجتماعی را برای جامعه به ارمغان می آورد (هزار جریبی، ۱۳۸۹: ۱۴۳-۱۲۱)..

۲-۴-۲)کنش متقابل نمادی

امنیت را با تفسیر ذهنی(احساس امنیت) افراد از شرایط حاکم بر جامعه که از یک سو بر رفتار افراد چارچوب مشخص سازد و از سوی دیگر به نوعی تحت تأثیر کنش افراد برساخته می شود، بنا می سازد. در این تعامل متقابل است که بنیان های نظم و امنیت که بر رفتار اجتماعی افراد استوار است ساخته و تداوم پیدا می کند. در این دیدگاه احساس امنیت تبیین می شود (هزار جریبی، ۱۳۸۹؛ ۱۴۳-۱۲۱).

۲-۴-۳) روش شناسی مردمی

این مکتب برای مقررات در زندگی روزمره اهمیت زیادی قائل است و نظم و امنیت اجتماعی را در سایه پیروی مردم از مقررات روزمره بین آنها قابل تبیین می داند. این دیدگاه نظم و امنیت را با تأکید بر اهمیت محوری زبان و سخن درک می کند. (بیات، ۱۳۸۸ : ۱۵-۱۰)
اسلام امنیت اجتماعی را در تمامی ابعاد آن مطرح می کند، به طوری که امنیت اجتماعی در آن بر اساس حفظ و مال و آبرو و حیثیت افراد جامعه استوار است و در صورتی که هر کدام از این محورها خدشه دار شوند و کرامت انسان و عزت نفس و شخصیت او مورد لطمه قرار گیرد، امنیت اجتماعی متزلزل و پایه های آن سست خواهد شد. اُل ویور امنیت اجتماعی را به توانایی جامعه برای حفظ ویژگی های اساسی خود در برابر شرایط متحول و تهدیدات واقعی یا احتمالی مربوط می داند، به طور خاص این نوع امنیت درباره حفظ شرایط قابل پذیرش داخلی برای تکامل الگوهای سنتی، زبان، فرهنگ، مذهب، هویت ملی و رسوم است. ویور گروه های ملی، قومی و مذهبی را تنها مخاطبان امنیت اجتماعی می داند. چرا که آنها گروههای بزرگی هستند که بخشی از قلمرو یک دولت- ملت را اشغال کرده اند. (نوید نیا، ۲۰۰۹ :۸)
نگاهی اجمالی به تعاریف فوق و ده ها تعریف دیگر که از امنیت ارایه شده است، ما را متوجه این نکته می کند که امنیت مفهومی است چند لایه و چند سطحی که به سادگی نمی توان به تعریفی یکدست از آن دست یافت. البته این تنوع تعاریف و پیچیدگی در سطوح تحلیلی آن به معنای پراکندگی و نداشتن قدر مشترک نیست (هزار جریبی و صفری شالی،۲۰۱۰: ۱۲)

۲-۴-۴) گردشگری

۲-۴-۴-۱) اهمیت گردشگری

به طور کلی صنعت گردشگری از دو جهت دارای اهمیت است: اولاً موجب آشنایی مردم با دیگر فرهنگها، نژادها، اقوام، سرزمین ها، گویش ها و … می شود و ثانیاً از نظر اقتصادی یکی از منابع مهم درآمد و ارز و نیز ایجاد اشتغال محسوب می شود که امروزه جنبه اقتصادی آن بیشتر مورد توجه قرار گرفت است. گردشگری در بسیاری از کشورهای بزرگ و کوچک جهان، از بزرگ ترین و سودآورترین صنایع آن کشورها است. آمار نشان می دهد ۱۱ درصد نیروی کار در کشورهای توسعه یافته در بخش توریسیم فعال بوده و سالانه ۳۰ تا ۴۰ میلیارد دلار در آمد از این راه نصیب این کشورها می شود. جهانگردی یکی از مطمئن ترین، پاک ترین و ارزان ترین منابع کسب درآمد ارزی است. (حسینی، ۱۳۸۶: ۴)
آگاهان اقتصادی معتقدند گردشگری بخشی از مجموعه عظیم اقتصاد است که در حد بسیار زیادی با رگه های فرهنگی گره خورده است. کشور ایران با پیشینه تمدنی کهن و جاذبه های متنوع توریستی و موقعیت برجسته اقلیمی، ضمن آنکه خواهان منافع اقتصادی ناشی از صنعت توریست از جمله اشتغالزایی و درآمد ارزی است، بر حفظ ارزشهای متعالی و هویت فرهنگی و تمدنی خود نیز تاکید دارد که در این زمینه لازم است قدمهای مهمی برداشته شود. طبق آخرین آمار موجود سال ۸۲ ، سه میلیون نفر ایرانی به خارج از کشور سفر کرده اند که انگیزه عمده آنان تفریح و گذران اوقات فراغت بوده است. این در حالی است که در طی این مدت تنها ۷۰۰ هزار گردشگر به کشورایران وارد شده است. با این رقم، ایران در حال حاضر تنها یک صدم درصد از سهم گردشگری جهان را در اختیار دارد. (جمشیدی،۱۳۸۲: ۷)

۲-۴-۴-۲) عوامل موثر در گردشگری

گردشگری مقوله ای چند وجهی و چند بعدی است که با نهادها و با ساخت های مختلف اجتماعی در رابطه بوده و با مشاغل زیادی سر و کار دارد. در توسعه این صنعت به دو مولفه سخت افزاری و نرم افزاری توجه می شود. در بعد سخت افزاری به تأسیسات و اماکن ضروری گردشگری، جاده ها فرودگاه ها و …
و در بعد نرم افزاری به عوامل انسانی و متخصصین گردشگری و عوامل ایمنی و اطمینان خاطر توجه می شود. امروزه پرداختن به بعد نرم افزاری این مقوله با توجه به شرایط دنیای کنونی اهمیت به سزایی خواهد داشت که ما در این جا هر دو عامل را به طور جداگانه بررسی می کنیم. مولفه های نرم افزاری موثر در توسعه گردشگری همان گونه که بیان شد بعد نرم افزاری به عوامل انسانی و عوامل ایمنی و… می پردازد. از بین این عوامل امنیت مهم ترین مولفه نرم افزاری در توسعه صنعت گردشگری است. نکته با اهمیت در اینجا این است که احساس امنیت یا نا امنی واقعی است یا کاذب. با توجه به تاثیر متقابل توسعه گردشگری وامنیت و رشد چشمگیر گردشگر در یک منطقه به وجود امنیت در یک منطقه پی می بریم. متأسفانه به دو دلیل شاهد کاهش این احساس امنیت هم در میان گردشگران و هم عموم مردم بوده ایم. یکی به دلیل سوء تبلیغات و شایعه پراکنی ها و فضا سازی غیر واقعی از وضعیت امنیت کشور و دلیل دوم برخی فعالیت های نا کار آمد و مخرب و نا آگاهانه مدیریتی است که در واقع عنصر و عامل دوم مواد خام جهت تولید مورد اول، یعنی سوء تبلیغات را ایجاد کرده است. سپس عوامل مهمی که نقش بسزایی درایجاد احساس امنیت توریست های خارجی از جمله: فرهنگ پذیری، نیروی انتظامی، تبلیغات و قوانین در این عرصه ایفا می نمایند را لحاظ می نماییم (صفوی، ۱۳۸۰: ۲۸).
بنابراین بازنگری در ارتباط ارگانیک صنعت گردشگری و امنیت ملی یک ضرورت است. همگام با گسترش این صنعت در برهه کنونی ارتباط ارگانیک این صنعت با مؤلفه هایی چون امنیت داخلی و ملی، صنایع حمل و نقل، خدمات، رسانه های جامعه، آموزش و پرورش و غیره وارد فاز جدیدی شده است. به اعتقاد کارشناسان میان گردشگری و ثبات و توسعه امنیت، رابطه تعریف شده وجود دارد چرا که توسعه زیر ساختهای گردشگری، همکاری دستگاههای فرهنگی و تبلیغات مناسب و مشارکت گسترده دستگاه های امنیتی و اطلاعاتی همزمان با توسعه گردشگری، توسعه امنیت ملی را نیز به همراه خواهد داشت. نقش و تأثیر صنعت جهانگردی در امنیت ملی یک کشور چنان است که اکثریت کشورهای توسعه یافته با وجود دارا بودن منابع کلان اقتصادی و درآمد، ترجیح میدهند بر روی صنعت گردشگری متمرکز شوند. حضور مستقیم بازدیدکنندگان و گردشگران در یک کشور علاوه بر توسعه اقتصاد و تبادلات فرهنگی، آن کشور را بعنوان یک قطب امن گردشگری به جهانیان معرفی می کند. تا آنجا که امنیت در معنای گسترده یکی از مهمترین مسائلی است که در میزان تقاضای گردشگران خارجی برای سفر به هر کشور دیگر تأثیرگذار است. اهمیت نقش امنیت در توسعه صنعت گردشگری را می توان به خوبی در مولفه های سخت افزاری موثر در توسعه گردشگری وجود هتل ها و ارائه امکانات از سوی آن ها، مدیران و نیز راهنمایان تورها، وجود خطوط هوایی کارامد و اتصال آن به خطوط بین المللی، افزایش گردشگری طبیعی و توسعه گردشگری محیطی و مهم تر ازهمه آن ها وجود راه های مطلوب در توسعه گردشگری در یک منطقه بسیار مهم هستند. به عنوان مثال قرار گرفتن ایران بر سر راه ۸۰۰۰ کیلومتری ابریشم، باعث ایجاد موقعیتی ژئوپولیتیکی برای این کشور شده است. وجود این راه باعث شده بود تا بسیاری از گروه های فرهنگی- قومی جذب این منطقه شوند و آن را به مرکز علم و هنر و میراث فرهنگی گرانبهای دنیا تبدیل کنند (رجایی، ۱۳۷۳: ۵۳) .

۲-۴-۴-۳) اشکال مختلف گردشگر و گردشگری

بطور کلی می توان گردشگران را برحسب نوع گردشگری به دو دسته تقسیم نمود :

  1. گردشگرانی که از خارج کشور وارد می شوند (گردشگر خارجی)
  2. گردشگرانی که اهل یا مقیم آن کشورند (گردشگر داخلی یا بومی).

بعلت سهولتی که در بطن گردشگری داخلی وجود دارد، این نوع گردشگری از رونق بیشتری برخوردار است که از جمله عوامل این سهولت عبارتند از: ۱- کوتاهی فاصله، ۲- آشنایی قبلی با محیط و فضا، ۳- آشنایی با زبان رایج، ۴- حذف مقررات عبور از مرز و گمرکات و تبدیل پول، ۵- اطمینان کلی مسافر به امنیت ناشی از بومی بودن، ۶- هزینه کم سفر در مقایسه با سفرهای خارجی. (کیهانی۱۳۸۲: ۹۲)
اگر چه می توان بین گردشگران داخلی و خارجی تمایز اصلی قائل شد، با اینحال در بعضی از نقاط جهان این تمایز در حال محو شدن است( مثلا در جامعه اروپا).
گردشگری همچنین از نظر ” جاذبه های گردشگری” به ۵ گروه تقسیم می شوند: ۱- جاذبه های طبیعی (اکوتوریسم)، ۲- جاذبه های فرهنگی، ۳- جاذبه های مذهبی، ۴- جاذبه های اقتصادی، ۵- جاذبه های ورزشی (غم خوار ۱۳۸۰: ۳۴).

۲-۴-۵) مدل های گردشگری

گردشگری به مثابه یک سیستم:
اگر سیستم را مجموعه ای از عناصر مرتبط و پیوسته بدانیم که یک کل واحد را تشکیل میدهند و هدفی خاص را دنبال می کنند آنگاه درک گردشگری و بویژه گردشگری فرهنگی به مثابه یک سیستم، رویکرد جامعی برای شناخت این پدیده خواهد بود، پدیده ای که متشکل از اجزای مختلف از جمله مؤسسات تجاری، گردشگران، جامعه و محیط است، بنابراین برای هر مدیری که در این سیستم فعالیت می کند، درک پیچیدگی و کلیت گردشگری و پرهیز از جزئی نگری ضروری است اصولاً مزیت رویکرد سیستمی این است که اجازه میدهد وضع پیچیده زندگی واقعی را در مدل های ساده ببینیم که نشان دهنده پیوند های مختلف بین عناصر سیستم است.
نکات کلیدی که از دیدگاه کل گرایانه و مدل سیستمی به گردشگری باید مورد توجه قرار گیرند عبارتند از:

  1. گردشگری مختص یک رشته علمی نیست بلکه پدیده میان رشته ای است.
  2. عرضه و تقاضا دو منشأ و خاستگاه گردشگری است.
  3. بعد تقاضا شامل مسافران با علایق، توانمندی ها و خواسته های مختلف می شود.
  4. بعد عرضه شامل امکانات فیزیکی و برنامه های خدمت رسانی به گردشگران است.
  5. دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir