اهمیت ادله الکترونیکی

با توجه به گسترش استفاده از فناوری رایانه‌ای در زمینه مدیریت اطلاعات و افزایش بهره گیری از سامانه  های رایانه‌ای به جای پرونده های کاغذی، ذخایر ارزشمند ی از اطلاعات در فضای مجازی ایجاد می‌شود که کشف و استناد به آنها حائز اهمیت است. مسأله کشف ادله الکترونیکی را کشف رسانه الکترونیکی هم می نامند.

در هنگام کار با بسیاری از نرم‌افزارها، فایل هایی با عنوان لاگل فایل[1] ایجاد می‌شود که انواع مختلفی از  اطلاعات را بدون اطلاع کار بر ثبت می‌کند. از سوی دیگر، در شبکه مجازی حتی در صورت حذف اطلاعات ،آنها از بین نمی روند و نسخه های دیگری از آنها در گره های دیگر شبکه وجود دارد.

ادله الکترونیکی به رایانه ختم نمی‌شود و همه اطلاعات قابل کسب از دستگاه های الکترونیکی از جمله تلفن همراه دور نگار و نمره را شامل می‌شود. در خصوص ادله الکترونیکی باید گفت که اثبات هر امری در مراجع قضایی مستلزم ارائه آن به داد گاه است و حال آن که این دلایل بر خلاف ادله عادی زودتر در معرض نابودی قرار دارند برای وکلا در دادخواهی های پیشرفته نادیده انگاشتن داده‌های الکترونیکی به منزله از دست دادن دعوا است. (سلطانی 1384)

در خواست کشف ادله الکترونیکی را می‌توان به عنوان یک ابزار مذاکره به کار گرفت. فناوری اطلاعات باعث به وجود آمدن حجم عظیمی از اطلاعات و نگهداری آنها شده است. به علاوه، ادله الکترونیکی امکان دست یابی به یادداشتهای غیر رسمی که این ادله، دارای قدرت اقناعی بیشتری نسبت به ادله عادی هستند، توضیح آن در یک پیام شنیداری یا چند رسانه ای که از یک سامانه الکترونیکی پیام رسان به دست می آید ممکن است هم شامل عناصر دیداری و هم شامل عناصر شنیداری باشد که این ویژگی در ادله عادی وجود ندارد. (سلطانی 1384)

از سوی دیگر، ارزش استنادی دلایل ناشی از فناوری رایانه‌ای مورد بحث است. در نگاه اوّل، اگر چه مطابق قواعد سنتی اثبات دعوا، ادله الکترونیکی فاقد مبنای قانونی قابلیت استناد هستند، اما به نظر می رسد منعی برای پذیرش و استناد به دلایل الکترونیکی وجود ندارد و این دلایل می‌توانند با رعایت ضوابط مربوطه در قالب امارات یا سند، مستند حکم دادگاه قرار گیرند در حال حاضر با تصویب قوانین مرتبط با تجارت و ادله الکترونیکی در برابر دنیا از جمله قانون تجارت الکترونیکی ایران، داده پیام همچون سند از قابلیت استناد برخوردار است و زیر ساخت کلید عمومی که بر مبنای امضاهای دیجیتال و با استفاده از مراجع گواهی عمل می‌کند، به کاربردی ترین شکل تصدیق هویت اشخاص تبدیل شده است (سلطانی، 1384، ص1).

ادله الکترونیکی اگر چه ممکن است به شکل اسناد کاغذی نباشند، اما می‌توانند نقش مؤثری در فرایند دادرسی حقوقی و کیفری ایفا کنند. این ادله، صرفاً به صورت رایانه نمی باشند، بلکه به وسیله دستگاههای ارتباطی مثل تلفن، ویدیو کنفرانس و مانند اینها نیز می‌توانند به وجود آیند.

[1] log Fil

                                                    .