انواع بسته بندی

انواع بسته بندی

سیتریک اسید
نمک فروس/آسکوربات
کربن فعال/ خاک رس/ زئولیت ها
جذب کننده های عطر و طعم
وعده های غذایی آمده مصرف، نوشابه ها، محصولات گوشتی
برخی پلاستیک ها
ظروف دارای دیواره دو جداره
گازهای سرمازا(فرتون ها)
آهک/آب
آمونیوم نیترات/آب
بسته بندی های کنترل کننده دما
از سیستمهای مهم بسته بندی فعال که در حال حاضر مورد استفاده قرار میگیرند میتوان به سیستمهایی نظیر جاذبهای اکسیژن(OS)، جاذبها و منتشرکننده های دی اکسیدکربن، جاذبهای رطوبت، جاذبهای اتیلن و منتشرکنندههای اتانول اشاره کرد. سیستمهای منتشرکننده و جاذب طعم، نشانگرهای دما-زمان و فیلمهای حاوی مواد ضد میکروبی نیز از انواع دیگر این سیستم ها هستند[4].
با توجه به تنوع مواد غذایی و دارویی و همچنین پیشرفت علم و فناوری در فرایند و تولید انواع بسته بندی، تولید بسته بندی های فعال و هوشمند با فرمولاسیون جدید در صنایع مختلف توسعه یافته است. در این میان استفاده از مواد جاذب در بسته بندی که نوعی از بسته بندی فعال می باشد از اهمیت ویژه ای برخوردار است. لذا امروزه در صنایع مختلف بسته بندی در کشورهای بزرگ جهان ازجمله اروپا، آمریکا و ژاپن از بستهبندیهای فعال و هوشمند استفاده شایان میشود[4, 7, 8].
جاذب های اکسیژن
کنترل سطح اکسیژن در بسته بندی مواد غذایی حائز اهمیت است، زیرا سطوح بالای اکسیژن موجود در بسته بندی های موادغذایی و همچنین اکسیژنی که بعدا وارد بسته میشود، میتواند رشد میکروبی، ایجاد طعم و بوی نامطلوب، تغییر رنگ و افت ارزش غذایی را به همراه داشته باشد که به نوبه خود باعث کاهش قابل توجه در ماندگاری مواد غذایی میگردد. کاهش سرعت رشد باکتری های هوازی برای افزایش ماندگاری فرآورده های شیر و محصولات فریزری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. همچنین برای جلوگیری ازآسیب های احتمالی به مواد غذایی، استفاده از روش هایی جهت کاهش سرعت فساد یا تخریب اجزای تشکیل دهنده آنها مانند روغنها، چربیها، رنگدانه ها و ویتامینها ضروری است. اگر چه موادغذایی حساس به اکسیژن میتوانند به روش های جو یا خلا بسته بندی گردند، چنین روش هایی همواره خروج کامل اکسیژن را فراهم نمیکنند. لذا بدین منظور سیستم های جاذب می توانند به شکل مناسب به منظور خروج کامل اکسیژن پس از بسته بندی تحت خلا، مورد استفاده قرار گیرند. با استفاده از جاذب های اکسیژن درون بسته بندی از تغییرات کیفی در مواد غذایی حساس جلوگیری میشود[8].
برای حذف یا کاهش مقدار اکسیژن موجود در بسته غذایی به هنگام بسته بندی روش های زیادی اعمال میشود مثل پرکردن تحت خلا، تزریق گاز خنثی، داغ پرکردن، بسته بندی با اتمسفر اصلاح شده و …. ، ولی این روش ها نتوانسته اند اکسیژن را بطور کامل از بسته حذف نمایند و معمولا 1/0 تا 2 درصد اکسیژن در بسته باقی می ماند[10]. از این رو جهت کنترل میزان اکسیژن، میتوان از سیستم های بسته بندی تحت خلأ، بسته بندی تحت اتمسفر تغییر یافته (MAP) و سیستم های جاذب اکسیژن در بسته بندی مواد غذایی استفاده کرد. در مقایسه روش های مذکور، روش استفاده از جاذبهای اکسیژن در حذف کامل اکسیژن درون بسته، بهتر عمل میکنند. به عبارت دیگر فناوریهای دیگر، قادر به حذف اکسیژنی که از لفاف های بسته بندی نفوذ می کند و یا اکسیژنی که درون گوشت یا بین قطعات آن به دام افتاده، نیست در حالی که جاذب های اکسیژن بخوبی باقیمانده اکسیژن را حذف میکنند.
اصطلاح جاذب اکسیژن به موادی اطلاق میشود که در داخل بسته قرار داده میشود و به صورت شیمیایی و یا آنزیمی با اکسیژن واکنش داده و غلظت اکسیژن داخل بسته را به کمتر از 01/0 درصد کاهش داده و در همین سطح حفظ میکند. همچنین جاذب های اکسیژن میتوانند از طریق ایجاد اختلاف فشار جزیی- پدیده انتشار- اکسیژن موجود در بافت ماده غذایی که وارد فضای داخل بسته بندی شده را حذف نمایند. جاذب ها سریع عمل نموده و قادر به حذف حجم زیادی از اکسیژن هستند[11].
البته وجود اکسیژن در بسته همیشه نا مطلوب نیست، مثلا بسته بندی های میوهجات و سبزیجات تازه باید تا حدودی نفوذپذیر به اکسیژن باشد تا میوه یا سبزی تنفس نماید. در غیر این صورت میوه یا سبزی به جای تنفس عمل تخمیر انجام داده و ترکیبات الکلی که طعم ترشیدگی به ماده غذایی می دهند، تولید میشود.
مواد جاذب اکسیژن در محصولاتی که نیاز به محافظت در برابر اکسیژن را داشته، توسط تولیدکنندگانی که قصد جایگزینی بسته بندیهای شیشه ای و فلزی را با بسته بندیهای پلاستیکی دارند، استفاده میشود. موادی مانند شیشه، فلزات، اتیلن وینیل الکل، پلی وینیل دی کلراید، میتوانند سدی را جهت جلوگیری از نفوذ اکسیژن محیط بیرونی به داخل بسته بندی ایجاد نمایند. این در حالیست که مواد جاذب اکسیژن، یک سد فعال را به بسته بندی اهدا میکنند که باعث جذب اکسیژن در فضای داخل بسته بندی، اکسیژن مانده در داخل محصول و یا اکسیژنی که به مرور زمان از دیواره های بسته بندی وارد بسته بندی شده است، می شوند[8].
ماده بسته بندی باید نفوذپذیری کمی نسبت به اکسیژن داشته باشد در غیر این صورت جاذب اکسیژن سریعا اشباع میگردد. اتیلن وینیل الکل فیلم مناسبی برای این منظور می باشد[19]. تقریبا همه بسته هایی که بصورت غیر قابل نفوذ به اکسیژن بسته بندی شده اند، نیز اندکی نفوذ پذیر بوده و اکسیژن می تواند از مسیرهای زیر وارد بسته غذایی گردد[12]:
نفوذ از مواد پلاستیکی موجود در درب قوطی و واشر درب ظروف شیشه ای.
حفرهها و ترکهای موجود در فویل های آلومینیومی و سایر مواد بسته بندی.

Share