رشته حقوق

امر به معروف و نهی از منکر

دانلود پایان نامه

1-5- مفروضات پژوهش
تحقیق حاضر از منظری نظری است و از حیثی اکتشافی و بر اساس تقسیمی دیگر، اسنادی است.
1. مهم ترین مفروض در این پژوهش اسنادی، اکتشافی، نظری، این است که در متون اسلامی، گزاره های فراوانی در باره راههای کنترل کجروی ها در سطح فردی و سازمان اجتماعی وجود دارد که با مراجعه روشمند به این متون، قابل استخراج و ارائه است.
2. مفروض دیگر آن است که: گزاره های یاد شده در باطن خود از یک نظم نظری منسجم برخوردارند که در صورت نائل آمدن پژوهشگر به آن، به خوبی قابل دفاع خواهد بود.
یاد آوری می شود، پژوهش حاضر در صدد آزمون فرضیه ای نیست تا فرضیات مورد نظر را در آغاز راه معرفی کند.
1-6 – روش تحقیق
با توجه به نوع مباحث که در دو حوزه متفاوت علوم اجتماعی و علوم اسلامی ریشه دارند، روشهای این تحقیق در مباحث علوم اجتماعی و علوم اسلامی متفاوت خواهد بود. روش ما در این تحقیق در چارچوب روش های کیفی خواهد بود؛ و از آن میان به روش رویش نظریه توجه خواهیم داشت. در این روش می توان دو گام اصلی را از هم تفکیک کرد:
1. گام تعیین موضوع و جمع آوری داده ها. 2. گام تنظیم داده ها و استخراج یافته ها.
در مرحله ابتدایی تحقیق، در پژوهش حاضر، در صدد آن بودیم که خداوند(گوینده قرآن) و پیامبر و امامان معصوم به منزله مشاهده شوندگان و مصاحبه شوندگان، در نظر گرفته شوند که با آنان در باره راهکارهای کنترل کجروی گفتگو خواهد شد. در گام جمع آوری داده ها نیز در صدد آن بودیم که به روش فقها و مفسرین عمل کنیم و قول و فعل و تقریر معصومان را مورد برسی قرار دهیم و از این طریق، داده ها، فراهم آیند؛ اما با توجه به گستردگی مباحث مطرح شده در این موضوع و اختصاص آیات زیادی از قرآن کریم به آن، در این تحقیق، فقط به آموزه های قرآن کریم در باره کنترل کجروی پرداخته شده است. به این شکل که هر یک از آیات قران به منزله یک مصاحبه تلقی شد و پس از عرضه پرسش های تحقیق به مجموع قرآن، آیات مرتبط با موضوع به منظور بدست آوردن پاسخی مناسب، انتخاب شدند. در جمع آوری داده ها از روش مفسران استفاده شد و بدین منظور از نص آیات و ظهور مستقر و مورد تأیید برخی مفسران استفاده شده است.
و در گام تنظیم داده ها و استخراج یافته ها، تکنیک های بسط یافته در روش رویش نظریه به کار گرفته شده است و به عنوان یک نوآوری در گام اخیر، به اقتضائات «فرایندی بودن امر» توجه شد. در فصل سوم به تفصیل به روش تحقیق این پژوهش و مراحل اجرایی آن و اعتبار سنجی داده ها، اشاره خواهد شد.
1-7- مشکلات پژوهش
یکی از مشکلات این تحقیق، بین رشته ای بودن موضوع پژوهش (کنترل اجتماعی کجروی) و ارتباط آن از یک طرف به مباحث جامعه شناسی، روانشناسی و حقوق و از طرف دیگر به مباحث قرآنی و نیاز به استخراج گزاره های قرآنی در این باره؛ مشکل دیگر، انتخاب روش تحقیق مناسب و قابل قبول برای عالمان علوم انسانی و همچنین عالمان دینی و مفسران قرآن، بود؛ زیرا از یک طرف برای اینکه موضوعی جامعه شناختی تلقی شود، باید روشِ تحقیقِ انتخاب شده از روش های تحقیقِ مرسوم و قابل قبول این رشته باشد و از طرف دیگر برای اینکه مطلبی به قرآن نسبت داده شود باید روش های مقبولِ فهم متن قرآن و روش های تفسیری مقبول مد نظر قرار گیرد. مشکل دیگر نیز در جمع آوری داده ها و چگونگی نظام دادن به آنها بود. کد گذاری بیش از 1500 آیه و تجزیه و تحلیل کردن آنها، نیازمند برنامه نرم افزاری مناسب برای تسریع در تحقیق بود. مشکل دیگر، اعتبار سنجی نتایج تحقیق بود که بر اساس روش انتخاب شده، هم از نظر جامعه شناسان و هم عالمان دینی باید مقبولیت مورد نظر را داشته باشد.
برای رفع مشکل کد گذاری داده و تسریع در انواع کد گذاری از نرم افزار« ماکس کیودا» استفاده شد. روش تحقیقِ مناسب برای پژوهش نیز با راهنمایی استاد راهنما، روش «گراندد تئوری» تشخیص داده شد. و در مرحله جمع آوری داده ها، آیات مرتبط با استفاده از ترجمه های قرآن از آقایان ناصر مکارم شیرازی(دام عزه) و محمد مهدی فولادوند(ره)، انتخاب شدند. در مرحله کد گذاری اولیه، از متن این دو ترجمه، استفاده شد؛ برای اعتبار داده ها و تأیید برداشت ها از این دو ترجمه و اصلاح موارد احتمالی، در نهایت به ترجمه های قرآن از آقایان سیدجلال الدین مجتبوی(ره)، سید علی موسوی گرمارودی(دام عزه) و محمد علی رضایی اصفهانی(دام عزه) و همکاران و برخی تفاسیر، مراجعه شد. بدین شکل که کد گذاری اولیه بر اساس نص آیات، انجام گرفت و در مواردی که به ظهور آیات، استناد شده بود، سعی شد برای استقرار ظهورِ برداشت شده، در مواردی به تفسیر المیزان، مجمع البیان و تفسیر نمونه، و تفسیر تک جلدی مهر، مراجعه شود. علاوه بر این، با توجه به نوع روش تحقیق که در آن، تمام آیات مرتبط با یک موضوع کنار هم قرار می گیرند، با استفاده از مجموع آیات مرتبط با موضوع، سعی شد، ظهور مستقر با توجه به معانی سایر آیات مرتبط، بدست آورده شود. همچنین برخی از قسمت های تحقیق در اختیار کارشناسان قرار گرفت و از نظرات و پیشنهادات آنان نیز استفاده شد. در فصل روش تحقیق این موارد به تفصیل توضیح داده خواهد شد.
1-8- پیشینه
همان طور که گفته شد در این موضوع خاص و با این نگرش از دیدگاه قرآن (با توجه به تمام آیات قرآن)، تحقیقی صورت نگرفته است. هر چند آثاری هم خانواده با این موضوع را می توان به عنوان پیشینه این تحقیق به شرح زیر، معرفی کرد:
1. کتاب «همنشینی و کجروی»: (نگاهی به دیدگاههای اسلامی و یافته های اجتماعی) نوشته علی سلیمی، محمود ابوترابی و محمد داوری(1388): این کتاب برآن است که با تکیه بر دیدگاههای موجود در قرآن کریم و احادیث اهل‏بیت علیهم‏السلام، الگوی نظری اجتماعی‏ را درباره آثاری که همنشینان و همنشینی‏ها می‏توانند در سوق دادن افراد به جرم و کجروی داشته باشند، و راهکارهای کنترلی آن، ارائه دهد. برای رسیدن بدین هدف، مسائلی را که ساترلند و ادامه‏دهندگان راه او در این ‏باره طرح کرده‏اند، در قالب پرسشهایی بر قرآن، متون حدیثی و آثار محققانی که این منابع را تفسیر نموده‏اند، عرضه کرده ‏است. همچنین کوشیده‏ است تا پاسخها را با جستجویی عمیق به دست آورد. و در نهایت، موارد همخوانی این نظریه با دیدگاه اسلامی و موارد اختصاصی دیدگاه اسلامی، مشخص شده است.
2. کتاب «جامعه شناسی کجروی» نوشته علی سلیمی و محمد داوری(1385): این کتاب به مباحث جامعه شناختی در باره کجروی می پردازد؛ این تحقیق نظریه های مربوط به تبیین کجروی و کنترل اجتماعی و راهکارهای کنترل اجتماعی را از دیدگاه علوم اجتماعی به تفصیل بیان کرده است.
3. کتاب مفاهیم اجتماعی در قرآن مجید نوشته محمد باقر آخوندی و علی نقی ایازی(1389) در سه جلد: این کتاب بر اساس تفسیر راهنما، مفاهیم اجتماعی در قرآن را استخراج و ذیل هر یک از آیات قرار داده است. در کد گذاری اولیه به ویژه مباحث مربوط به امر به معروف و نهی از منکر و نیز مباحث مربوط به خانواده از کدگذاری های این اثر، استفاده شده است.
4. پایان نامه« تحلیل محتوای آیات قرآن و روایات معصومین علیهم‏السلام ناظر به محورهای تبیینهای گزینش عقلانی» نوشته ابراهیم عباس پور(1390). در این پژوهش با استفاده از آیات و روایات، تحلیلهای اسلامی درباره مقوله‌های کنترلی را در سه عنوان اصلی پیشگیری موقعیتی، مجازات و طرد، مطرح کرده است. در باره پیشگیری موقعیتی نیز محورهای زیر را از دیدگاه آیات و روایات مد نظر قرار داده است: الف. راهکارهای بزهکارمحور( نظارت فراگیر؛ شناساندن خطرات و تحریم مقدمات جرم؛ نظارت عمومی؛ به‌کارگیری کنترلهای درونی موقعیتی؛ ب. راهکارهای بزهدیده‌محور(آموزش بزهدیدگان؛ شناساندن مجرمان و شیوه‌های عملکرد آنان؛ فرهنگ‌سازی رفتارهای پرهیزگرانه؛ کاهش آسیب‌پذیری آماجها)؛ ج. راهکارهای موقعیت‌محور( کنترل مکانهای مناسب برای ارتکاب کجروی؛ از بین بردن آلات و اسباب جرم).
5. پایان نامه «تحلیل محتوای آیات قرآن و روایات معصومان علیهم‏السلام ناظر به محورهای تبیینهای بزهدیده‌شناختی کجروی» نوشته عبدالهادی صالحی زاده(1390). در این تحقیق به تبیین های بزهدیده شناختی و عناصر آن از دیدگاه جامعه شناختی توجه شده است و دیدگاه قرآن کریم و روایات پیرامون محورهای کنترلی بزهدیده شناختی به شرح زیر بیان شده است: حفاظت از آماج‌های کجروی؛ نظارت و کنترل مجرمین؛ حمایت از بزهدیدگان خاص( کودکان و زنان)؛ کنترلهای درونی؛ راهکارهای ساختاری مبارزه با فقر و محرومیت.
6. پایان نامه «بررسی انتقادی رویکردهای پدیدارشناختی کجروی بر اساس قرآن و روایات» نوشته روح الله هژبری(1390). در این پایان نامه پس از بیان نظریه های کجروی مانند خنثی سازی، همنشینی افتراقی و نظریه های یادگیری؛ راهکارهای کنترلی این دیدگاه را به شرح زیر بیان کرده اند: توجیه‌ناپذیر کردن کجروی؛ تقویت نیاز همنوایی؛ عدم مداخله؛ تقویت پیوندهای اجتماعی راست‌روانه؛ تقویت باورها و ارزشها؛ ایجاد یا از بین بردن تعارض شناختی؛ کنترل ارزشی. در باب دیدگاههای اسلامی نیز به مباحثی از قبیل نگرش فرد؛ سرگردانی؛ شفاف نبودن ارزشها و هنجارها؛ محدود بودن فرصتها، اشاره شده است.

مطلب مشابه :  شبکه پرسپترون چند لایه

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید