ارزیابی اولیه

از بیماران باید در مورد سابقه نئوپلاسم‌های شکمی، فتق یا ترمیم فتق و بیماری‌های التهابی روده سوال کرد؛ زیرا این بیماری‌ها خطر انسداد را افزایش می‌دهند. شاه‌علامت‌های انسداد روده عبارتند از دل‌درد کولیکی، تهوع و استفراغ، اتساع شکم و قطع گاز و حرکات روده. افتراق انسداد مکانیکی حقیقی از دیگر علل این علایم مهم است. در انسدادهای دیستال، ذخیره روده‌ای بیشتر و درد و اتساع شکم بارزتر از استفراغ است درحالی که در بیماران دچار انسدادهای پروگزیمال امکان دارد اتساع شکم جزئی، ولی استفراغ بارز باشد. وجود کم‌فشاری خون و تاکی‌کاردی نشانه‌ای از دهیدراتاسیون شدید است. لمس ممکن است شکمی متسع و تمپان را مشخص کند؛ البته در اوایل انسداد یا در انسداد پروگزیمال امکان دارد این یافته وجود نداشته باشد. سمع در اوایل انسداد، صداهای روده‌ای زیر را مشخص می‌کند در حالی که در اواخر انسداد ممکن است صداهای روده‌ای جزئی باشند زیرا لوله گوارش هیپوتون می‌شود.
1-3-10 نشانه‌ها و علائم
 
انسداد پروگزیمال (فوقانی) روده باریک معمولاً به‌صورت استفراغ شدید ظاهر مى‌شود که حتى در صورت طولانى‌بودن مدت انسداد، به‌ندرت حالت مدفوعى پیدا مى‌کند. درد شکم متغیر است و اغلب به‌صورت ناراحتى بالاى شکم توصیف مى‌شود تا درد کرامپی. 
انسداد روده باریک میانى یا دیستال باعث درد کرامپى دور ناف یا درد با محل نامشخص مى‌شود. هر دوره درد الگوئى فزاینده – کاهنده دارد،بین چندثانیه تا چند دقیقه طول مى‌کشد. بین حملات درد، ممکن است بیمارى هیچ دردى نداشته باشد. استفراغ به‌دنبال مدتى که بسته به سطح انسداد متغیر است، بعد از شروع درد ایجاد مى‌شود؛ گاز و مدفوع موجود در کولون ممکن است پس از شروع درد دفع شوند، ولى همیشه در انسداد کامل نهایتاً عدم دفع گاز و مدفوع رخ مى‌دهد. (3)
در مراحل اولیه ممکن است علائم حیاتى طبیعى باشند، ولى با از دست‌دادن مداوم مایع و الکترولیت‌ها دهیدراتاسیون دیده مى‌شود. دما طبیعى یا مختصرى افزایش یافته است. اتساع شکم در انسداد پروگزیمال خفیف است یا وجود ندارد. 
1-3-11 یافته‌هاى آزمایشگاهى 
در مراحل اولیه، ممکن است یافته‌هاى آزمایشگاهى طبیعى باشند، با پیشرفت بیماری، تغلیظ خون، لوکوسیتوز و ناهنجارى‌هاى الکترولیتى که بستگى به سطح انسداد و شدت دهیدراتاسیون دارند، دیده مى‌شوند. آمیلاز سرم اغلب افزایش مى‌یابد.  
1-3-12 بررسى‌هاى تصویربردارى 
عکس‌هاى ساده خوابیده و ایستاده شکم الگوئى نردبان‌مانند از حلقه‌هاى روده باریک با سطوح هوا – مایع را نشان مى‌دهند. کولون اغلب خالى از گاز است، مگر آنکه بیمار تنقیه شده باشد، تحت سیگموئیدوسکوپى قرار گرفته باشد، یا تنها انسداد ناقص داشته باشد. باید به‌دنبال سنگ‌هاى صفراوى کدر (opaque) و هوا در درخت صفراوى گشت. تجویز ماده حاجب خوراکى وجود انسداد و کامل بودن آن را قطعى مى‌کند. انتروکلیز (enteroclysis) جزئیات بیشترى از سطح و علت انسداد را مشخص مى‌کند و ممکن است انسداد حلقه بسته را تشخیص دهد. 
هیچ یافته‌هاى در شرح حال، معاینه یا آزمایش‌ها نمى‌تواند احتمال استرانگولاسیون را در انسداد روده باریک به‌طور کامل رد کند.  بروز شوک در اوایل سیر انسداد به نفع وجود حلقه بسته استرانگوله است. لوکوسیتوز واضح باید احتمال استرانگولاسیون را مطرح کند. (3)
نقایص آب و الکترولیتى بسته به سطح و مدت انسداد مى‌توانند خفیف تا شدید باشند. از دست دادن مایع، به‌صورت ایزوتونیک است و احیاء باید با تزریق محلول سالین ایزوتونیک شروع شود. از دست دادن مایع گوارشی، هم‌چنین باعث اختلالات اسید و باز مى‌شود، و چون هیچ مکانیسم نورواندوکرینى براى اصلاح این اختلالات وجود ندارد، جراح باید این کار را انجام دهد. غلظت الکترولیت‌هاى سرم و گاز خون سرخرگى راهنماهائى براى درمان الکترولیتى هستند؛ پتاسیم تا زمانى‌که برون‌ده ادرارى کافى باشد، نباید تجویز شود، ولى بیماران نباید تا وقتى که هیپوکالمى آنان اصلاح نشده باشد، تحت عمل قرار گیرند. 
1-3-12 آزمون‌های تشخیصی و تصویربرداری
1-3-12-1 آزمون‌های آزمایشگاهی
ارزیابی آزمایشگاهی بیماران مشکوک به انسداد باید شامل شمارش کامل سلول‌های خون و وضعیت متابولیک باشد. در بیماران دچار استفراغ شدید ممکن است آلکالوز متابولیک هیپوکالمیک هیپوکلرمیک دیده شود. افزایش سطح نیتروژن اوره خون(BUN) منطبق بر دهیدراتاسیون است و امکان دارد سطح هموگلوبین و هماتوکریت افزایش یافته باشد. اگر باکتری‌های روده به داخل جریان خون راه یابند و باعث سندرم پاسخ التهابی سیستمیک (SIRS) یا سپسیس شوند، ممکن است شمار گلبول‌های سفید افزایش یابد. ایجاد اسیدوز متابولیک، به خصوص در بیماری که سطح لاکتات سرمی وی در حال افزایش است، ممکن است نشانه ایسکمی روده باشد. (3)
1-3-12-2 رادیوگرافی
ارزیابی اولیه بیماران دچار نشانه‌ها و علایم بالینی انسداد روده باید شامل رادیوگرافی ایستاده و خوابیده شکمی باشد. رادیوگرافی می‌تواند به سرعت وقوع سوراخ‌شدگی روده را مشخص کند؛ در این حالت در نما‌های ایستاده یا خوابیده به پهلوی چپ می‌توان هوای آزاد را در بالای کبد دید. رادیوگرافی در تقریبا 60 از موارد به دقت انسداد روده را تشخیص می‌دهد و ارزش اخباری مثبت آن در بیماران دچار انسداد شدید روده حدود 80 است. البته در اوایل انسداد و در انسداد پروگزیمال ژژونوم یا دئودنوم، رادیوگرافی ساده شکم می‌تواند طبیعی به نظر برسد. بنابراین، اگر شک بالینی به انسداد بالا باشد یا با وجود منفی بودن رادیوگرافی ابتدایی شک به انسداد باقی بماند، باید CT اسکن با ماده حاجب را درخواست نمود.
در بیماران دچار انسداد روده باریک، نماهای خوابیده به پشت نشانگر اتساع لوپ‌های متعدد روده باریک و کم بودن هوا در روده بزرگ هستند. در انسداد روده بزرگ ممکن است کولون متسع باشد و در صورت با کفایت بودن دریچه ایلئوسکال، روده باریک بدون هوا بماند. نماهای ایستاده یا خوابیده به پهلو ممکن است نشانگر سطوح مایع- هوای air-Fluid Level باشند. این یافته‌ها همراه با فقدان هوا و مدفوع در دیستال کولون و رکتوم، قویا به نفع انسداد مکانیکی روده هستند.
1-3-12-3 CT اسکن
برای ارزیابی بیشتر بیماران مشکوک به انسداد روده که در آنها معاینه بالینی و رادیوگرافی به تشخیص قطعی منجر نشده، CT اسکن مناسب است.CT اسکن برای تشخیص انسداد کامل حساس است (تا 90 در برخی مجموعه‌ها) و این فایده را هم دارد که در بیشتر بیماران می‌تواند باعث تعیین علت و سطح انسداد شود. به علاوه CT اسکن می‌تواند علل اورژانس انسداد روده مثل ولوولوس یا اختناق (strangulation) را شناسایی کند. (3)
یافته‌های CT اسکن در بیماران دچار انسداد روده عبارتند از اتساع لوپ‌های روده پروگزیمال به محل انسداد، همراه با فقدان هوا در روده دیستال. وجود نقطه گذار (transition) مشخص؛ به برنامه‌ریزی جراحی کمک می‌کند . فقدان ماده حاجب در رکتوم نیز از نشانه‌های مهم انسداد کامل است. به همین دلیل باید از تنقیه ماده حاجب در رکتوم پرهیز نمود. یک لوپ C شکل روده متسع همراه با عروق مزانتریک شعاعی با برگشت (conversion) به مدیال، قویا مشکوک به ولوولوس روده تلقی می‌شود. ضخیم‌شدگی جدار روده و جریان نامناسب ماده حاجب به داخل قسمتی از روده به نفع ایسکمی است در حالی که پنوماتوز روده، هوای آزاد داخل صفاق و رگه‌دار شدن (stranding) چربی مزانتر به نفع نکروز و سوراخ‌شدگی است.

                                                    .