ارزش ها و نگرش ها

شیوه های نوین نمایش کالا با دستکاری در مد و منسوخ جلوه دادن های ساختگی و گسترش اماکن و عوامل نوین ، فروش و چشم و هم چشمی های اجتماعی مردم را وادار به خرید کالاهای تجملاتی کرد که قبلا فقط به اقتضای آداب می خریدند و همچنین کسانی را وادار به رعایت آداب کرد که فقط به اقتضای ضرورت آن ها را رعایت می کردند یکی از وجوه اصلی تجملات نخبگان ممتاز که طبقات متوسط آن را مناسب حال خود می دانستند عبارت بود از فراغت و تفریح یا سرگرمی هایی که اوقات آزاد را پر می کرد . (همان 22)
بنا به تفسیر کمپبل لذت جویی فرهنگ مصرف گرای مدرن باید به منزله تکاپو یی برای استقلال لذت و معنا در وسوسه های بی پایان فهمیده شود که بازار ارائه می دهد. منطق دوران مدرن این است که رعایت مد نه تمایلی غیر عقلانی بلکه جست و جویی وجودی برای اتخاذ فردیت و تمایز در بطن فرهنگ عمیقا دنیوی است (همان: 22 )
امروز مصرف و نیاز از هم فاصله گرفته اند و شکافی بین آن ها پدید آمده است ، به نحوی که دیگر مصرف انسانی مطابق با نیاز های انسانی نیست بلکه چیزی بیش از آن است مصرف در پایان قرن بیستم به واقعیتی چند بعدی تبدیل شده که در کنار ابعاد و الزامات اقتصادی ، معانی فرهنگی و الزامات اجتماعی بسیاری با خود دارد (باکاک 1993: 2)
کارکرد نمایشی و تمایز آفرین مصرف آن گاه اهمیت بیشتری می یابد که به این نکته توجه داشته باشیم که زنان در میان گروه های جامعه به ویژه در مقایسه با مردان از نظر هویت یابی با چالش های بیشتری رو به رو هستند . زیرا منابع چندانی برای معنا بخشی و تعریف خود در دسترس ندارند . منابع هویتی زنان بیشتر ناشی از جنسیت یا طبقه همسران آنها بوده است . با این فرض برای زنان فرصتی برای تمایز و ابراز هویت فردی به وجود می آورد . از این منظر پاساژ و مراکز خرید در ایران به عنوان فضایی برای بازنمایی رفتار های زنانه تلقی می گردد که زنانه شدن برخی رفتارها مانند خرید را به دنبال دارد . این فضا ها به مثابه بخشی از زندگی روزمره به گسترش حوزه عمومی زنانه انجامیده است . زنان از طریق این امکان به تولید سبک خود و تمایز آن از دیگران پرداخته و هویت جدیدی را از رهگذر چنین مصارفی می یابد (پور احمد و بهمنی: 1389 ،45 )به نقل ازرحمت آبادی 1385 )
پست مدرنیسم نقشی اساسی در تبیین مفهوم مصرف و فرهنگ مصرفی در فضای اندیشه معاصر بر عهده دارد ، در میان اندیشمندان پست مدرن ، بیش از هر نظریه پرداز ،ژان بودریا در این تبیین نقشی اساسی ایفا کرده است ، بودریا در کتاب مشهور و اثر گذارش جامعه مصرفی به تفصیل به توصیف ساختار جامعه مدرن به عنوان جامعه مصرف گرا پرداخته و به مانند بسیاری از رهیافت های انتقادی ، سبک زندگی مدرن را بر اساس نقش کلیدی که مصرف در آن به عهده دارد به تصویر می کشد (ریاضی، 1392: 143 )
بازاندیشی در الگوی خرید در بین افراد مصاحبه شونده نشان داد که این امر می توان یکی از پیامد های رشد فردیت در افراد باشد .
شیوا 23 ساله لیسانس مجرد
من همیشه دو بار تو سال خرید می کنم اونم وقت حراج زمستانه و وقت حراج پاییزه فقط هم می رم تهران وقت حراج زمستانه برای زمستان سال بعد خرید می کنم و وقت حراج بهاره برای فصول گرم سال بعد . این جوری می شه چیزای شیک با قیمت مناسب تر خرید چیزایی که از نظر نوع و رنگ معلوم می شه آدم از تهران خریده پول زیادی هم بابت اون ندادی . من تو مدل هم دقت می کنم مدلی بخرم که قدیمی نشه یه جوری باشه که شیک باشه و دمده نشه.
مریم 31 ساله مجرد لیسانس
من گاهی وقتا با این که پولی ندارم وارد مغازه هایی می شک که کالاهای مارک دار می آرن قیمت می پرسم با مغازه دار در مورد جنس ها حرف می زنم و اگه چیزی پسندم شد حتما پرو می کنم خیلی وقت ها، نمی خرم مگر این که حراج باشه . خواهرم می گه چرا تو مغازه ای می ری که احتمال خریدت کمه اما من می گم باید به این مغازه ها سر زد که آدم سر از مارک و مدل دربیاره که اگه کسی درباره چیزی حرف زد آدم این قدر بی اطلاع نباشه که بگن اینم تو باغ نیست .
مریم 30 ساله دیپلم متاهل
پوشش آدم این دور و زمون مهمه آدم باید مواظب باشه که مردم دارن لباسش رو می بینن در کنار رفتار و اخلاقش برای همین نباید خیلی قدیمی بپوشه من یه ((جاری)) دارم که خیلی دختر قانعی هست همیشه ساده می پوشه یا اون قدر تکراری که اعصاب من رو خرد می کنه بهش می گم چرا این قدر قدیمی می پوشی یه خورده به روز باش .
الهام 32 ساله لیسانس مجرد
من مانتو هام رو از یه مغازه می خرم که توی یه منطقه گرون قیمت هست او ن مغازه یه چیزایی میاره که خیلی خاص و شیکه ،ترکیب و دوختش فوق العاده است و با مانتو های بقیه مغازه ها فرق می کنه آدم وقتی می پوشدشون یه احساس خاصی داره انگار یه روح جدید گرفته نمی دونم درسته یا نه من که با این جور خرید ها خیلی کیف می کنم.
فرزانه 30 ساله مجرد لیسانس
من کفش هام رو از یه مغازه ی چرم می خرم اخیرا یه کفش 800 هزار تومنی پسند کردم که خیلی شیکه و مارک معروفه . آدم باید وقتی می خواد چیزی بخره باباتش پول خوبی بده اونوقت هم از کیفیتش مطمئنه و هم از به روز بودنش
الهه 32 ساله فوق لیسانس متاهل
من وقتی می خوام خرید کنم می رم تهران حداقل دو بار تو سال رو تهران هستم . می خوام وقتی چیزی می خرم جاری هام نتونن مشابهش رو پیدا کنن اصلا دوست ندارم چیزی که دارم اونا هم برن مثل اون رو بخرن برای همین رنج سفر رو تحمل می کنم تا بتونم پوششی داشته باشم که حداقل در بین اون ها تک جلوه کنم .
الگوی گذران اوقات فراغت
یکی از عرصه های مهمی که در مطالعات اجتماعی و پژوهش های فرهنگی برای شناخت تحولات ارزشی و نگرشی و سبک های جدید زندگی مورد توجه قرار می گیرد عرصه فراغت است ، زیرا به سبب داشتن الزامات کمتر و آزادی عمل بیشتر می تواند ارزش ها و نگرش ها و ذائقه های فرهنگی را بازنمایی کند (رفعت جاه: 1390 ، 151 )
فراغت موضوعی است که شامل معناها و تعاریف متعددی است و ارتباط تنگاتنگی با ارزش ها و نگرش ها ، اعتقادات و نوع نگاه انسان به زندگی دارد . چگونگی گذران اوقات فراغت از سویی با ارزش ها و سلیقه های فردی و از سوی دیگر از فرهنگ جامعه و امکانات فراغتی تاثیر می پذیرد . لذا مانند غالب موضوعات اجتماعی هم دارای عوامل عینی و قابل مشاهده بیرونی است و هم واجد ابعاد اعتقادی و درونی است . (همان 161)

                                                    .