رشته حقوق

اجتماعی و سیاسی

دانلود پایان نامه

در روایتی دیگر آمده است: «اِنَّه کانَ یَعمَلُ بِیَدِه وَ یُجاهِدُ فی سَبیل اللهِ … وَ لَقَد کانَ یُری وَمَعَهُ القطارُ مِن الاِبل وَعَلَیه النَّوی، فَیُقالُ: ما هذا یا اَبَالحَسَن؟ فَیَقُولُ: نَخلٌ اِنشاءالله، فَیَغرِسُها فَما یُغادر منه واحده» (حکیمی، 1380: ج 5/ 344)؛ امیرالمونین علی (ع) اینگونه بود که با دست خود کار میکرد و در راه خدا جهاد مینمود… روزی آن حضرت را دیدند که قطاری از شتران به راه انداخته که بار آن‌ها هستهی خرما بود، گفتند: ای امیرالمؤمنین اینها چیست؟ حضرت فرمود: درختان خرما است، انشاء الله، آن حضرت همهی آن‌ها را میکاشت به طوری که حتی یکی از آن‌ها باقی نماند.
در روایت دیگر آمده است: «فِی الْحَدیثِ أنَّ عَلیّاً عَلَیه الْسَّلام آجَرَ نَفْسَهُ یَسْتَسْقِی الْماءَ کُلَّ دَلْوٍ بِتَمْرَهٍ وَ جَمَعَ الْتَّمراتِ وَ حَمَلَهُ اِلی النَّبیّ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ فَأکَلَ مِنْهُ» (طباطبایی بروجردی، 1370: ج 19/ 14). در حدیث چنین آمده است که علی (ع) خودش را اجیر نمود تا اینکه آب از چاه بکشد و برای هر دلوی، یک دانه خرما دریافت کند و آن خرماها را جمع کرده و خدمت پیامبر (ص) آورد و رسول خدا هم از آن خرماها تناول نمود.
با دقت و تأمل در این روایت نتیجه میگیریم که امیرالمؤمنین علی (ع) جهت امرار معاش و تأمین مخارج زندگی، کار میکردند، اجرت و دستمزد این کار آن‌قدر باارزش بوده که رسول خدا (ص) نیز از آن استفاده میکردند. همچنین در روایتی دیگر آمده است:
«فَأتَیْتُ رَجُلاً بِالْمدینهِ لَهُ ودیّ قَدْ غَرَسَهُ فَقُلْتُ: هَلْ أنْتَ مُعْطِیِ أسْتَسْقِیِ کُلَّ جَرّهٍ بِتَمْرَهٍ لاتُعْطِنی حَشَفَهً وَ لانَدِرهً؟ قالَ: أعطَیْکَ مِنْ غَیْرِ صَنیعٍ عِنْدیِ، فَجَعَلتُ کُلَّما إسْتَقَیْتُ جَرّهً وَضَعَ تَمْرَهً حتّی اِجْتَمَعَ قَبَضَهً مِنْ تَمْرٍ، فَقُلْتُ: هَلْ أنْتَ واهِبٌ لِی صَرّهً مِنْ کَراثٍ یَعنی قَبْضَهً؟ فَأعْطانیِ …» (حسینی فیروزآبادی، 1402: ج 3/ 11). از حضرت علی (ع) روایت شده است که آن حضرت فرمود: من پیش مردی در مدینه آمدم که باغی داشت و مشغول کاشتن نهال درخت خرما بود، به او گفتم: آیا میپذیری که من آبیاری کنم و در عوض به من در برابر هر دلوی خرمایی به عنوان اجرت بدهی؟ او نیز پذیرفت و در مقابل هر دلو آب، خرمایی به من داد تا اینکه مقداری خرما جمع شد که آن‌ها را برداشتم و خدمت پیامبر (ص) آمدم.
نکته قابل استنباط در این روایت این است که حضرت جهت تأمین مخارج زندگی شخصی خود و دیگران به کار و تلاش میپرداختند، زیرا هرگاه بخواهد نیاز خود و خانوادهاش را برطرف نماید و در این امر، از کسی درخواست ننماید، باید خود به دنبال کار رود و از دسترنجش استفاده نماید، همچنین با این روش افراد جامعه را به کار و کوشش راهنمایی میکردند.
امیرالمؤمنین (ع) با توجه به موقعیت و نیازمندیهای جامعه کار میکردند آن حضرت نسبت به کارهایی اقدام میکردند که برای مردم مفید و سودمند باشد و نیاز نیازمندان را برطرف سازد و آیندگان نیز از ثمره آن بهره ببرند.
از مجموع روایات و احادیث برمیآید، که حضرت علی (ع)، در هر موقعیت و فرصتی به کار و تلاش مفید و سودمند برای جامعه، اشتغال میورزیدند، و از این طریق هم مخارج زندگی خانوادگی خود را تأمین نموده و هم ارزش و اهمیت مادی و معنوی کار را برای افراد معرفی میکردند. ایشان با فعالیت عملی خود به نسلها یاد دادند که کار و شغل غیر از رنگ دنیوی و مادی، رنگ معنوی و عبادی نیز دارد بلکه این جنبه در اهداف کار و تلاش بیش از جنبه اول مورد توجه میباشد.
2-1-7. مناسبات کار از منظر امام علی (ع)
از کلام امام علی (ع)، دستورالعملها و قواعدی جهت تنظیم صحیح و دقیق کار و فعالیت قابل استنباط میباشد. رعایت این قواعد و شرایط، ضامن موفقیت انسان‌ها در انجام امور است. با استفاده از بیانات حضرت، برخی از این قواعد را مورد بررسی قرار میدهیم. لازم به ذکر است که شمار بیانات، روایات و احادیثی منقول از امام علی (ع) در این باب بسیار فراوان است که آوردن تمامی آن روایت از حوصله بحث خارج است، لذا در هر مورد از موارد مناسباتی کار فقط به ذکر دو روایت از آن حضرت بسنده میکنیم.
2-1-7-1. برنامهریزی و نظم در کار
نظم در کارها عامل اصلی پیشرفت در امور است، لذا حضرت علی (ع)، علاوه بر اینکه خود به این امر توجه وافری داشتند، عملاً مردم را به این امر دعوت مینمودند. اهمیت رعایت نظم و انضباط در سیره علوی به حدی است که در واپسین لحظات زندگی خود این‌گونه به امام حسن (ع) و امام حسین (ع) سفارش میکنند: «اوصیکُما وَ جَمیعِ وَلَدی وَ اَهلی وَ مَن بَلَغُهُ کَتابی بِتَقوَی الله، وَ نَظمِ اَمرِکُم، وَ صَلاحِ ذاتِ بَینَکُم» (نامه 47)؛ شما هر دو، و دیگر خاندانم و همهی آنان را که این وصیتنامه من را دریافت میکنند، به تقوای الهی، نظم در جریان زندگی و ایجاد صلح و وحدت در صفوف خود توصیه میکنم.
حضرت علی (ع) در جای دیگر میفرمایند: «تَرکُ التَّقدیر فیالمَعیشَه یُورثُ الفَقرَ» (طباطبایی بروجردی، 1370: ج 22/ 71)؛ نداشتن برنامهریزی و نظم در زندگی موجب فقر و نیاز است. امیرالمؤمنین (ع) در این روایت به نکتهی سرنوشتسازی اشاره نموده است که عدم رعایت نظم و نداشتن برنامهریزی، موجب فقر و بدبختی انسان خواهد شد.
آن حضرت در تمام مراحل و ابعاد زندگی فردی و اجتماعی و سیاسی خود هم دارای برنامه کامل و حساب‌شده بودند و هم از مدیریتی کاملاً شایسته برخوردار. حضرت میفرمایند: «فی کُلِ وَقتِ عَمَل» هر وقتی اقتضای کاری را دارد (حکیمی، 1388: ج 5 / 295). در این بیان کوتاه و پرمعنی امام (ع) مسئله برنامهریزی در کار را مورد توجه قرار داده است و مردم را به نحوه استفاده صحیح از زمان و وقت جهت انجام کارها راهنمایی فرموده است، زیرا هر بخشی از زمان اختصاص به کار مخصوص به خود را دارد که اگر این امر با برنامهریزی صحیح و مدیریت لایق انجام گیرد، افراد جامعه از نتیجه مطلوب و مفید آن کار برخوردار خواهند بود (وزارت کار و امور اجتماعی،1381: 102).
2-1-7-2. تعهد و مسئولیتپذیری در کار
تعهد و مسئولیتپذیری یکی از مسائل مهم در پیشرفت کارها محسوب می‌شود زیرا هر کاری که از پشتوانه تعهد افراد برخوردار نباشد بعید است به موفقیت نائل آید. از امام علی (ع) نقل شده است: «کُونُوا بِقَبُولِ العَمَل أَشَدَّ إِهتِماماً بِالعَمَلِ فَاِنَّهُ لایَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ التَقوی وَ کَیفَ یَقِلُّ عَمَلٌ بِتَقَبَّلُ» (ورام، 1369: ج 1/64)؛ کار را بااهمیت بیشتر و با مسئولیت بپذیرید، زیرا هیچ کاری با پرهیزکاری کم نمی‌شود، پس چگونه با قبول کردن آن کم و کاسته شود.
در این بیان، حضرت به علت تعهد و مسئولیتپذیری اشاره نمودهاند که هرگاه کاری و عملی باتقوا همراه باشد از اجر و پاداش آن کاسته نمیگردد، پس قطعاً کار و عملی را هم که مورد پذیرش و با مسئولیتپذیری همگام گردد از اجر و پاداشش کاسته نمیگردد.
در جامع الاحادیث للشیعه آمده است: «کانَ امیرالمؤمنین (ع) یَضمَنُ القَصّار وَ الصّائِغ وَ کُلّ مَن اَخَذَ شَیئاً لِیُصلِحَهُ فَاَفسَده (طباطبایی بروجردی،1370: ج 19/52)؛ امیرالمؤمنین (ع) از لباس شوی و زرگر و از کسانی که کار بر عهده میگرفتند که آن را انجام دهند، ضمانت و تعهد میگرفت تا آن را به خوبی به انجام برساند. در این سخن، حضرت ضمانت و تعهد در کار را به عنوان پشتوانهی آن دانسته و خودشان نیز از افرادی که دارای شغل و کاری بودند تعهد و ضمانت میگرفتند تا آنان نسبت به کارشان مسئولیتپذیر باشند و کار مردم را به نحو شایسته و خوب انجام دهند.»
2-1-7-3. داشتن علم و آگاهی در کار
علم و آگاهی نقش مهم و موثری در انتخاب شغل مناسب و همچنین پیشرفت در کارها دارد، زیرا هر کاری که بدون علم و آگاهی صورت گیرد، سست‌بنیان خواهد بود؛ لذا یکى از ملاک‏ها و معیارهاى حضرت على علیه‏السلام پیرامون کار و انتخاب شغل آگاهى داشتن و شناخت لازم به کار است؛ زیرا کار توأم با آگاهى در مسیر زندگى و ترقّی افراد نقش مؤثر دارد؛ چنان که ایشان مى‏فرماید: «العاملُ بِالعِلمِ کالسّائر عَلَی الطَّریقِ الواضِحِ» کسی که با علم و آگاهی عمل کند مانند این است که در راه آشکار و روشنی حرکت میکند (حکیمی، 1380: ج 5/ 362). در این روایت نیز امام (ع) اثر و نتیجه داشتن علم و آگاهی در کار را متذکر گردیده است که چنین کسی راهی واضح و روشن در پیش خواهد داشت و در امور کارهای خود به نتیجه مطلوب و ثمربخش خواهد رسید.

مطلب مشابه :  نسبت بین محاربه و افساد فی ­الارض در حقوق

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید