رشته حقوق

اثرات زیست محیطی

دانلود پایان نامه

در اوایل سال ۱۳۶۸ موافقتنامه همکاری هسته‌ای میان دو کشور ایران و روسیه تدوین شد و متعاقب آن در ۲۴ اوت سال ۱۹۹۲ (۲ شهریور ۱۳۷۱) موافقتنامه کاملی از همکاری‌های هسته‌ای ایران و روسیه امضا شد. در نوامبر ۱۹۹۴ قرارداد تکمیل واحد اول نیروگاه بوشهر ایران و روسیه به امضا رسید. به موجب این قرارداد مقرر شد ساخت نیروگاه تا پایان ۲۰۰۰ به پایان برسد. این قرار داد در ژانویه ۱۹۹۶ میان سازمان انرژی اتمی ایران و شرکت اتم استوری اکسپورت روسیه اعتبار اجرایی پیدا کرد.طرف روس متعهد شد تا سال ۲۰۰۰ ساخت نیروگاه را به پایان برساند. همچنین ایران متعهد شد، پسماند سوخت نیروگاه هسته‌ای بوشهر را به روسیه بازگرداند. با وجود اینکه زمان آغاز به کار نیروگاه اتمی بوشهر از سوی مقامات روسیه سال 2000 اعلام شده بود،ولی خلف وعده های مکرر روس ها تا مدت ها ادامه داشت. سرانجام با پایان یافتن عملیات نصب تجهیزات بخشهای مختلف نیروگاه اتمی بوشهر، راکتور این نیروگاه نیز اسفند ماه 87 با سوخت مجازی آزمایش شد.
با تایید مقامات کشورمان راه اندازی نیروگاه اتمی با سوخت گذاری رسمی در تاریخ 30 مرداد آغاز شد که با مراسم باشکوهی همراه بود و در آن به طور نمادین پایان آزمایش نیروگاه اتمی نمایش داده شد. در این مراسم هیئت روسی به سرپرستی سرگئی کرینکو مدیر کل روس اتم و علی اکبر صالحی معاون رئیس جمهوری اسلامی ایران و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران شرکت داشتند. بنابراین در روز 30 مرداد 89 سوخت اصلی نیروگاه اتمی بوشهر به استخر جنب قلب راکتور منتقل شد.
سه شنبه 4 آبان با حضور مسئولان سازمان انرژی اتمی و پیمانکار پروژه احداث نیروگاه اتمی بوشهر عملیات سوخت گذاری این نیروگاه با انتقال سوخت به داخل قلب رآکتور آغاز شد. بالاخره با تاخیری 10 ساله و با کش و قوس های فراوان این نیروگاه به مرحله سوخت گذاری رسید. هفتم اسفند، در روزهایی که به‌نظر مردم می‌رسید که دیگر چیزی تا استفاده از برق هسته‌ای بومی نمانده، خبر خارج کردن سوخت هسته‌ای از قلب رآکتور منتشر شد. سفیر ایران در روسیه گفت: باز کردن در رآکتور بوشهر، هیچ ارتباطی به کرم رایانه‌ای استاکس‌نت ندارد و با هدف چک نهایی رآکتور است. این اقدام، با توافق کارشناسان روسی و ایرانی انجام شده است. آژانس انرژی اتمی روسیه (روس اتم) نیز در بیانیه ای در رابطه با علت خروج سوخت از نیروگاه اتمی بوشهر اعلام کرد: مشکل داخلی به یکی از چهار پمپ خنک کننده مربوط می شود که آسیب دیده است. به علاوه بررسی سه پمپ دیگر نیز انجام شد. در این اطلاعیه با اشاره به اینکه قطعات کوچک فلزی وارد سیستم خنک کننده شده، آمده است: پس از اینکه سوخت نیروگاه بوشهر خارج شد، این قطعات شسته شده و پس از آن راکتور دوباره سوخت گذاری می شود. سخنگوی وزارت امورخارجه ایران نیز در توضیحی در این خصوص گفت: برای تست مجدد و آزمایش‌های فنی که به دنبال نقص یکی از پمپ‌های خنک کننده نیروگاه به وجود آمد، قرار شد سوخت نیروگاه تخلیه شود. در 20 شهریور 90 ، سرگئی اشماتکو وزیر انرژی روسیه برای شرکت در آیین رسمی افتتاح نیروگاه هسته ای بوشهر عازم تهران شد. سرانجام با آغاز کار نخستین نیروگاه هسته ای جهان اسلام در ایران، انحصار غرب و کشورهایی که خود را برتر می دانند، با وجود اعمال سال ها تحریم و تهدید شکسته شد تا زمینه برداشتن گام های بعدی متکی به فناوری داخلی برداشته شود. 
پروژه نیروگاه اتمی بوشهر در تاریخ صنعت هسته ای و صنایع بطور کل منحصر بفرد است زیرا پس از نزدیک به سه دهه تاخیر راه اندازی می شود. این تاخیر ناشی از سیاست های غیرمنطقی غرب در سیاسی کردن یک پروژه کاملا فنی و با اهداف صلح آمیز است. تأسیس و پایه گذاری نیروگاه اتمی بوشهر سبب تحول و دگرگونی عمده ای در بافت و ساخت جمعیت بسیاری از شهرستان های استان بوشهر به ویژه شهر بوشهر گردیده است . درآمد خوب شرکت های دولتی و خصوصی به ویژه نیروگاه اتمی بوشهر از یک طرف و امکانات محدود در روستاها و درآمد کم شغل کشاورزی نسبت به مشاغل صنعتی و خدماتی سبب شد تا سیل روستائیان روانه مراکز شهرستان ها گردد و بدین ترتیب مشکلات اقتصادی و اجتماعی را به وجود آورند . علاوه بر این ، اثرات زیست محیطی تأسیس نیروگاه اتمی بوشهر نیز از جهات مختلف قابل بررسی است . اصولاً احداث چنین واحدهای مهم صنعتی اثرات قابل توجهی بر بافت و ساخت جمعیت منطقه مربوطه خواهد گذاشت . مهم ترین تأثیر تأسیس نیروگاه اتمی روی بخش های اقتصادی به ویژه کشاورزی بوده است . در این زمینه بسیاری از نیروهای فعال بخش کشاورزی به نفع دو بخش صنعت و خدمات محل فعالیت خود را ترک و روانه شهرهای استان به ویژه بوشهر شده اند . علاوه بر اثرات اجتماعی حاصل از تأثیر نیروگاه اتمی بوشهر می بایست به مسائل جمعیتی و معضلات ناشی از این افزایش نیز توجه نمود . مسکن اولین نیاز جامعه مهاجرین استان بوده و این در شرایطی است که با توجه به موقعیت بوشهر ، و همچنین فشار روز افزون جمعیت در حال اشباع کامل بوده و در نتیجه می بایست برای حل این مشکل و نوع پراکندگی جمعیت توجه بیشتری مبذول گردد .
موضوع دیگری که به واسطه افزایش جمعیت در شهر بوشهر مطرح است ، ازدیاد مسائل و مشکلات شهری و شهرنشینی می باشد . در این باره می توان به مسأله فاضلاب شهر اشاره کرد . ورود هزاران متر مکعب آب به شهر بوشهر و افزایش سطح آب های زیر زمینی و ایجاد باتلاق هایی در بعضی از قسمت های شهر مشکلات بهداشتی فراوانی را ایجاد نموده است . مناظر گنداب هایی که امروزه در قسمت هایی از شهر به چشم می خورد ، ناراحت کننده است و از این بابت مردم متحمل خساراتی خواهند شد . علاوه بر وضعیت شهر بوشهر ، مطابق با مقررات و ضوابط آژانس بین المللی انرژی اتمی می بایست فاصله ای بین 3 تا 5 کیلومتر از نیروگاه را تخلیه کرد .
3-2 ایمنی تأسیسات هسته ای
تأسیسات هسته ای ، تأسیساتی هستند که با چرخه سوخت هسته ای ارتباط دارند ( یا به عبارت دیگر ، با تولید انرژی هسته ای مرتبط هستند ) . تأسیسات هسته ای عبارتند از کارخانجات فرآوری سوخت هسته ای ، رآکتورهای تحقیقاتی و آزمایشی ( از جمله تجهیزاتی که برای ایجاد واکنش های شکافت هسته ای به کار می روند ) ، رآکتورهای تولید برق ، تأسیسات ذخیره باقیمانده سوخت هسته ای تأسیسات هسته ای غنی سازی ، تأسیسات فرآوری مجدد ، تأسیسات مدیریت پسماندهای رادیواکتیو ، معادن استخراج و اماکن جداسازی و آسیاب کانی های رادیواکتیو . در بعضی از تأسیسات هسته ای ، مقادیر عظیم سوخت هسته ای یا انرژی تولید شده ، تحت شرایط خاصی ممکن است منجر به انتشار گسترده و غیر قابل کنترل مواد رادیواکتیو گردد و خطر قرارگیری افراد در معرض تشعشع شدید را ایجاد نماید . لازم است تدابیر ایمنی ویژه ای جهت مقابله با خطرات احتمالی ناشی از تأسیسات فوق پیش بینی گردد . هر چه میزان خطرات احتمالی تأسیسات مذکور بیشتر و تأسیسات مذکور پیچیده تر باشند ، ایمنی آنها ، مهم ترین هدف قوانین هسته ای است . بنابراین باید تدابیر ایمنی متعدد و سختگیرانه ای اتخاذ گردد . بسیاری از تدابیر مذکور ، جنبه فنی دارند و باید در دستورالعمل های فنی تدوین گردند و نباید در قوانین هسته ای درج شوند . در مورد چنین تأسیساتی ، نقش نهاد مقررات گذار با کارکردهای نهاد مذکور ، تفاوت چندانی ندارد و تأمین ایمنی چنین تأسیساتی ، وظیفه اصلی سازمان های متصدی آنهاست ، زیرا سازمان های مذکور ، به طور مستقیم در مدیریت چنین تأسیساتی دخیل اند .
3-2-1 اهداف
هدف قوانین هسته ای در ارتباط با تأسیسات اتمی ، ایجاد چهارچوب حقوقی است که کلیه تدابیر ضروری جهت کاهش خطرات ناشی از چنین تأسیساتی را تحت پوشش قرار دهد ، البته باید به این نکته توجه شود که هر تأسیساتی ، ماهیت منحصر به فرد خود را داراست . قوانین هسته ای باید بر اهداف سه گانه ذیل معطوف شوند :
الف . هدف کلی ایمنی هسته ای : قوانین هسته ای باید تضمین نماید که افراد ، جامعه و محیط زیست از طریق اتخاذ اقدامات حفاظتی و نظارت موثر ، در مقابل خطرات رادیولوژیکی حفاظت شوند ، ( به عبارت دیگر ، قوانین هسته ای باید از وقوع حوادث جلوگیری نمایند ) ؛
ب . هدف حفاظت در قبال تشعشع : قوانین هسته ای باید تضمین نمایند که در طی فعالیت های متعارف هسته ای ، میزان تشعشع هسته ای ناشی از تجهیزات مورد استفاده ، پایین تر از سطح محدودیت های تعیین شده قانونی نگه داشته شود ، تا پیامدهای ناشی از وقوع هر گونه حادثه ای ، کاهش یابد ؛
ج . هدف ایمنی فنی : قوانین هسته ای باید تضمین نمایند که کلیه اقدامات عملی معقول جهت جلوگیری از وقوع حوادث ، کاهش تأثیرات ناشی از هر گونه حادثه ای که ممکن است به وقوع بپیوندد ، اتخاذ گردد تا اقدامات مذکور ، احتمال وقوع حوادث خطرناک را کاهش دهند .
پیچیدگی و تدابیر ضروری اجرایی و فنی ، توأم با افزایش مخاطرات احتمالی ناشی از تأسیسات هسته ای ، افزایش می یابد و تدابیر مذکور در خصوص رآکتورهای تولید انرژی هسته ای ، پیچیده تر هستند . از سوی دیگر ، فقط گنجاندن بخش کوچکی از تدابیر فنی و اجرایی در قوانین هسته ای ، عملی است . در صورتی که مقررات فنی منعکس کننده آخرین پیشرفت های علمی ، با قوانین ترکیب شوند ، توسعه فنی در حوزه ایمنی هسته ای ، با مانع مواجه خواهد شد . قوانین هسته ای ، فقط باید اصول و مقررات فنی کلی را که در مورد کلیه تأسیسات هسته ای اعمال می گردد ، تحت پوشش قرار دهند . کلیه جزئیات دستورالعمل های فنی ، باید در مقررات ، آیین نامه ها و استانداردها یا توصیه هایی که توسط نهاد مقررات گذار منتشر می شود ، انعکاس یابند .
3-2-2 مقررات کلی حاکم بر تولید انرژی هسته ای
رآکتورهای تولید انرژی هسته ای نسبت به سایر تأسیسات هسته ای ، البته با استثنای تأسیسات بسیار عظیم چرخه سوخت هسته ای ، خطرات بیشتری را ایجاد می کنند . بنابراین ، مقررات حاکم بر چنین تأسیساتی ، پیچیده تر و مفصل تر خواهد بود . البته بیشتر مقررات مذکور ، در متن قوانین هسته ای درج نمی گردند ، بلکه در آیین نامه های مربوطه درج می شوند . تأسیسات هسته ای باید از دو مقرره تبعیت کنند : مقرره ایمنی هسته ای که بر طبق آن ، ایمنی باید در تأسیسات مذکور رعایت شود تا احتمال کمی برای وقوع حوادث وجود داشته باشد ، و مقرره ایمنی تشعشع که میزان تشعشع در فعالیت های متعارف ، باید پایین تر از حد محدودیت های خاص قانونی برای افراد دست اندرکار و سایر اعضای جامعه باشد . قانون ، چهارچوبی را معین خواهند نمود که به نحو مقتضی بتواند اجرای دو مقرره فوق الذکر را تأمین نماید . در تعیین چهارچوب مذکور ، باید به ویژگی خاص هر کشور توجه شود . هیچ چهارچوب خاصی را نمی توان صریحاً ، کارآمدتر از موارد دیگر تلقی نمود ، مگر اینکه چهارچوب مذکور ، به ویژگی های خاص هر کشور ، توجه شده باشد . قوانین هسته ای ، در عین حال که اهمیت کلی مقررات فنی را مورد توجه قرار دهد ، از سوی دیگر همواره انعکاس دهنده شرایط خاص داخلی هر کشور نیز ، هستند . علیرغم وسعت و پیچیدگی چنین تأسیساتی ، و با وجود مخاطرات احتمالی ناشی از آنها ، قوانین در این حوزه ، با دو عامل سر و کار دارند : نهاد مقررات گذار و سازمان متصدی تأسیسات هسته ای . نهاد مقررات گذار ، مسئول وضع استانداردهای ایمنی و مقررات جهت اجرای استانداردهای مذکور در چهارچوب قانونی است . دومین عامل ، یا به عبارتی دیگر ، سازمان متصدی تأسیسات هسته ای ، مسئولیت اصلی را در قبال تأمین ایمنی تأسیسات تحت نظارت خود دارد . سازمان مذکور ، ممکن است اجرای بعضی وظایف خود را به نهادهای دیگر واگذار کند ، اما نمی تواند مسئولیت خود در قبال تأمین ایمنی را به دیگر نهادها واگذار نماید .
3-2-3 نقش نهاد مقررات گذار
1 . شیوه واکنشی : نهاد مقررات گذار باید تضمین نماید که سازمان متصدی تأسیسات هسته ای ، از قانون و محدودیت های قانونی تبعیت می نماید . البته ، نهاد مقررات گذار نباید بی دلیل ، آزادی عمل سازمان متصدی را محدود نماید . تجربه اثبات کرده است که یکی از بهترین شیوه های الزام سازمان متصدی به تبعیت از قانون و محدودیت های قانونی از یک سو و عدم تحمیل محدودیت های ناروا بر آزادی عمل سازمان مذکور از سوی دیگر ، این است که نهاد مقررات گذار ، به جای شیوه کنشگرانه ، شیوه واکنشی را اتخاذ نماید . با اتخاذ رویکرد واکنشی ، سازمان متصدی ، طرح ها ، پیشنهادات و برنامه هایی را تنظیم می نماید و نهاد مقررات آنها را بر اساس معیارهای رایج ایمنی ، ارزیابی نموده و معین می نماید که تا چه اندازه طرح ها و پیشنهادات مذکور قابل قبول هستند .
2 . مجوز دهی مرحله به مرحله : با در نظر گرفتن وسعت و پیچیدگی رآکتورهای تولید انرژی هسته ای و در نظر داشتن این حقیقت که چندین سال فاصله بین مرحله طرح ریزی رآکتورهای مذکور و مرحله اتصال نیروگاه هسته ای به شبکه برق کشور وجود دارد ، لذا مقتضی نیست که نهاد مقررات گذار مجوز کامل را صادر نماید . بعضی کشورها ، صدور یک مجوز را کافی می دانند ، اما فرآیند صدور مجوز به مراحل مختلف تقسیم بندی شده است . بعضی کشورها ، برای هر یک از مراحل ساخت و فعالیت رآکتورهای تولید انرژی هسته ای ، صدور مجوز جداگانه ای را الزامی می دانند . تعداد و شمول مجوزهای صادره از هر کشور به کشور دیگر فرق می کند و انعکاس دهنده چهارچوب حقوقی و فرهنگی و سیاسی هر کشور است . بسیاری از کشورها ، صدور حداقل سه مجوز را به شرح ذیل ضروری می دانند :
الف . مجوزی برای مکان یابی و احداث رآکتور تولید برق هسته ای
ب . مجوزی برای فعالیت های رآکتور
ج . مجوزی برای از کار انداختن رآکتور

مطلب مشابه :  اختلال شخصیت ضداجتماعی

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید