رشته حقوق

ابعاد مربوط به تفاوتهای فرهنگی

دانلود پایان نامه

2-۲- رویکردهای عرفانی- فلسفی، تاریخی و فقهی
اندیشه‌های دینی به‌سبب آن‌که اصول و تاریخی روشن دارند، از ظرفیت زیادی برای تولید نظریات ارتباطات میان‌فرهنگی برخوردارند. با وجود این، اندیشمندان این حوزه تلاش چندانی برای تولید یک نظریه نداشته‌اند.
فیاض پس از تبارشناسی معرفتیِ ارتباطات میان‌فرهنگی، سعی کرده مدلی بدیل برای ارتباطات میان‌فرهنگی مبتنی بر اندیشه دینی ارائه کند. او زمان و مکان را دو عنصر بنیادین فرهنگ می‌داند که در تاریخ و جغرافیا جلوه‌گر می‌شوند. بنظر او در خصوص تفکر جهانی چهار ایده می‌توان داشت: ۱) جهانی فکر کردن و جهانی عمل کردن ۲) جهانی فکر کردن و محلی عمل کردن ۳) محلی فکر کردن و محلی عمل کردن و ۴) محلی فکر کردن و جهانی عمل کردن(مبنای بومی گرایی معرفتی).
استراتژی جهانی، تساهل و تسامح در برابر ارزش‌هاست؛ ولی استراتژی بومی‌شدن، خود را در یک ارتباط میان‌فرهنگی، میان‌دینی، میان‌ذهنیتی و میان‌مذهبی می‌بیند. این کلامِ میان‌فرهنگی با تصدیق طولی و نظریه فطرت انسان و وجود ربطی انسان با خدا به ‌گفت‌وگوی میان‌مذهبی می‌پردازد. به‌نظر فیاض، شهید بهشتی خود را از مشرب فلسفه‌ی ملاصدرا توسط علامه‌ی طباطبایی بهره‌مند ساخت و از فقیه عارف امام خمینی(ره) بهره‌مند شد و معرفت محلی خود را شکل داد و با رفتن به غرب و گفتگو و جدال و نیز تدوین قانون اساسی نمونه‌ی این محلی فکر کردن و جهانی عمل کردن را به‌نمایش گذاشته است.
الویری مبتنی بر تاریخ پیامبر (ص) مجموعه‌ای از آموزه‌های میان‌فرهنگی را مورد مطالعه قرار داده است. او از محورهای کلی ارتباطات میان‌فرهنگی در قرآن کریم، به ابداع نهادها و نمادهای جدید ارتباطی، معرفی منطقی و استدلالی دین جدید، بهره‌گیری از ایام حج، خطابه، برپاداشتن شعائر دینی به‌صورت آشکار، ارائه الگوی عملی اخلاقی، حضور در اجتماعات قریش، هجرت، همنشینی با محرومان، صبر، نوشتن نامه، اعزام مبلغ، بهره‌گیری از زمینه‌های عاطفی و روانی اشاره می‌کند.
الویری این محورها را از آن‌جهت دارای اهمیت می‌داند که دستاوردهای آن به‌وضوح قابل‌مشاهده است. بخشی از دستاوردهای پیامبر از مجموعه فعالیت‌های فرهنگی و ارتباطی در مکه که الویری مورد توجه قرار داده است عبارتند از: تحول فرهنگی، نشان‌دادن جهانی‌بودن دعوت، و انعطاف‌پذیری روش‌ها در بهره‌گیری از ابزارها متناسب با شرایط. البته الویری در مقاله‌ی «ارتباطات میان‌فرهنگی در دهه‌های نخستین اسلامی» جهاد را نیز در چارچوب میان‌فرهنگی تحلیل می‌کند.
او در مقاله‌ی خود چالش‌ها و راهکارهای ارتباطات میان‌فرهنگی در دهه‌های نخستین را با تاکید بر تحلیل میان‌فرهنگی از جهاد تبیین می‌کند و از سه چالش‌ مهمِ میان‌فرهنگی با عنوان‌های: احساس خودکم‌تربینی، ناهمزبانی و دشواری درک و انتقال پیام یک دین جدید بحث می‌کند.
با گذشت چند دهه از ظهور اسلام، بخش‌های عمده‌ای از ایران و روم مسلمان شده بودند. بسیاری از ایرانیان با جان و دل به گسترش اسلام یاری می‌رساندند. زبان عربی زبان رسمی در تمام حکومت اسلامی شده بود. سوال این است که اعراب از چه شیوه‌هایی برای دستیابی به این موفقیت بهره بردند؟ آنچه الویری بر اساس مستندات تاریخی بر آن تاکید دارد شجاعت، ساده‌زیستی و از همه مهم‌تر درستکاری آن‌هاست. این مسئله سبب شده بود که مسلمانان از ارتباطات غیرکلامی بیشتر از ارتباطات کلامی سود برند.
ناصر باهنر در مقاله‌ای‌ تحت‌عنوان «ارتباطات در جامعه اسلامی متکثر فرهنگی» ارتباطات درون فرهنگی و میان‌فرهنگی را مورد مطالعه قرار داده است. وی معتقد است ارتباطات در جوامع مسلمان متکثر فرهنگی با وجود مبانی وحدت در فرهنگ اسلامی ممکن می‌شود: مبانی وحدت چیزهایی از قبیل: وحدت عقیده یا ایدئولوژیک، وحدت پیروی از رسول اکرم (ص)، برادری دینی و وحدت موازین اخلاقی را شامل می‌شود.
باهنر ارتباطات میان‌فرهنگی را با تبیین دیدگاه‌های فقهی اسلام نسبت به غیرمسلمانان تبیین می‌کند. او برای آن‌که ماهیت و نحوه‌ی حضور و مشارکت اقلیت‌های دینی در جامعه اسلامی توضیح دهد به واکاوی مفهوم کافر را می‌پردازد. از نظر امام خمینی کسی کافر است که منکر خدا باشد یا برای خدا شریک قائل شود یا پیامبری حضرت محمد (ص) را قبول ندارد و یا یکی از ضروریات دین را منکر شود. کافر به‌لحاظ نوع دین دو قسم است: اهل کتاب و غیراهل کتاب.
از نظر باهنر برخورد و قراردادهایی که اسلام با هر یک از این گروه‌ها دستور داده است می‌تواند الهام‌بخش یک رویکرد میان‌فرهنگی باشد. ذمه: قرارداد دائمی تابعیت اهل کتاب برای زندگی در جامعه اسلامی که به‌صورت دو جانبه با مسلمانان و با شرایط خاص منعقد می‌شود. استیمان: قرارداد امن است که به‌صورت معاهده شخصی و مصونیت با کافر حربی به‌طور موقت منعقد می‌شود، و هدنه: قرارداد صلح با پیروان سایر ادیان که در خارج از جامعه اسلامی زندگی می‌کنند.
باهنر مبتنی بر این دیدگاه‌های فقهی، راهبردها(اصول) ارتباطات میان‌فرهنگی اسلام با گروه‌های دینی غیرمسلمان را در پنج محورِ حفظ استقلال مسلمانان، سیادت اسلامی، اجرای قوانین و احکام اسلامی، آزادی دعوت اسلامی و حفظ تمامیت ارضی جامعه اسلامی خلاصه کرده است.
طه عبدالرحمن و راغب سیرجانی دو تن از شخصیت‌های جهان عرب هستند که با رویکرد دینی در جستجوی راه‌حل‌هایی برای از میان برداشتن اختلافات در جهان امروز که اثرات بسیار مخربی را بر فرهنگ و تمدن بشر گذاشته است آثار ارزشمندی برجای گذاشته‌اند. هر دو این نویسندگان بر گفت‌و گو بر مبنای اشتراکات با الهام از آیه تعارف به‌عنوان راه‌حلی دینی تاکید می‌کنند. سرجانی بر دو نوع اشتراک تاکید می‌کند: اشتراک اسمی (عقیدتی) و اشتراک انسانی(نیازهای اساسی، عقل، اخلاق بنیادی، تملک، کرامت، آزادی، علم و عمل) که از منظر قرآن همه این‌ها ذیل فطرت قرار می‌گیرند. خداباوری اساس اشتراک در عقیده، و فطرت اساس اشتراک در انسان است. در هر حال بنظر او گفت‌و گو یک ضرورت است.
2-۳- نظریات ارتباطات میان‌فرهنگی
نظریات ارتباطات میان‌فرهنگی نیز مانند فلسفه‌ی آن کم‌تر مورد توجه بوده است. اندیشمندان این حوزه سعی کردند نظریات حوزه‌ی ارتباطات را در ارتباطات میان‌فرهنگی بازتولید کنند.
2-۳-۱- نظریه انطباق ارتباطی
به‌نظر هاوارد گیلز مردمی که خود را به‌عنوان افراد تنها در رویارویی‌های میان‌فرهنگی می‌بینند محتوا و شیوه‌ی سخن خود را طوری صورت می‌دهند که راهی برای دریافت تایید مخاطب خویش داشته باشند اما کسانی که خواهان یک هویت گروهی قوی هستند سعی می‌کنند تفاوت‌های خود را با افراد خارج از گروه پررنگ کنند.
2-۳-۲- نظریه مذاکره بر سر وجهه
در نظریه استلاتینگ تومی، مردمی که از یک فرهنگ جمعی هستند به‌نحوی که شناخت‌شان از خود به یک‌دیگر وابسته است از این‌که در معرض چهره‌های دیگر یا در یک ارتباط دوطرفه با آن قرار گیرند نگرانند. آن‌ها دو شیوه‌ در برخوردشان اتخاذ می‌کنند یا از چهره‌های دیگر دوری می‌گزینند یا آن‌که با آ‌ن‌ها یکی می‌شوند. اما مردمی که از یک فرهنگ فردی هستند شناختی مستقل را در مورد خود بازیافته‌‌اند، شیوه‌ای اتخاذ می‌کنند که بتواند تفوق کسب کنند.
2-۳-۳- نظریه کدهای گفتار
جری فیلیپسن معتقد است در خلال تحقیقات قوم‌نگارانه در حوزه‌ی ارتباطات، شناخت هر فرهنگ می‌تواند از طریق کدهای گفتار آن فرهنگ که دارای ابعاد روان‌شناختی، جامعه‌شناختی و گفتاری متمایزی است درک شود و از دیگر فرهنگ‌ها تفکیک شود. گوینده و شنونده است که معنای کدهای گفتار را تعیین می‌کند و این معنا کاملا با سخن درهم‌تنیده شده است. فهم درست کدها توانایی تفسیر، پیش‌بینی و کنترل صحبت را می‌دهد.
2-۳-۴- ابعاد مربوط به تفاوتهای فرهنگی
هافستد به تفاوت‌های فرهنگی توجه کرده و آن‌ها را از چهار بعد بررسی کرده است:
فردگرایی- جمع‌گرایی: شخصیت، ارزش‌های فردی و خودتعبیری سه ویژگی موثر بر فردگرایی – جمع گرایی است؛

مطلب مشابه :  اندازه گیری

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید