رشته حقوق

آیین سوگواری

دانلود پایان نامه

نوری که گذر وار روان را به سوی بلندی پل چینود میخواند. در سنت زرتشت Da resa Hvare یا به اصطلاح فارسی «خورشید نگرش» نامیده میشود. که اهم مزایای در معرض هوا گذاشتن جسد است. پرتو سودمند خورشید برای آفرینش سپنتای، آن نیرومندی را دارد که پلیدیهای جسد – که در مرگ به دیوان تعلق دارد – را بزداید. به علاوه گوشت گندیده که در اختیار مرغان و درندگان قرار میگیرد با شتاب نابود میشود.
گاهی در ظرف دقایقی چند به جای ساعتهایی چند و زمین یا آتش و یا کوه آلوده نمیشود. افزون بر این خشونت و درستی رسم، حکایت از اهانتی میکند که روان نسبت به کالبد فاسد و نجس ابراز میدارد. و سادگی رسم با طبیعت کلی پیام نهفته در زرتشتیگری که همهی آدمیان را در زیر آسمان برهنه و یکسان میبیند سازگار است.»(مریبوس، ص 440)
2-4-2 آیین خاکسپاری در اسلام
یکی از ادیانی که برای مرگ مانند زندگی ارزش و اعتبار قایل است اسلام است. چون مرگ را بازگشت به اصل که همان روح الهی است «انا لله و انا الیه راجعون بقره /156» میداند و بازگشت جسم را هم به اصل خود که خاک است.
برای همین پس از جدایی روح از جسم دیگر این جسم حکم شیء نجس را پیدا میکند و برای تطهیر آن غسل میدهند و پس از غسل و کفن کردن آن جسم را در محفظهای که در زمین حفر شده است به نام گور قرار میدهند تا این تن به خاک باز گردد.
نفس سوگ در شاهنامه پذیرفته و رایج است و این کلیت، گاه با جزئیات مفصل و پر طمطراق و گاه همراه با ذکری مختصر نقل میشود مرثیه خوانیهایی که پس از مرگ یا شهادت قهرمانی از سوی بازماندگان وی صورت می گیرد از دلکش ترین گفتارهای شاهنامه است.
مرثیههای شاهنامه همه جا ساده و بی پیرایه و خالی از تکلف است و چنانکه گویی فردوسی در تمام مواردی که قهرمانان داستانهایش سوگوار بوده اند با آنان احساس همدردی عمیقی داشته اشت. ( حق پرست، لیلا 1389)
فردوسی هنگام مرگ یا به قتل رسیدن شخصیتهای منفی – که معمولا تورانیان هستند – از شرح و گستردگی چگونگی مراسم سوگ یا تدفین خودداری میکند، اما هنگامی که یکی از شاهان، شاهزادگان یا پهلوانان ایرانی در میگذرد، اغلب به توصیفات مفصلی درباره آیین سوگواری میپردازد.
چنانکه در مرگ سیامک، ایرج، سهراب، سیاوش، فرود، زریر، اسفندیار و اسکندر، آیین سوگ به تفصیل ذکر شدهاست در بعضی موارد نیز به عنوان نمونه هنگام مرگ منوچهر، قارن، نوذر، کیقباد، یزدگرد، گشتاسب، بهرام، بهرام گور و پیروز به اجمال به مرگ قهرمانان اشاره و به بیت یا گزارش کوتاهی بسنده کرده و گذشته است چنانکه در مرگ منوچهر میگوید: ( حق پرست، 1389، شماره 27)
چه سوگ پدرشاه نوذر بداشت ز کیوان کلاه کیسی برفراشت
( شاهنامه، 2: 6)
آنچه باعث شگفتی است، تفاوت آشکار میان این آیین در شاهنامه و موضعگیری شدید و سختگیرانه متون دینی با ستانی ایران – که هر دو یادگار گذشته دیرین ایرانیان است – در باب منع سوگواری پس از مرگ است.
از رهگذر پرداخت به هر یک از این دو دیدگاه طرح شده در گذشته ایران با تناقضی دو سویه روبه رو میشویم که ارائه حکمی قطعی را غیر ممکن میکند، اما با تحلیل و کاوش بیشتر تا حدودی میتوان به قرائنی دال بر عامل این تناقضات دست یافت. ( حق پرست، 1389، شماره 27)
آتش نیز از عناصری است که از قدیمیترین ایام تاریخی ایران به صورتهای گوناگون هنگام درگذشت انسانها برافروخته میشده است.
این رسم ظاهراً در گذشته های دورتر به شکل شدیدتر و برای سوزاندن کامل محل زندگی فرد و در دورانهای متاخر تر به شکل نمادین و مختصر در جایگاه اقامت وی اجرا میشدهاست. در دوره های نسبتاً جدید تر نیز اعتقاد بر لزوم تخریب خانه فرد در گذشته به چشم میخورد. ( اوستا، ص 904)
اسب شاهان و پهلوانان شاهنامه نیز به عنوان همراه همیشگی و جز جداناشدنی زندگی رزمی آنان از اعتبار خا صی برخوردار بودهاست، چنانچه در مرگ رستم همراه و ملازم وفادار او رخش را نیز با احترام تشییع و تدفین میکنند.
در هر حال بریدن یال و دم اسب پس از مرگ سوار، که در چند مورد از شاهنامه مشاهده میشود، نشانهای از بیسوار ماندن و گونه ای « یتیم » شدن اسب بدون صاحب خویش است.
در واقع با این نماد، اسب نیز نوعی مرگ را همزمان با سوار خویش تجربه میکند و دیگر عملاً فاقد کارآییهای شایسته خود است پی کردن و کشتن اسبها نیز آشکارا نشانگر سنت باستانی قربانی کردن اسبهاست. ( حق پرست.1389، شماره 27)

مطلب مشابه :  روش های ارزیابی رضایت شغلی

2-4-3 آیین خاکسپاری در شاهنامه
با توجه به این که داستانها و افسانههای شاهنامه بر رفته از آیین های کهن فارسی است مراسم خاکسپاری و دفن مردگان به اساس آیینهای گذشته میباشد که مهم ترین آنها دخمه کردن مردگان است و معتقد بودند که چون خاک مقدس است نباید به وسیله جسم انسان آلوده گردد به همین جهت اجساد را در حفرههایی که در کوهها می کندند دفن میکردند که به اصطلاح دخمه به آن میگفتند.
منوچهر بنهاد تاج کیان به زنار خونین بستش میان
بر آیین شاهان یکی دخمه کرد چه از زر سرخ و چه از لاژورد
نهادند زیر اندرش تخت عاج بیاویختند از بر عاج تاج

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید