. ترجمه المیزان، ج‏12، ص: 493
بیاناتی از حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در کنفرانس اندیشه اسلامی، 12 بهمن 1368؛ مندرج در: الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(به همت سیاهپوش)، ص 59.
«روشها خیلی مهمّ است. در همین آیه مبارکه «ادع الی سبیل ربّک بالحکمه»، روش را بیان فرموده است(آیت‌الله خامنه‌ای، 3 دی 1376، http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2867).
ادْعُ إِلِى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَالْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ(نحل: 125)
آخوندی، نفوذ اجتماعی در تفاسیر قرآن(از طریق عطف توجه به تفکر و اندیشه)؛ 1391.
در آیه شریفه ۴۶ سوره عنکبوت نیز تاکید می‌کند که جز از راه جدال احسن با اهل کتاب وارد مباحثه نشوید. «ولاتجادلوا أهل الکتاب إلا بالتی هی أحسن إلا الذین ظلموا منهم و قولوا آمنا بالذی أنزل إلینا و أنزل إلیکم و إلهنا و إلهکم واحد و نحن له مسلمون» و با اهل کتاب جز به‌[شیوه ای] که بهتر است مجادله مکنید، مگر [با] کسانی از آنان که ستم کرده اند و بگویید به انچه به‌سوی ما نازل شده و [آنچه] به‌سوی شما نازل گردیده، ایمان آوردیم و خدای ما و خدای شما یکی است و ما تسلیم او هستیم.
هَأَنتُمْ هَؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِیمَا لَکُم به‌عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِیمَا لَیْسَ لَکُم به‌عِلْمٌ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ وَ أَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ(آل‌عمران: 66).
یَأَهْلَ الْکِتَابِ لِمَ تَکْفُرُونَ بِایَاتِ اللَّهِ وَ أَنتُمْ تَشْهَدُونَ(آل‌عمران:70)
دلبری، تحلیل دعوت حضرت ابراهیم ع، 1392، ص 146.
خانمحمدی، 1386.
در این قسمت از مقاله «مطالعه معنا در سنت اسلامی» نگاشته احمد پاکتچی استفاده شده است(ر.ک: پاکتچی،1387)
یا الکتاب
وَآتَاهُ اللّهُ الْمُلْکَ وَالْحِکْمَهَ(بقره: 251)؛ وَشَدَدْنَا مُلْکَهُ وَآتَیْنَاهُ الْحِکْمَهَ وَفَصْلَ الْخِطَابِ(ص: 20)
نویسندگان تفسیر نمونه به‌دلیل عطف «حکمت» بر «کتاب» در آیاتی از قرآن کریم و نیز آیه 39 اسراء، احتمال داده‌اند که منظور از حکمت «سنت» پیامبر اکرم ص باشد: «فرق میان «کتاب» و «حکمت»، ممکن است از این نظر باشد که کتاب اشاره به آیات قرآن و وحى الهى است که به‌صورت اعجاز بر پیامبر ص نازل شده، ولى حکمت سخنان پیامبر ص و تعلیمات او است که سنت نام دارد و نیز ممکن است «کتاب» اشاره به اصل دستورات باشد و حکمت اشاره به «اسرار، فلسفه‏ها، علل و نتائج» آن باشد. بعضى از مفسران نیز احتمال داده‏اند که «حکمت» اشاره به حالت و ملکه‏اى باشد که از تعلیمات کتاب حاصل مى‏شود، و با داشتن آن انسان مى‏تواند هر کار را بجاى خود انجام دهد. نویسنده تفسیر «المنار» بعد از ذکر تفسیر نخست (منظور از حکمت «سنت» است) آن را نادرست مى‏شمرد، و به آیه 39 سوره اسراء ذلِکَ مِمَّا أَوْحى‏ إِلَیْکَ رَبُّکَ مِنَ الْحِکْمَهِ (این‌ها از امورى است که پروردگارت از حکمت به تو وحى فرستاده) استدلال مى‏کند. ولى به‌عقیده ما پاسخ این ایراد روشن است؛ زیرا حکمت، معنى وسیعى دارد و ممکن است به آیات قرآن و اسرارى که از این طریق بر پیامبر ص نازل شده اطلاق گردد، ولى آنجا که «حکمت» در برابر «کتاب» (قرآن) قرار مى‏گیرد (مانند آیه مورد بحث و آیات مشابه آن) مسلما منظور از آن غیر از کتاب است و آن چیزى جز «سنت» نخواهد بود.»
سُورَهٌ مُّحْکَمَهٌ(محمد: 20)
طبق ترجمه آیت الله مکارم شیرازی
الَر کِتَابٌ أُحْکِمَتْ آیَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِن لَّدُنْ حَکِیمٍ خَبِیرٍ(هود: 1)
وَاذْکُرْنَ مَا یُتْلَى فِی بُیُوتِکُنَّ مِنْ آیَاتِ اللَّهِ وَالْحِکْمَهِ إِنَّ اللَّهَ کَانَ لَطِیفًا خَبِیرًا(احزاب: 34)
وَلَمَّا جَاء عِیسَى بِالْبَیِّنَاتِ قَالَ قَدْ جِئْتُکُم بِالْحِکْمَهِ وَلِأُبَیِّنَ لَکُم بَعْضَ الَّذِی تَخْتَلِفُونَ فِیهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِیعُونِ(زخرف: 63)
یُؤتِی الْحِکْمَهَ مَن یَشَاءُ وَمَن یُؤْتَ الْحِکْمَهَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْرًا کَثِیرًا وَمَا یَذَّکَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ(بقره: 269)
وَلَقَدْ آتَیْنَا لُقْمَانَ الْحِکْمَهَ(لقمان: 12)

                                                    .