رشته حقوق

آگاهیهای اجتماعی

دانلود پایان نامه

در روایات نیز میخوانیم: «ملاک السیاسه العدل» و «جمال السیاسه العدل و الأمره و العفو مع القدره».(ری شهری، 1377،ج 4: 584) در برخی روایات این موضوع ذیل آفت‏های سیاست مطرح گردیده است؛ از جمله «بئس السیاسه الجور» یا «آفه الزعامه ضعف السیاسه».(آمدی،1360، ج3: 384)
اندیشمندان و متفکّران اسلامی نیز با توجّه به آموزه‏های اسلامی، سیاست را کم و بیش با واژه‏های تدبیر، هدایت، سعادت، فضیلت و خیربرین تعریف کرده‏اند؛ چنان که فارابی، حاصل خدماتی که حاکم در جهت نشر فضایل و اخلاق و به منظور رسیدن به سعادت انجام میدهد را سیاست می‏نامد.
راه ایجاد فضیلت در وجود انسان آن است که افعال و سنن فاضله، پیوسته در شهرها و میان امّت‏ها رایج و شایعباشد، این کار امکان‏پذیر نیست مگر به وسیله حکومتی که در پرتو آن، این افعال و سنن و ملاکات اخلاقی در شهرها و در میان مردم رواج یابد. حاصل این خدمت را سیاست گویند.(فارابی، 1384: 107)
غزالی نیز می‏گوید سیاست ابزاری است که انسان را به خداوند می‏رساند(غزالی، 1351) ماوردی، فقیه اهل سنّت، سیاست را به معنای راه بردن و هدایت کردن می‏داند. جمله معروفی از شافعی است که «سیاسه الناس أشد من سیاسه الدّواب؛ راه بردن انسان سخت‏تر از سیاست چهارپایان است».(بخشایشی اردستانی، 1376 : 18)
خواجه نصیرالدّین طوسی نیز در اخلاق ناصری سیاست را مرادف با تدبیر قرار می‏دهد و آن را به تدبیر منزل، تدبیر خدم و عبید، تدبیر اولاد، تدبیر مدن و… تقسیم میکند و همه را جزء حکمت عملی قلمداد می‏کند.
علّامه محمّد تقی جعفری سیاست را به معنای مدیریت گرفته است: «سیاست عبارت است از مدیریّت و توجیه و تنظیم زندگی اجتماعی انسانها در مسیر حیات معقول».(جعفری، 1369: 41) منظور ایشان از حیات معقول همان حیات وحیانی و زندگی الهی انبیاء و امامان معصوم‏علیهم السّلام است. (جعفری، 1369: 14) از منظر امام خمینی نیز سیاست به معنای مدیریت، رهبری و هدایت جامعه در جهت مصالح دنیوی و اخروی است. سیاست این است که جامعه را هدایتکند و راه ببرد، تمام مصالح جامعه را مد نظر بگیرد و اینها را هدایتکند به طرف آن چیزی که صلاحشان است، صلاح ملّت است، صلاح افراد است و این مختصّ انبیاء است و دیگران این سیاست را نمی‏توانند اداره کنند. این مختصّ به انبیاء و اولیا است و به تبع آنها به علمای بیدار اسلام. امام خمینی در جای دیگر تعریفی دیگر از سیاست ارائه می‏دهد. در این تعریف ایشان سیاست را به معنای «رابطه» میگیرند: «مگر سیاست چیست؟ رابطه بین حاکم و ملّت، روابط بین حاکم و سایر حکومت‏ها، جلوگیری از سایر مفاسدی که است».(صحیفه نور، ج13: 217)
3-4-1-2- علم سیاست
علوم سیاسی اصطلاحی است که با اوج گرفتن مکتب اثبات گرایی رواج بیشتری پیدا کرد، در حالی که تا قبل از آن، واژه «سیاست» کاربرد بیشتری داشت. تأکید بر «علم» بودن سیاست و همچنین سرایت دادن روش‏های علومتجربی به علوماجتماعی، نوع نگاه به این مجموعه علوم را تغییر داد. علوم سیاسی مجموعه‏ای از علوم مربوط به سیاست را با محوریت واحدی گردهم آورده است. به هر حال در اینجا از «علوم سیاسی»، کلیه دانش‏های سیاسی را اراده می‏کنیم. این دانش‏ها اعم از اندیشه‏های سیاسی و وجوه تجربی این علوم است. (حقیقت، 1382: 153-154)
به طور کلّی هدف علم کشف قانونمندی‏های حاکم برطبیعت و استفاده از آنهاست. هدف علم سیاست هم کشف قانونمندی‏های حاکم بر زندگی سیاسی جامعه است و از این طریق می تواند اساس تصمیم‏گیری‏های کلان در سیاست‏های داخلی و خارجی باشد و در واقع کارکرد آن به عنوان یک علم، یافتن راه حل برای معضلات سیاسی و اجتماعی جامعه است که در سه حوزهی توصیف، تبیین و پیش بینی قابل تحقّق است. همچنین میتوان از دو قالب در این زمینه سخن گفت: 1-تحلیلی 2-تجویزی. در قالب تحلیلی کارکرد علم، صرفاً تحلیل پدیدههاست که در آن روابط علمی بین یک پدیده و پدیدههای دیگر بررسی می‏شود. امّا در قالب تجویزی پژوهشگر علوم سیاسی و روابط بین‏الملل از تحلیل صرف فراتررفته و گام در عرصه تجویز و ارائه راهکارها و گزینههای مختلف برای تصمیم گیری سیاسی می‏گذارد. (رنجبر، 1382: 102)
در خصوص فرق بین «سیاست» و «علم سیاست» برخی معتقدند سیاست ناظر به جنبه عملی و کاربردی است و علم سیاست ناظر به جنبه نظری و اندیشه‏ای است؛ امّا به نظر می‏رسد تقسیم سیاست به «سیاست نظری» و «سیاست کاربردی» نه تنها مشکلی را حل نمی‏کند بلکه بر ابهام و پیچیدگی آن می‏افزاید. بنابراین علم سیاست نه تنها مبانی و بنیادهای مربوط به نهادها و سازمانهای سیاسی و اجتماعی را مطالعه می‏کند، بلکهرفتار و کنش‏های سیاسی و اجتماعی را نیز بررسی می‏نماید. به عبارت دیگر، علم سیاست به «تحلیل و بررسی جنبه‏های سیاسی پدیده‏های اجتماعی نظر دارد» خواه عملی یا علمی.
شاید بتوان تعریف آقای عالم را بهترین تعریف از علم سیاست دانست : علم سیاست رشتهای از آگاهیهای اجتماعی است که وظیفه آن شناخت منظم اصول و قواعد حاکم بر روابط سیاسی میان نیروهای اجتماعی در داخل یک کشور، و روابط میان دولتها در عرصهی بینالمللی است. (عالم، 1383 : 31)
رشتهی علومسیاسی علاوه بر کارکرد فنی و تخصصّی، کارکرد عام نیز دارد. یکی از اهداف اصلی در علم سیاست، ایجاد آموزش مناسب برای شهروندان است. هر شهروند باید بداند که حکومت کشورش چگونه عمل میکند و او چه نقشی در پیشبرد اهداف حکومت خود میتواند داشته باشد.
« علم سیاست یعنی بحث علمی از حقایق سیاسی، در ذات خود یک هدف است، زیرا که شناخت حقایق غایت تفکّر انسان است… لکن علم سیاست در عین حال وسیلهای است که یک هدف دیگر آن راهنمایی انسان در زندگی اجتماعی [است‏].»(فیرحی، 1372)
5-1-2-جنبش نرمافزاری
اصطلاح جنبش که در واژه جنبش نرمافزاری به کار رفته، بیشتر در جامعهشناسی استفاده میشود. جنبش یا حرکت هم به روش اصلاحی (نه پایهای و بنیادی) وجود دارد و هم به سبک انقلابی انجام میپذیرد. (سبحانی نژاد و افشار، 1388: 10 ) اصطلاح جنبش و یا به تعبیر دیگر نهضت، معمولاً در جایی گفته میشود که آن جامعه گرفتار رکود، سکون و ثبات است. لذا نهضت یک نوع حرکت فزاینده است. مفهوم جنبش در « جنبش نرمافزاری » عبارت است از حرکت و نه سکون و رکود فزاینده؛ حرکتی رو به رشد و نه حرکت آرام و البتّه تلاشی همگانی و نه شخصی و فردی. در جنبش علاوه بر حرکت، جمعی بودن تحوّل نهفته است یعنی حرکت نرمافزاری یک یا چند نفر را نمیتوان جنبش نرمافزاری نامید بلکه باید به یک جریاناجتماعی تبدیل گردد، ثانیاً ویژگی بنیادی بودن تحوّل در مفهوم جنبش وجود دارد، یعنی دگرگونی در مبانی و ساختارها و تحوّل نخبگان. ثالثاً در مفهوم جنبش، استمرار نهفته است یعنی حرکتی مقطعی و کوتاه را نمیتوان جنبش نامید.
جنبش نرمافزاری یعنی حرکت بنیادی گسترده و مستمر در عرصه اطّلاعات، دانشها و مهارتها. در نتیجه تقویت بنیادهای چنین پدیدهای، ابداع صورت میگیرد و نظریه جدید ارایه میشود و جهت حرکت هم به سمت تولیدات بیشتر علمی نظریهپردازی و گسترش علمی معطوف میگردد.
در واقع جنبش نرمافزاری و نهضت تولید علم، فرایند خاصّی است که میخواهد فرایند آموزشی و علمی مجامع دانشگاهی را تغییردهد؛ با این پیش فرض که وضعیت موجود، وضعیت مطلوبی نیست. جنبش نرمافزاری تنها به معنای آموزش و تعلیم و تعلّم نیست؛ زیرا این فرایند، قرنها در همه جوامع حضور داشته و در ایران با سبک جدیدی از سال 1313 با تأسیس دانشگاه تهران و شش دانشکدهی وابسته آغاز شده است. پیش از ظهور اسلام، در قرون وسطی و یونان باستان و ایران باستان، آکادمیها و مدارس و مکتبخانههایی وجود داشته است. همچنین جنبش نرمافزاری به معنای حرکتهای علمی کند و موردی که همیشه وجود داشته و دارد، نیست؛ بلکه حرکتهای علمی، پرشتاب، فزاینده و همگانی مورد نظر است تا بتوان به آن، جنبش نرمافزاری اطلاق کرد.
جنبش نرمافزاری فرایندی است که نظام آموزشی و پژوهشی مجامع حوزوی و دانشگاهی را به گونهای عالمانه تغییر میدهد و ویژگی مصرفکنندگی این مراکز را به تولید علم و نظریهپردازی تبدیل میکند و این تبدیل، فزاینده و همگانی میشود.(سبحانی نژاد و افشار، 1388: 11 )جنبش یا نهضت نرمافزاری تلاش برای تولید علم است. جنبش نرمافزاری تلاش برای کسب پاسخ مناسب به هر سؤال و نیاز است که در جامعه وجود دارد. این نیاز میتواند در ابعاد علمی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی یا حتّی سؤال مذهبی و بر طرف کردن شبهه باشد.(منصوری، 1383)
6-1-2-تولید علم
تولید علم به معنای خروج علم از حالت تقلیدی و ترجمهای است. ( فیروزآبادی، 1386: 2 )تولید یعنی بوجود آوردن و مطرح ساختن چیزی که تاکنون مطرح نبوده است. وقتی دانشمندان در برخورد با پدیدهها نظریهی تازهای را مطرح میکنند، در واقع تولید علم صورت گرفته است.( شریعتمداری، 1384: 9 ) تولید علم در واقع آخرین و عالیترین مرحله علم، یعنی تئوریسازی است؛ تئوریای که به خلق دانش بینجامد.( مهدوی، 1384: 17 ). تولید علم اساس دانایی است و دانایی اساس توانایی.(صبوری، 1382: 21)
برخی نیز بر این باورند که تولید علم و توسعه علم داری یک بار معنایی میباشند. (سبحانی نژاد و افشار، 1388: 6)
تولید علم را دارای شاخصههایی دانستهاند که عبارتند از:
1- نظریه، متد و یا دستاوردی که دسته اوّلباشد. اگر نظریهای مطرح شود که پیش از این در ایران نبوده ولی در نقاط دیگر جهان وجود داشته، این نظریه نمیتواند به عنوان تولید علم مطرح شود. نظریه دسته اوّل یعنی نظریهای که در جهان دست اوّل باشد و حرف جهانی بزند.
2- این نظریه یا دستاورد در یک مجلهی علمی به چاپ برسد به گونهای که این دستاورد مورد داوری تخصصی قرارگیرد. منظور از داوری تخصصّی این است که اگر برای نمونه این دستاورد یکی از ابواب حرکت جوهری است باید توسط کسی که خود مستولی بر آن موضوع است و گذشتهای تابناک داشته و دهها و صدها اثر شبیه به آن را به چاپ رسانیده است همچون ملاصدرا داوری شود. نکته حائز اهمیّت این است که داوری برای این مجلات باید تخصصیباشد.

مطلب مشابه :  نتایج حاصل از محاسبات

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید