2-3-11- آثار و پیامدهای قاچاق کالا
یکی از ابعاد بسیار مهم قاچاق کالا تأثیر منفی آن در امنیت ملی است. قاچاق کالا به طرق مستقیم وغیر مستقیم امنیت ملی کشورها را تهدید می کند. قاچاقچیان برای فعالیت های پنهانی خود مجرای بسیار خوبی برای رخنه به اقتصاد، فرهنگ، بهداشت و…جامعه دارند. اصولاً هدف و انگیزه اصلی قاچاق سودآوری است و قاچاقچیان برای نیل به این هدف تمامی اصول اخلاقی، ملی، و مذهبی را زیر پا می گذارند. برای آشنایی بیشتر با هریک از این ابعاد آنها را به اختصار توضیح خواهیم داد. (سیف، 1387، ص83)
2-3-11-1- آثار اقتصادی قاچاق کالا
قاچاق کالا یا تجارت زیرزمینی(نقل وانتقالِ کالا بدون پرداخت عوارض گمرکی و سود بازرگانی) بدین سبب مذموم شمرده می شود که سیاست های اقتصادی و بازرگانی ای را که دولت ها برای احیای موقعیت اقتصادی کشورشان اعمال می نمایند بی اثر یا کم اثر می کند. تحقق نیافتن درآمدهای پیش بینی شده دولت، اتلاف منابع ارزی، ضعیف شدن توان پیش بینی دقیق اوضاع اقتصادی برای عاملان اقتصادی، و ایجاد فضای رقابت نابرابری برای تولید داخلی در اقتصاد همگی از جمله آثار و پیامدهای منفیِ اقتصادی قاچاق کالایند . (همان، ص84)
2-3-11-1- 1- روی نیاوردن به تجارت قانونمند
تجارت، در چار چوب قوانین و مقررات یکسان و شفاف، دولت را درتحقق درآمدهای پیش بینی شده از محل حقوق گمرکی و سود بازرگانی کالاهای وارداتی کمک می کند و درکاهش اتکای بودجه عمومی به درآمد حاصل از صدور نفت مؤثر خواهد بود. از سوی دیگر، تجارت قانونمند امکانِ اِعمال سیاست های بازرگانی اتخاذ شده به منظور بهبود ساختار و موقعیت اقتصاد ملی را به وجود می آورد و از اتلاف منابع ارزی ای جلوگیری می شود که از طر یق قاچاق کالا از اقتصاد ملی خارج و صرف واردات کالاهایی می شود که شاید نیاز واقعی اقتصاد به آنها در حد صفر باشد. (همان، ص85) .
2-3-11-1- 2-کاهش میزان اشتغال
در کشور ما برای مقابله با بحران بیکاری و تبدیل آن به فرصتی اقتصادی باید سالیانه یک میلیون فرصت شغلی پایدار ایجاد شود و این درحالی است که رقم در بهترین سال ها به پانصد هزار هم نرسیده است. بر اساس آمار سازمان بین المللی کار، هر یک میلیارد دلار قاچاق کالا یکصد هزار فرصت شغلی را درکشور مقصد از بین می برد و درحالیکه ایران با بحران بیکاری و سیر صعودی فعالان جویای کار رو به روست، با ورود6 میلیارد دلار قاچاق کالا حدود ششصد هزار فرصت شغلی کشور نابود می شود.
بر مبنای محاسبات انجام شده کارشناسان اقتصادی ، قاچاق سالیانه حدود 2 میلیارد دلار کالا منجر به افت تولیدات صنعتی به میزان 8 درصد می شود. بنابراین، تأثیر قاچاق بر تولیدات ناخالص داخلی کاملاً ملموس است. افت تولیدات صنعتی بر اشتغال در جامعه تأثیرات نامطلوبی می گذارد و به عبارت دیگر، مشکل اشتغال را دامن می زند. با 2 میلیارد دلار ارزش قاچاق کالا در ایران می توان دویست هزار فرصت شغلی ایجاد کرد. بنابراین، قاچاق کالا فرصت های سرمایه گذاری را برای ایجاد اشتغال مولد و مؤثر در رشد تولید ناخالص داخلی از بین می برد. (همان، ص86)
2-3-11-1-3-کاهش تولید داخلی : قاچاق کالا به کاهش تولیدات صنعتی منجر می شود و فرصت های سرمایه گذاری را برای ایجاد اشتغال مولد و مؤثر در رشد تولید ناخالص داخلی از بین می برد. رواج قاچاق کالا و سرمایه گذاری در این بخش، به دلیل سود آوری بسیار زیاد آن، موجب می گردد که سیاست گذاری در امور تولیدی و اشتغال زا کاهش یابد، درنتیجه تولیدات ملی و داخلی که توان کافی برای رقابت با تولیدات مشابه خارجی را ندارند آسیب می بینند و در برخی مواقع به زیان دهی، ورشکستگی، و درنهایت به تعطیلی فعالیت آن واحدهای تولیدی منجر می گردد. از طرف دیگر، قاچاق کالا سیاست های تجاری را خنثی می کند و در تخصیص و مصرف ارز اخلال به وجود می آورد. دولت بر اساس وضعیت ارزی کشور سیاست هایی را در مورد حجم واردات و صادرت وضع می کند، ولی قاچاق کالا هدف های دولت را در توازن تجاری و سیاست های بازرگانیِ اتخاذ شده بی اثر می سازد، زیرا قاچاق کالا به داخل بر اقتصاد ملی هزینه ارزی تحمیل می کند و قاچاق کالاهای صادراتی نیز باعث می شود که هدف های اقتصادی دولت از بُعد نظارت بر خروج ارز تأمین نشود. (همان، ص87)
2-3-11-1-4- کاهش درآمدهای دولت
قاچاق کالا، در عمل، با پرداخت نشدن مالیات (عوارض و…) به دولت مستقیماً باعث کاهش درآمدهای دولت می شود. درحالی که دولت برای تأمین هزینه های جاری و عمرانی با کسری درآمد (کسری بودجه) مواجه است و محقق نشدن بخشی از درآمدهای ورود قانونی کالا مشکل دولت را در تأمین منابع درآمدی بیشتر می کند، در حالی که تحقق این گونه درآمدها کمک بسزایی به کاهش کسری بودجه دولت است. (همان، ص88)
2-3-11-1-5- برقرار نبودن عدالت مالیاتی
وجود اقتصاد زیرزمینی(ازجمله قاچاق کالا) باعث می شودکه پرداخت مالیات به دولت در این بخش ها صورت نگیرد و از این طریق ضمن افزایش سود برای قاچاقچیان درآمدهای دولت کاهش یابد. فعالیت های قاچاق کالا در تولید، اشتغال، و نیز در توزیع عادلانه درآمد و ثروت بین بخش های گوناگون جامعه مؤثر است. در واقع درآمدهای مالیاتی مورد نیاز دولت فقط از بخش رسمی یا افراد خوش حساب دریافت می شود. (همان، ص90)
2-3-11-1-6- افزایش هزینه دولت
درکشورهایی نظیر ایران که مرزهای زمینی و دریایی طولانی دارند مبارزه جدی با قاچاق کالا مستلزم تحمیل هزینه های سنگین بر نظارت بر مرزها و ورود وخروج کالاست. با وجود این، دولت برای مقابله با آثار سوء این پدیده مذموم، ناگزیر از پذیرش این هزینه هاست تا بتواند کارکرد سیاست های اقتصادی و تجاری را مطابق اهداف پیش بینی شده به پیش ببرد. دولت برای مبارزه با قاچاق کالا هزینه های سنگینی را متحمل می شود مانند؛ شهادت و مجروح شدن مأموران مبارزه با قاچاق و صدمات اقتصادی ناشی از ورشکسته شدن صنایع و نیز افزایش بیکاری و جرائم بعدیِ تحمیل شده بر جامعه ناممکن است. هزینه سازمان های اداری تخصصی برای تشخیص نوع، کیفیت، محل ساخت، وهزینه های آزمایشگاهی ِمربوط نیز رقم هنگفتی است. هزینه های مراجع قضایی، تشکیل پرونده های دادرسی، اجرای احکام، تعزیرات حکومتی یا مراحل تجدید نظر اعم از حقوق و مزایا، امکانات اداری و ساختمانی و غیره …نیز از دیگر هزینه های قاچاق در کشور است. (همان، ص91)
2-3-11-1-7- کاهش اثربخشی هزینه های دولت
یکی از آثار منفی قاچاق کالا کاهش اثر بخشی هزینه های دولت از طریق خارج شدن کالاهایی است که دولت به آنها یارانه می دهد. مواد سوختی، کود و بذر، پودرهای شوینده، و آرد از این قبیل کالاهای هستند که همه ساله با تخصیص مقادیر زیادی یارانه تهیه می شود ودر اختیار مردم قرار می گیرد درعین حال، بخش فراوانی از این کالاها بدلیل ارزان تر بودن از قیمت های جهانی و کشورهای همسایه به خارج کشور قاچاق می شوند. (همان، ص92)
2-3-11-1-8- کاهش انگیزه سرمایه گذاری
قاچاق کالا اقتصاد کشور را اعم از تولید، واردات، صادرات، سرمایه گذاری واشتغال و… متأثر ساخته وآثار مخربی بر آنها دارد. تأثیر منفی قاچاق کالادر سرمایه گذاری از مهمترین تأثیرات مخرب آن است. قاچاق کالا، علاوه برکاهش سرمایه گذاری مولد، در مسیر سرمایه گذاری هم انحراف ایجاد می کند. در واقع، قاچاق کالا فرصت های سرمایه گذاری برای اشتغال مولد ومؤثر را در رشد تولید ناخالص داخلی از بین می برد زیرا قاچاق کالا در فرصت کوتاهی سود فراوانی نصیب سرمایه گذاران می کندکه با سود حاصل از سرمایه گذاری درفعالیت های مولد و اشتغال زا تفاوت چشمگیری دارد. بنابراین، قاچاق کالا در مسیر سرمایه گذاری انحر اف ایجاد و رشد فعالیت های اقتصادی مولد را کندتر می کند. (همان، ص94).
2-3-11-1-9- خنثی شدن حمایت از تولید داخلی

                                                    .