پایان نامه ها و مقالات

پایان نامه با واژه های کلیدی سلامت خانواده، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه

ار ساحت تربیتی بررسی و پاسخ داده میشود.

اهمیت و ضرورت پژوهش:
انجام پژوهش حاضر از دو جهت نظری و کاربردی با اهمیت است:
الف ) اهمیت و ضرورت نظری:
– افزایش دانش نظری پیرامون مفهوم اعتدال بر اساس قرآن و روایات
– افزایش دانش نظری پیرامون جایگاه و نقش اصل اعتدال در تربیت اسلامی بر اساس قرآن و روایات
ب ) اهمیت و ضرورت کاربردی:
– کمک به سیاست گذاران تربیتی در جهت تدوین و اصلاح خط مشی‌ها و راهبردهای اصولی و معتدل در تمامی ساحت‌های تربیتی بر اساس آموزههای اسلامی
– کمک به مربیان و والدین در جهت تربیت متعادل و فطری نسل جدید منطبق بر آموزههای اسلامی
– فراهم آوردن زمینه‌های لازم جهت پرورش انسان متعادل بر اساس آموزه‌های قرآنی و روایی
اهداف پژوهش :
هدف کلی : تحلیل جایگاه و نقش اصل اعتدال در تربیت اسلامی از منظر قرآن و روایات
اهداف جزیی :
– مشخص کردن نقش و مصادیق اصل اعتدال در ساحت تربیت اخلاقی از منظر قرآن و روایات
– مشخص کردن نقش و مصادیق اصل اعتدال در ساحت تربیت اجتماعی از منظر قرآن و روایات
– مشخص کردن نقش و مصادیق اصل اعتدال در ساحت تربیت سیاسی از منظر قرآن و روایات
– مشخص کردن نقش و مصادیق اصل اعتدال در ساحت تربیت اقتصادی از منظر قرآن و روایات
سوالات پژوهش:
1- مفهوم اعتدال با توجه به واژههای مشابه، از منظر قرآن چیست؟
2- نقش و مصادیق اصل اعتدال در ساحت تربیت اخلاقی از منظر قرآن و روایات چیست؟
3- نقش و مصادیق اصل اعتدال در ساحت تربیت اجتماعی از منظر قرآن و روایات کدام است؟
4- نقش و مصادیق اصل اعتدال در ساحت تربیت سیاسی از منظر قرآن و روایات چیست؟
5- نقش و مصادیق اصل اعتدال در ساحت تربیت اقتصادی از منظر قرآن و روایات چه می‌باشد؟
تعریف مفاهیم و اصطلاحات پژوهش :
الف ) تعاریف نظری :
تربیت اسلامی: “تربیت عبارت است از فرایند تعاملی زمینه ساز تکوین و تعالی پیوسته هویت متربیان، به صورتی یک پارچه و مبتنی بر نظام معیار اسلامی، به منظور هدایت ایشان در مسیر آماده شدن جهت تحقق آگاهانه و اختیاری مراتب حیات طیبه در همه ابعاد.” (صادق زاده، 1389 : 139 )
اعتدال: “واژه اعتدال از عدل گرفته شده، عدل در لغت به معنای میانه روی است و مفهوم مساوات نیز از آن فهمیده می‌شود.” (قرشی، 1371، ج 4 : 301 ) و “اعتدال به معنای میانه روی و راست و استوار شدن است.” (مصطفوی، 1360، ج 8 : 53 )
اصل : “در فارسی و عربی، واژه اصول (جمع اصل) در چندین معنا به کار رفته است؛ از جمله آن‌هاست : اصل در معنای مقابل فرع، یعنی هر آنچه وجود فرع بدان وابسته است، مبدأ و مایه نخستین هر چیز، باعث و پدیدآورنده.” (رفیعی، 1390 : 129 ) “اصول تعلیم و تربیت عبارتند از یک سری گزارههای تجویزی که لازم است مفاد آن‌ها در تمام مؤلفه‌های تعلیم و تربیت جاری گردد برنامه ریزی فعالیتهای تربیتی با توجه به آن‌ها صورت گیرد و اقدامات تربیتی نیز بر اساس این نوع گزارههای تجویزی هدایت کننده اجرا و ارزشیابی شود.” (علم الهدی، 1389 : 464 )
اصل اعتدال: “همان طوری که حیات طیبه همه شئون وجودی انسان را به طور متعادل در بر می‌گیرد، فرایند تربیت نیز باید اولاً تمام ابعاد زندگی متربیان را پوشش دهد و ثانیاً با توجه به لزوم رعایت اعتدال و توازن در همه‌ی امور و شئون حیات طیبه، باید بر تمام فعالیت‌ها و برنامه‌های تربیتی توازن و اعتدال حکم فرما باشد و از تعیین اهداف و سیاست‌ها تا برنامه ریزی و اقدام و اصلاح، از یک سونگری و افراط و تفریط و بی توجهی به حدود و معیارها پرهیز شود. بدیهی است ملاک تشخیص حد وسط و تعادل در این میان، همان نظام معیار دینی است.” (مبانی نظری سند تحول آموزش و پرورش 1390 )
تربیت اخلاقی: “فرایند زمینه سازی و به کارگیری شیوه‌هایی جهت شکوفاسازی، تقویت و ایجاد صفات، رفتارها و آداب اخلاقی و از بین بردن صفات، رفتارها و آداب ضد اخلاقی در خود یا دیگری است. ” (بناری، 1379 : 541 ) تربیت اخلاقی “ناظر به رشد و تقویت مرتبه قابل قبولی از جنبه اخلاقیِ حیات طیبه در وجود متربیان است و شامل همه‌ی تدابیر و اقداماتی است که جهت پرورش ایمان و التزام آگاهانه و اختیاری متربیان نسبت به مجموعه‌ای از باورها، ارزش‌ها و اعمال اخلاقی و در راستای تکوین و تعالی هویت اخلاقی ایشان صورت می‌پذیرد.” (صادق زاده قمصری، 1387 : 299 )
تربیت اجتماعی: “جریانی که طی آن نظام تربیتی حاکم بر جامعه هنجارها، مهارت‌ها، الگوها و قواعد مورد نیاز افراد جامعه و روابط هر فرد را شکل می‌دهد، تا افراد بتوانند بر اساس آموخته‌های خود، ایفای نقش نمایند. ” (فرمهینی فراهانی، 1390 : 32 ) “تربیت اجتماعی در سه بعد مورد توجه است : 1- دانش : که مستلزم فراهم کردن اطلاعاتی درباره حکومت و روابط آن با مردم و … است. 2- بعد عاطفی که مستلزم ایجاد گرایش‌های عاطفی مناسب به غیر است. 3- بعد رفتاری که با ایجاد مهارت‌های عملی لازم در افراد جامعه برای انجام گفت وگو، مشارکت در امور اجتماعی، اطاعت از قانون و … محقق می‌شود. ” (باقری، 1384 )
تربیت سیاسی: فرایند مستمر یادگیری است که به موجب آن افراد با نظام سیاسی و نقش‌های ساسی خود در جامعه آشنا می‌شوند و هدفش شکل دادن به افکار، نگرش‌ها و رفتارهای افراد در قالب‌های سیاسی – اجتماعی مورد نظر است. تا بتوانند ارزش‌های نام سیاسی خود را جذب و خود را با آن‌ها منطبق سازند. (مرزوقی، 1379 ) “تربیت سیاسی مهارت‌های لازم برای حضور زنده و فعال شهروند مسلمان را در عرصه‌های سیاسی
ملی و جهانی فراهم می‌کند. ” (حسنی، 1379 : 432 )
تربیت اقتصادی: این ساحت ناظر به رشد توانایی‌های متربیان در تدبیر امر معاش و تلاش اقتصادی و حرفه‌ای است. (اموری نظیر درک و فهم مسائل اقتصادی، توان کارآفرینی، پرهیز از بطالت و پیکاری و … ) (خلاقی، 1387 )
ب ) تعریف عملیاتی:
نقش: نقش شامل کلیه مؤلفه‌های مربوط به نگرش، ارزش و رفتار در قران و روایات است که در اثر برخورداری فرد از تربیت متعادل در وی ایجاد میگردد.
مصداق: منظور از مصداق در این پژوهش مستندات روایی است که در پاسخ به سوالات از آن‌ها استفاده میشود.

مطلب مشابه :  دانلود تحقیق در موردبهداشت و سلامت

فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه پژوهش

الف ) مبانی نظری :
1) تربیت :
“لغتی که به کمک آن معنا به قالب لفظ در میآید همیشه و نزد همه کس مفهوم و مدلول روشنی ندارد. از یک لغت واحد هر کسی استنباطی دارد که خاص خود اوست و با استنباط دیگران از همان لغت کم و بیش متفاوت است. این واقعیت که در بسیاری از موارد از نظر دور میماند، در تبادل نظرهای جدی درباره مسائل و به خصوص در جریان بحث‌هایی که مقدمه لازم عمل به شمار میرود، به خوبی آشکار میشود و چه بسا حصول توافق بین علاقهمندان به مسئله معینی را درباره راه حل مورد قبول اکثریت دشوار میکند. مثلاً معنای لغت کثیر استعمال تربیت نه تنها برای همهی کسانی که آن را به کار میبرند روشن نیست، بلکه اکثر متخصصان هم درباره آن اتفاق نظر کامل ندارند.” (شکوهی، 1385 : 19 )
“نظر به اینکه از راه تعلیم و تربیت میتوان موجبات رشد فردی و رفاه جمعی را فراهم نمود، این جریان در زندگی انسانی نقشی مهم دارد. با توجه به همین امر، تربیت مورد توجه اکثر مردم قرار دارد. مصلحان اجتماعی، روشن‌فکران و فیلسوفان همه درباره تربیت بحث میکنند و هر دسته از روی تجربیات خود درباره ماهیت و نقش آن به گفتگو میپردازند.” (شریعتمداری، 1388 : 74 )
“از آنجا که واژه تربیت دارای کاربردی گسترده و در نتیجه مبهم است، شایسته است که جنبه‌های گوناگون آن را با به کارگیری واژه‌هایی چون آموزش، پرورش، و بار آوردن از یکدیگر متمایز کنیم و خود واژه تربیت را تنها برای رساندن تحول انسان به کار ببریم. آموزش بیش از هر چیز سپردن دانستنیهاست به دیگران. اما دانستنیها تنها آنگاه سودمندند که به کار آیند؛ و آموزش آنگاه به کار میآید که زمینه‌ای برای پدید آمدن تغییری در متربی گردد. پرورش چنانکه گفته شد، یعنی شکوفاندن و به کار آوردن تواناییهای درونی و استعدادهای طبیعی. اما بار آوردن مفهومی است برای پدید آوردن دگرگونی‌های معینی که ما آن را هدف می‌شمریم.” (نقیب زاده، 1390: 16 )

2 ) تربیت اسلامی :
با توجه به آنچه در بالا گفته شد روشن گشت تربیت دارای تعاریف بسیار متعددی است به طور کلی هر مکتب فکری با توجه مبادی هستی شناسی، ارزش شناسی و انسان شناسی خود به ارائه تعریفی از این فرآیند پرداخته است. تنوع تعریفی این مفهوم به حدی است که حتی در درون یک مکتب یا جریان فکری هم به چندین تعریف متعدد و متفاوت بر میخوریم. مکتب اسلام نیز به عنوان دینی که تمام شئون حیات انسانی را در برمیگیرد و هدف اساسی آن رشد انسان به عنوان خلیفه الله است در رابطه با این فرایند مهم دیدگاه ویژه خود را دارد. ظهور و بروز نگاه اسلام به چیستی، چرایی و چگونگی تربیت به شکل اصیل در قرآن و سیره اهل بیت وجود دارد اما علما و فلاسفه و دانشمندان اسلامی متاخر و معاصر نیز به این مقوله توجه ویژه‌ای داشته و در باب آن به ارائه نظر پرداخته‌اند.
“ابن سینا خود تعلیم و تربیت را تعریف نکرده، ولی با توجه به آرای ابن فیلسوف، پزشک و مربی برجسته می‌توان گفت که ماهیت تعلیم و تربیت از نظر وی عبارت است از: برنامه ریزی و فعالیت جامعه و فرد، در جهت سلامت خانواده، رشد کودک و تدبیر شئون اجتماعی برای وصول انسان به سعادت در دنیا و پس از مرگ.” (اعرافی، 1383: 282 )
غزالی در تعریف تربیت چنین میگوید : “فن تربیت کنش و واکنشی است مهرآمیز، بخردانه، با روندی آهسته و پیوسته و بالنده، و با زمانی دست کم از گهواره تا گور، که در طی آن، کسی که فرهیخته است (مربی) رسالت دارد برای سعادت کسی دیگر (متربی) در پی برانگیختن و پروراندن هماهنگ و همه سویه همه نهاده‌های خدا آفرید او برآید، این فرایند مقدس، حق و نیاز فطری و طبیعی همگان است و اعمال درست آن همراهی با آفرینش آدمی است و در نهایت به سود جمع نیز میباشد. ” (رفیعی، 1390 : 98 )
“تربیت، پرورش دادن است؛ یعنی استعدادهای درونی را که بالقوه در یک شیء موجود است به فعلیت در آوردن و پروردن. تربیت اسلامی به ایجاد وضعیت مناسبی اطلاق می‌شود که زمینه را برای بروز و ظهور استعدادهای فطری آدمی فراهم می‌کند و او را بالنده‌تر و کمال یافته تر می‌سازد.” (مطهری،1374: 57-56)
“تربیت اسلامی عنوانی است که استعمال فراوانی یافته است، برای نشان دادن طرح اسلام در ساختن و پرداختن انسان به کار می‌رود. واژه‌ی تربیت از ریشه‌ی (ربو) و باب تفعیل است. در این ریشه، معنای زیادت و فزونی اخذ شده است و در مشتقات مختلف آن، میتوان این معنا را به نوعی بازیافت.” (باقری، 1388 : 51 ) “تربیت از این ریشه تغییرات مادی را میرساند و در قرآن نیز چندان مورد توجه نیست. تبیین تربیت اسلامی از این ریشه کاملاً غلط و تحریف شده است و متناسب با آنچه مد نظر مکتب اسلام است، نمیباشد. واژه‌های اساسی که در متون اسلامی بر مفهوم تربیت دلالت دارند عبارتند از : تطهیر، تزکیه، ربوبی شدن، ادب و رشد.” (ادیب، 1390 : 216 )
“به رغم دامن
ه‌ی محدودی که کلمه‌ی تربیت از ماده (ربو) داشت، ماده‌ی (ر ب ب) و استعمال و مشتقات آن در ارتباط با انسان، فراخ نای وسیعی از آیات قرآن را در برگرفته است. (ر ب ب) دو عنصر معنایی دارد؛ مالکیت و تدبیر یعنی هم صاحب است و تصرف در مایملک از آن او و هم تنظیم و تدبیر مایملک در اختیار اوست.” (باقری، 1388 : 53 ) در المفردات، رب در معنای مصدری، معادل تربیت گرفته شده است، یعنی گرداندن و پروراندن پی در پی چیزی تا حد نهایت. (اصفهانی، 1390) “با تکیه به مفهوم ربوبیت، میتوان آنچه را که تربیت اسلامی گفته میشود چنین تعریف کرد : شناخت خدا به عنوان رب یگانه‌ی انسان و جهان و برگزیدن او به عنوان رب خویش و تن دادن به ربوبیت او و تن زدن از ربوبیت غیر.” (باقری، 1388: 61 )
“ریشه تزکیه به معنى طهارت و پاکیزگى است البته معنى نموّ و زیادت نیز از آن استفاده میشود. ” (قرشی، 1371 : 174 ) “کلمه تزکیه نیز به معنای رشد دادن چیزی به شکل مطلوب و شایسته است، به گونهای که خیرات و برکات از آن بروز کند. ” (طباطبایی، 1385 : 418 ) واژه تطهیر نیز با معنای مشابهی در قرآن آمده است. این دو کلمه به صراحت به جنبه سلبی، یعنی حذف آلایشها و ناپاکیها اشاره دارند و به طور ضمنی، به جنبه ایجابی، یعنی حصول پاکی (در تطهیر) و یا رشد و نمو (در تزکیه) دلالت دارند. (امینی،1372 ) اگر بخواهیم این دو واژه را نیز با در کانون قرار دادن مفهوم ربوبی شدن، برای ارائه تعریف نهایی تربیت اسلامی، تبیین کنیم؛ باید گفت “واژه تطهیر بر هر سه بعد معرفتی، ارادی و عملی ربوبی شدن دلالت دارد، اما جنبه سلبی جریان ربوبی شدن را در کانون قرار میدهد. تزکیه نیز چون تطهیر به جنبه سلبی ناظر است، اما با دامنهای کوتاهتر از تطهیر، بیشتر به دو جنبه انتخابگری نیت و عمل مربوط میشود. ” (باقری، 1388 : 112 )
“هر گاه سخن از رشد به میان می‌آید مفاهیمی چون هدایت، خیر، صلاح به ذهن متبادر می‌شود و پیوسته دارای بار معنایی مثبت است. گاهی آن را به اصابت و رسیدن به واقع و صواب معنا کرده‌اند بر این اساس می‌توان گفت، از آنجایی که حق یگانه ثابت واقع در نظام عالم است، منشأ و مبدأ بروز هر رشدی بوده و جزء به واسطه حق و اتصال به آن هیچ رشدی در هیچ شأنی رقم نمی‌خورد. گاهی این کلمه را به معنای هدایت شدن در مسیر خیر و صلاح معنا کرده‌اند، که در این صورت نتیجه هدایت و غایت آن خواهد بود. ” (اخوت، 1391 : 164 ) رشد در واقع اشاره به فرآیند تربیت و سلسله مراتب آن دارد.

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه دربارهمشارکت مردم، ابزار توسعه، توسعه خود

3) انواع تربیت :
“طبقه بندی مصادیق فرایند تربیت، که پدیده‌ای کیفی، پیچیده و گسترده است، بر حسب ملاک‌های متفاوتی می‌تواند صورت پذیرد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
* مراحل رشد متربیان؛
که با توجه به این عامل تربیت دارای انواعی از این قرار میباشد: تربیت دوران جنینی نوزادی، کودکی اول و دوم، اوائل نوجوانی، نوجوانی، جوانی، میانسالی، بزرگسالی، اوائل نوجوانی، نوجوانی، جوانی، میانسالی، بزرگسالی و کهن سالی
* میزان و نحوه شمول نسبت به افراد جامعه؛
که با توجه به این عامل تربیت دارای دو نوع عمومی و تخصصی میباشد.
* نحوه حضور متربیان؛
که با توجه به این عامل تربیت دارای دو نوع الزامی و اختیاری است.
* نوع سازمان دهی و اعتبار قانونی؛
که با توجه به این عامل تربیت دارای دو نوع رسمی و غیر رسمی است.
* حیثیت‌ها یا شئون

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید