پایان نامه حقوق

پایان نامه حقوق درباره : سازمان جهانی تجارت

است، به درک بهتر مسئله کمک می‌کند. از این رو این گفتار در دو مبحث، ابتدا به بررسی پیشینه تاریخی زیست‌فناوری به طور کلی و پیشینه آن در ایران پرداخته و سپس پیشینه حمایت از نوآوری‌های زیست فناوری را در دو سطح داخلی و بین‌المللی مرور خواهد کرد.
مبحث اول ـ تاریخی
بررسی پیشینه زیست فناوری، اهمیت اقتصادی و آینده تأثیرگذار آن را روشن می‌کند. ایران نیز سعی دارد با تأسیس نهادهایی چون شورایعالی زیست فناوری و ستاد ویژه توسعه زیست‌فناوری و اختصاص کمک‌های مالی قابل توجه، خود را در این حوزه به جایگاهی قابل قبول برساند. بررسی سیر تاریخی زیست فناوری ایران از یکصد سال گذشته تا کنون نشان می‌دهد، این تلاش‌ها از بهره‌وری لازم برخوردار نیست و گهگاه با سنگ‌اندازی‌هایی نیز روبرو شده است.
1 ـ تاریخچه زیست‌فناوری
در یک تقسیم‌بندی‌ زمانی‌ می‌توان‌ سه دوره‌ برای‌ تکامل‌ زیست‌فناوری‌ قائل‌ شد:
1) دوره‌ تاریخی‌ که‌ بشر با استفاده‌ ناخودآگاه‌ از فرآیندهای‌ زیستی مانند تخمیر‌ به‌ تولید محصولات‌ تخمیری‌ مانند نان‌، مشروبات‌ الکلی‌، لبنیات،‌ ترشیجات‌، سرکه‌ و غیره می‌پرداخت‌. در این‌ دوران‌ فرآیندهای‌ ساده‌ و اولیه‌ زیست‌فناوری‌ و بویژه‌ تخمیر توسط‌ انسان‌ بکار گرفته‌ می‌شد.

دانلود پایان نامه

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

2) در قرن هجدهم از فناوری زیستی در داروسازی استفاده شد. نیکلای واویلف دانشمند ژنتیک گیاهی با انجام مطالعات فراوان بر روی ژن‌های یک گیاه به این نتیجه دست یافت که می‌توان محصولات و فرآورده‌هایی از آنها ساخت، هر چند وی بر این کار موفق نشد. در دهه 1790 نیز ادوارد جنر با ابداع واکسن آبله گاوی، علم داروهای زیستی را به عنوان یک رشته مستقل توسعه داد. کشف میکروارگانیسم‌ها در نیمه قرن نوزدهم نقطه عطف دیگری در تاریخ زیست‌فناوری بود. در آن دوره با استفاده‌ آگاهانه‌ از تکنیک‌های‌ تخمیر و کشت میکروارگانیسم‌ها در محیط‌های‌ مناسب‌ و متعاقباً استفاده‌ از فرمانتورها در تولید آنتی‌بیوتیک‌ها، آنزیم‌ها، اجزاء مواد غذائی‌، مواد شیمیائی‌ آلی‌ و سایر ترکیبات‌، بشر به‌ گسترش‌ این‌ علم‌ مبادرت‌ ورزید. در سال 1953 با کشف ساختار DNA توسط جیمز واتسون و فرانسیس کریک، نخستیم گام به سوی ظهور فناوری DNA نوترکیب برداشته شد. اطلاعات به دست آمده منجر به وارد شدن این علم به عصر نوین خود شد.
3) دوره‌ نوین‌ زیست‌فناوری‌ که‌ با کمک‌ علم‌ ژنتیک‌ درحال‌ ایجاد تحول‌ در زندگی‌بشر است‌. این‌ دوره‌ از سال‌ 1976 با انتقال‌ژن‌هائی‌ از یک‌ میکروارگانیسم‌ به‌ میکروارگانیسم‌ دیگر آغاز شد. در این دوره دانشمندان‌ به جای استفاده از خصوصیات‌ طبیعی‌ (میکرو)ارگانیسم‌ها، به‌ اصلاح‌ و تغییر خصوصیات‌ آنها پرداختند و (میکرو)ارگانیسم‌هائی‌ باخصوصیات‌ جدید به وجود آوردند تا به ترکیبات‌ جدید با مقادیر بیشتر و کارائی‌ بالاتر دست یابند. زیست‌فناوری بر خلاف فناوری‌های فیزیکی پایه زیستی دارد و قابلیت تکثیر، نیاز ناچیز به مواد خام و وابستگی تکنولوژیکی کم در موجودات زیستی منجر به ایجاد بازدهی بالایی می‌شود. تشخیص بیماری‌ها و آفات، تولید گیاهان ترا ریخت، تولید داروها و واکسن های دام وطیور، تکثیر گیاهان و جانوران، تولید کودها و سموم بدون ضرر زیستی، تنوع ژنتیکی و شناسایی نژادها، تشخیص بیماری‌ها و آفات، تصفیۀ زیستی، آنزیم ها و پروتئین تک یاخته، ازدیاد برداشت از مخازن نفتی، فرو شویی زیستی، صنایع دفاعی، غذایی، مواد شوینده، نساجی و… از فواید زیست‌فناوری است.
جهان در این دوره شاهد تحولات عظیم و سرنوشت‌سازی در علوم‌زیستی بوده است. کشورهای توسعه‌یافته صنعتی در نتیجه فرصت‌سنجی و سرمایه‌گذاری صحیح در عرصه فناوری زیستی، بنیادهای مستحکمی را پایه‌ریزی کردند و با اولویت بخشیدن به تحقیق و توسعه در این حوزه، روند شکل‌گیری آن را به نفع خویش هدایت نمودند. با چنین روند روبه‌رشدی و با توجه به گستردگی کاربردهای این فناوری، آگاهان اقتصادی و صاحب‌نظران عرصه سیاست، نقش تعیین‌کننده‌ای برای صنایع مبتنی بر زیست‌فناوری در قرن بیست‌ویکم پیش‌بینی می‌کنند و در واقع امنیت غذایی، اقتصادی، زیست‌محیطی و حتی نظامی ملل جهان به اتکای آن رقم خواهد خورد.
2 ـ زیست‌فناوری در ایران
سابقه زیست‌فناوری سنتی برای تولید دارو در ایران به هفتاد سال پیش باز می‌گردد. در آن زمان انستیتو پاستور ایران و مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی در داروسازی فعالیت می‌کردند. پس از شیوع بیماری‌های عفونی ناشی از قحطی و جنگ جهانی اول یک هیات ایرانی و انستیتو پاستور پاریس قراردادی را در سال 1299 منعقد کردند. انستیتو پاستور ایران موفق شد بعدها با استفاده از فواید این قرارداد، داروهایی چون واکسن ضد وبا و حصبه را تولید کند. توجه ویژه به زیست‌فناوری نوین به عنوان یک صنعت در ایران از اواخر دهه 60 شمسی آغاز شد. هرچند این صنعت تنها کمی پس از سایرکشورهای جهان در کشور ما مورد توجه قرار گرفت، ولی مشکلات خاص کشور در آن زمان ملزومات پیشرفت مطلوب را در این حوزه فراهم نکرد. اگر امکانات و منابع تخصیص‌یافته به زیست‌فناوری را بررسی کنیم، سرآغاز توجه نسبتاً جدی و البته ناکافی به مقوله بیوتکنوژی نوین در ایران و ایجاد نهادها، مؤسسات و زیرساخت‌های لازم،طی 10 سال اخیر بوده است. با این حال در این مدت، مدیریت ضعیف باعث شده است همچنان در مرحله ایجاد زیرساخت‌ها باقی بمانیم و اهداف تعیین شده در اسناد مربوطه محقق نشوند. در حالی که با عنایت به دستاوردها و توانمندی‌های ویژه زیست‌فناوری و توانایی دانشمندان کشور، توسعه زیست‌فناوریمی‌توانست گامی مهم در جهت رسیدن به استقلال و خودکفایی اقتصادی، به خصوص در بخش کشاورزی و تأمین احتیاجات جمعیت روبه‌رشد کشور دانسته شود.
اکثر فعالیت‌های علمی در این حوزه، متکی به بودجه‌های محدود مؤسسات و مراکز پژوهشی دولتی بوده و هیچ ساختار واحدی برای هدایت پروژه‌های پژوهشی و تولیدی و به ثمر رساندن آنها از بعد صنعتی وجود نداشته است. از یک سو، برخی ارگان‌ها و سازمان‌هایی که در زمینه امور پشتیبانی فعالیت‌های زیست‌فناوری دخالت دارند، همگام با توسعه بیوتکنوژی عمل نمی‌کنند و از سوی دیگر برخی نهادهای مرتبط مانند سازمان محیط زیست به شدت با توسعه این صنعت به مخالفت بر می خیزند که نمونه آن جنجال آفرینی در طول فرآیند تدوین و تصویب قانون ایمنی زیستی بود. هدف از اصرار بر این فرآیندآن بود که لایحه ایمنی زیستی دقیقا طبق قانون الگوی یک سازمان غیردولتی مشکوک با نام شبکه جهان سوم تدوین شود. شرکت‌های بزرگ تولید بذر در کشورهای غربی از حامیان مالی این سازمان غیردولتی اندونزیایی‌اند و ممکن است با چنین سیاست‌هایی به دنبال ایجاد بازدارندگی در صنعت زیست‌فناوری دیگر کشورها باشند. قوانین مرتبط با زیست‌فناوری باید از قوانین کشورهایی الگوبرداری شود که سیاست‌های زیست‌فناوری آنان با این سیاست‌ها در ایران هماهنگی داشته باشد. در میان استدلال‌های مطرح شده از سوی مسئولان سازمان محیط زیست نیز مطالبی دیده می‌شود که به لحاظ غیرعلمی و تبلیغاتی بودن آنها، نشان‌دهنده نوعی سیاست فناوری‌هراسی است. درباره علل و چگونگی زیست‌فناوری‌هراسی که از سوی برخی دامن زده می‌شود، در بخش آخر این نوشتار بررسی کامل صورت گرفته است.
در حالی که توسعه زیست‌فناوری در ایران با چنین رویکردهایی دست و پنجه نرم می‌کند و قربانی نگرش‌های فناوری‌هراسانه می‌شود، مدیران برخی کشورهای در حال توسعه با شناخت و مدیریت صحیح این جریان‌ها، رشد شتاب‌انگیزی را در زیست‌فناوری تجربه کرده‌اند. فرصت‌شناسی این کشورهای در حال توسعه سبب شده، آنان نیز با اولویت بخشیدن به این فناوری، به سطح مطلوبی از پیشرفت دست یافته و از خطر بحران‌های آینده رهایی یابند.
مهم‌ترین جنبه بحران‌زای عدم تسلط بر فناوری زیستی، علاوه بر محرومیت ازدرآمدهای سرشار و اشتغال برتر ایجاد شده توسط این فناوری آن است که بسیاری از رشته‌های صنعتی و تولیدی که به مرور تحت تأثیر این فناوری قرار می‌گیرند، در این کشورها غیراقتصادی و به تدریج تعطیل خواهند شد. عدم توجه به موقع و کافی به این فناوری، همچنین موجب بی دفاع شدن کشورها در مقابل خطرات امنیتی و بحران‌های زیست‌ محیطی و کمبود غذا خواهد شد. بعلاوه، فرصت مغتنمی که به‌واسطه جوان بودن این تکنولوژی برای کشورهای در حال توسعه وجود دارد، به سرعت در حال از دست رفتن است.
بنابراین شایسته است مسئولان امر اولویت این فناوری را درک کنند و با شناخت امکانات و فرصت‌های موجود، قبل از آنکه زیست‌فناوری به صنعتی عقب‌مانده بدل شود، کشور را به سوی دست‌یابی به منافع حاصل از آن هدایت کنند. در غیر این صورت مشمول این نفرین ناشی از سوز دل رهبر معظم انقلاب قرار می‌گیرند که: «لعنت خدا بر آن کسانى که در هنگام خود، اولویت علم و تحقیق را در این کشور نفهمیدند و کشور را عقب نگه داشتند.»
مبحث دوم ـ حقوقی
برای حمایت از نوآوری‌های زیست‌فناوری می‌توان حوزه‌های پژوهش در زیست‌فناوری گیاهی، انسانی و حیوانی را در سه سطح تحقیقات و پژوهش، تولید فرآورده یا فرآیندها و تجاری‌سازی از هم تفکیک کرد تا با توجه به مبنا و اهداف اتخاذ شده، اهرم‌های حمایتی را در حوزه‌ها و سطوح سه گانه پیش‌بینی کرد. در این راستا، نظام حق اختراع از سوی نظام‌های حقوقی جهان، برای این مهم مناسب تشخیص داده شده است. نظام حمایت از ارقام جدید گیاهی نیز در برخی کشورها به عنوان نظام خاص اعمال می‌شود که در واقع نظام حق اختراع خاص است. برای حمایت از دانش‌های سنتی نیز چه به صورت نظامی مستقل و چه به صورت گنجاندن قیودی در نظام حق اختراع پیشنهاداتی قابل طرح است.
مقصود ما از بررسی پیشینه حقوقی موضوع بحث، پاسخ به این سؤال است که آیا تا کنون فرآورده‌ها و فرآیندهای حاصل تلاش و خلاقیت دانشمندان زیست‌فناوری در حوزه‌های انسانی، حیوانی و گیاهی طبق نظام حقوقی و قوانین ایران و معاهدات بین‌المللی قابل ثبت و از حمایت قانونی برخوردار بوده‌اند؟ بررسی قوانین و آراء قضایی به این پرسش پاسخ مثبت می‌دهد. این سابقه حمایتی از اختراعات زیست‌فناوری را در دو حوزه ایران و بین‌المللی بررسی می‌کنیم.
1 ـ سطح داخلی
در ایران اولین بار با تصویب قانون ثبت علائم و اختراعات در تیرماه 1310 که متخذ از قوانین ثبت اختراعات کشورهای فرانسه و سوییس بود، ثبت و حمایت از اختراعات آغاز شد.ماده 27 این قانون «ابداع هر محصول صنعتی جدید و کشف هر وسیله جدید یا اعمال وسائل موجوده به طریق جدید برای تحصیل یک نتیجه یا محصول» را قابل ثبت به عنوان اختراع دانسته که می‌تواند شامل اختراعات و اکتشافات دارویی، گونه‌های جدید گیاهی و ابداع هر گونه محصول زیست‌فناوری هم باشد.
قانون اجازه الحاق ایران به اتحادیه عمومی بین‌المللی معروف به پاریس مصوب 1337 برای حمایت از مالکیت صنعتی و تجارتی و کشاورزی، قانون الحاق ایران به معاهده همکاری در زمینه ثبت اختراع (PCT) و ‌قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال مصوب 1382 از دیگر قوانین حمایتی حوزه زیست‌فناوری محسوب می‌شود.
در سال 1386 به علت قدیمی و ناکارآمد بودن قوانین مربوط به حق اختراع و مغایرت‌های آنها با موافقت‌نامه تریپس با توجه به پذیرش عضویت ناظر ایران در سازمان جهانی تجارت، قانون جدیدی تصویب شد که تقریبا ترجمه‌ای از قانون الگوی سازمان جهانی مالکیت فکری (وایپو) بود. ماده 1 تا 19 این قانون به اختراعات اختصاص دارد. تعریف و شرایط اختراع در ماده 1 و 2 منطبق با اختراعات زیست‌فناوری است اما در بند «د» ماده 4 که به بیان استثنائات اختصاص دارد، «منابع ژنتیک و اجزاء ژنتیک تشکیل‌دهنده آنها و همچنین فرآیندهای بیولوژیک» از قابلیت ثبت استثنا شده است.
این امر باعث شد دانشمندان زیست‌فناوری کشور تلاش‌های زیادی را در متقاعد کردن نمایندگان مجلس برای رفع این ابهام آغاز کنند. استدلال دانشمندان زیست‌فناوری آن است که گستره این استثناء، به قدری عام است که بسیاری از نتایج فعالیت‌های دانشمندان زیست‌فناوری که برخی از آنها تجاری‌سازی شده است را از حمایت محروم می‌کند.البته مشابه استثنای مطرح شده در این ماده با کمی تغییر، در قوانین دیگر کشورها و موافقت‌نامه تریپس و دستورالعمل زیست‌فناوری اتحادیه اروپایی نیز ذکر شده است. لذا می‌توان گفت استثنای مذکور در قانون جدید همان استثنای مذکور در قوانین مذکور است که با الفاظ عام‌تری بیان شده است. در قوانین داخلی نیز مشابه این استثناء وجود داشته است. در تبصره 1 ماده 3 قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل بذر کشور تنها «ذخایر ژنتیک اصلاح نشده وحشی» از حیطه حمایت و ثبت استثنا شده که علت آن نیز نو و ابتکاری نبودن آن است. در واقع دلیل استثنای از حمایت، عدم وجود نوآوری در موارد استثناء شده و تضمین آزادی دسترسی به منابع ژنتیک وحشی است، و لذا مناسب بود در قانون جدید ثبت اختراعات نیز با الفاظ صریحی چون «منابع ژنتیکی اصلاح نشده» و یا «منابع ژنتیکی آنچنان‌که در طبیعت یافت می‌شود» این موارد از حیطه حمایت از اختراع مستثنی گردد، تا گیاهان و حیوانات و ژن‌های اصلاح و خالص‌سازی شده که نتیجه مداخله فنی بشر هستند، را شامل نشود.
همان طور که گفته شد، از آنجا که تعیین مبنای حمایت، تأثیر اساسی بر درک کیفیت توسعه و وضع مقررات و تحولات نظام حمایتی دارد، با توجه به مبنای اتخاذ شده در این نوشتار تصمیم‌گیری درباره میزان حمایت و استثنائات آن از جمله مورد فوق میسر خواهد شد.
2 ـ سطح بین‌المللی

الف ـ شروع ثبت نوآوری‌های زیست‌فناوری
قابلیت ثبت زیست‌فناوری پس از صدور حکم تعیین کننده دادگاه عالی امریکا در پرونده «Diamond v. Chakrabarty» آغاز شد. دادگاه عالی با تأکید بر اینکه موضوع قابل ثبت به عنوان اختراع از نظر قانون «هر چیزی در جهان است که توسط بشر ساخته شود» معیاری را برای شناسایی موضوعات قابل پیش‌بینی و غیرقابل پیش‌بینی ارائه کرد، از جمله فعالیت‌های مبتکرانه راجع به زیست‌فناوری و توالی‌های ژنی. این رویکرد بعدها از سوی اروپا و دیگر نظام‌های حقوقی نیز اتخاذ و اشکال حیات قابل ثبت دانسته شد. در نهایت، موافقت‌نامه تریپس این رویکرد را جهانی ساخت.

ب ـ نظام بین‌المللی حمایت
از قرن نوزدهم، میل و گرایش کشورها برای متحدالشکل کردن مقررات راجع به مالکیت صنعتی و حمایت از آن در بعد فراملی، افزایش یافت. دلیل اصلی این امر گذشته از تمایل کشورها به حمایت از منافع اقتصادی خود، شکست نمایشگاه بین‌المللی 1873 وین اتریش به علت عدم حضور مخترعان ناشی از ترس از افشای نوآوری‌هایشان بود. در پی این واقعه و برای یافتن یک راه حل، در سال 1878 کنگره‌ای بین‌المللی در شهر پاریس برگزار شد. در نتیجه تلاش شرکت کنندگان در این کنگره در سال 1883 «کنوانسیون پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی» توسط شرکت‌کنندگان امضا شد. معاهده مهم دیگر معاهده همکاری در زمینه ثبت اختراع یا PCT است که در سال1970 به تصویب رسید. چند سال پس از انعقاد معاهده PCT یعنی در سال 1978 کشورهای اروپایی «کنوانسیون اختراع اروپا» را برای اتخاذ سازوکاری شبیه به سازوکار معاهده PCT برای ثبت اختراعات در میان کشورهای اروپایی به تصویب رساندند. دیگر سند مهم راجع به حمایت بین‌المللی از اختراعات، موافقت‌نامه جنبه‌های تجاری حقوق مالکیت فکری یا موافقت‌نامه تریپس (TRIPs) از معاهدات مربوط به سازمان جهانی تجارت است مصوب 1994 است که در ماده 7، هدف از تصویب آن را «ارتقاء نوآوری‌های تکنولوژیکی و انتقال و انتشار فناوری» اعلام می‌کند. به موجب بند 1 ماده 27، هر گونه اختراع اعم از فرآورده و فرآیند در تمام حوزه‌های فناوری به شرط آن که جدید، دارای گام ابتکاری و کاربرد صنعتی باشد، قابل ثبت خواهد بود که شامل اختراعات زیست‌فناوری نیز می‌شود.
نقطه عطف دیگر مربوط به تاریخچه حمایت از اختراعات زیست‌فناوری مربوط به نظام

مطلب مشابه :  تحقیق رایگان درمورد شایسته سالاری
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
92

دیدگاهتان را بنویسید