رشته حقوق

مفهوم مضیق پیشگیری

پیشگیری در مفهوم مضیق عبارت است از مجموعه وسایل و ابزارهایی که دولت برای مهار بهتر بزهکاری مورد استفاده قرار می­دهد. از طریق حذف یا محدود کردن عوامل جرم­زا و یا اعمال مدیریت نسبت به عوامل محیط فیزیکی و محیط اجتماعی که فرصت ارتکاب جرم را ایجاد می­کند.[1]

پیشگیری به معنای خاص یا مضیق مهار بزهکاری از طریق حذف یا محدود کردن عوامل جرم‌زا و یا مدیریت مناسب نسبت به عوامل محیطی است که توسط دولت و جامعه مدنی به کار گرفته می‌شود.

اقداماتی پیشگیرانه تلقی می­شوند که با هدف کاهش ارتکاب جرم صورت می­گیرند و از یک سو فاقد خصیصه کیفری­اند زیرا توسل به نهادهای کیفری و جنبه ارعابی و پیشگیرانه مجازات در جرم شناسی حقوقی مطرح بوده و از قلمرو جرم شناسی پیشگیری خارج است. [2]

این برداشت، غالباً در ادبیات جرم شناختی مشاهده می­شود و البته همیشه با صراحت و روشنی لازم همراه نمی­باشد. بر این اساس، پیشگیری عبارت است از شیوه­هایی غیر قهرآمیز که دولت جهت مهار بزهکاری، از طریق مدیریت عوامل محیط فیزیکی و اجتماعی که فرصت­های مناسب ارتکاب جرم را فراهم می­کند، به کار می­گیرد. در این رویکرد، فقط تدابیر قبل از ارتکاب جرم مورد توجه است. بر این اساس، در این حوزه، ارعاب، سزادهی، باز اجتماعی کردن و یا ترمیم، غایت و محتوای مداخله اهمیت زیادی ندارد .

 

 

بند سوم: مفهوم موسع پیشگیری

 

مطابق مفهوم گسترده پیشگیری از جرم، انجام هر اقدامی که علیه جرم بوده و آن را کاهش دهد، پیشگیری به شمار می­رود. این پیشگیری شامل طیف وسیعی از تدابیر کیفری و غیرکیفری است که در جهت خنثی کردن عوامل ارتکاب جرم و کاهش بزهکاری صورت می­گیرد[3].

مطلب مشابه :  مقایسه و تطبیق اجمالی مواد اعلامیه جهانی با اعلامیه اسلامی

این نوع نگرش، ابتدا در اندیشه سیاست جنایی انریکو فری پدیدار شد. وی به آزادی اراده در ارتکاب عمل جنایی اعتقاد نداشت. به نظر وی، عوامل مختلف فردی و اجتماعی در این زمینه، نقش تعیین کننده دارد. پس در این تعبیر علاوه بر تعقیب و دستگیری بزهکاران، اعمال مجازات یا تعلیق اجرای آن، الزام آنان به جبران خسارت بزه دیده و فردی کردن مجازات توسط قاضی، اقدامات فرهنگی، آموزشی و اجتماعی در جهت کاهش آمار جرایم ارتکابی نیز پیشگیری به شمار می­آیند. پس این مفهوم طیف گسترده­ای از اقدامات کیفری و غیر کیفری را در بر می­گیرد.

این تدابیر اعم است از واکنش­های جامعه علیه جرم از قبیل مجازات، اقدامات تأمینی و تربیتی، جبران زیان­های بزه­دیده، بازپروری مجرمان و هم­چنین کنش­های اجتماعی که قبل از وقوع جرایم به منظور خنثی­سازی عوامل جرم­زای خانوادگی، فردی و محیطی انجام می­شود[4].

[1] – نجفی ابرند آبادی، علی حسین، «پیشگیری عادلانه از جرم در علوم جنایی»، مجموعه مقالات در تجلیل از دکتر محمد آشوری، تهران: انتشارات سمت، 1383، ص 740.

[2] – مهدوی، دکتر محمود، پیشگیری از جرم، تهران: انتشارات سمت، 1390، ص 22.

[3] – معظمی، شهلا، «پیشگیری جرم­شناختی»، فصلنامه مجد، دوره اول، شماره اول، 1386، ص 96.

[4] – دادبان، حسن و آقایی، سارا، پیشین، ص 134.

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
92