رشته حقوق

مفهوم مضیق پیشگیری

پیشگیری در مفهوم مضیق عبارت است از مجموعه وسایل و ابزارهایی که دولت برای مهار بهتر بزهکاری مورد استفاده قرار می­دهد. از طریق حذف یا محدود کردن عوامل جرم­زا و یا اعمال مدیریت نسبت به عوامل محیط فیزیکی و محیط اجتماعی که فرصت ارتکاب جرم را ایجاد می­کند.[1]

پیشگیری به معنای خاص یا مضیق مهار بزهکاری از طریق حذف یا محدود کردن عوامل جرم‌زا و یا مدیریت مناسب نسبت به عوامل محیطی است که توسط دولت و جامعه مدنی به کار گرفته می‌شود.

اقداماتی پیشگیرانه تلقی می­شوند که با هدف کاهش ارتکاب جرم صورت می­گیرند و از یک سو فاقد خصیصه کیفری­اند زیرا توسل به نهادهای کیفری و جنبه ارعابی و پیشگیرانه مجازات در جرم شناسی حقوقی مطرح بوده و از قلمرو جرم شناسی پیشگیری خارج است. [2]

این برداشت، غالباً در ادبیات جرم شناختی مشاهده می­شود و البته همیشه با صراحت و روشنی لازم همراه نمی­باشد. بر این اساس، پیشگیری عبارت است از شیوه­هایی غیر قهرآمیز که دولت جهت مهار بزهکاری، از طریق مدیریت عوامل محیط فیزیکی و اجتماعی که فرصت­های مناسب ارتکاب جرم را فراهم می­کند، به کار می­گیرد. در این رویکرد، فقط تدابیر قبل از ارتکاب جرم مورد توجه است. بر این اساس، در این حوزه، ارعاب، سزادهی، باز اجتماعی کردن و یا ترمیم، غایت و محتوای مداخله اهمیت زیادی ندارد .

 

 

بند سوم: مفهوم موسع پیشگیری

 

مطابق مفهوم گسترده پیشگیری از جرم، انجام هر اقدامی که علیه جرم بوده و آن را کاهش دهد، پیشگیری به شمار می­رود. این پیشگیری شامل طیف وسیعی از تدابیر کیفری و غیرکیفری است که در جهت خنثی کردن عوامل ارتکاب جرم و کاهش بزهکاری صورت می­گیرد[3].

مطلب مشابه :  تعریف جامع و کامل ازدواج

این نوع نگرش، ابتدا در اندیشه سیاست جنایی انریکو فری پدیدار شد. وی به آزادی اراده در ارتکاب عمل جنایی اعتقاد نداشت. به نظر وی، عوامل مختلف فردی و اجتماعی در این زمینه، نقش تعیین کننده دارد. پس در این تعبیر علاوه بر تعقیب و دستگیری بزهکاران، اعمال مجازات یا تعلیق اجرای آن، الزام آنان به جبران خسارت بزه دیده و فردی کردن مجازات توسط قاضی، اقدامات فرهنگی، آموزشی و اجتماعی در جهت کاهش آمار جرایم ارتکابی نیز پیشگیری به شمار می­آیند. پس این مفهوم طیف گسترده­ای از اقدامات کیفری و غیر کیفری را در بر می­گیرد.

این تدابیر اعم است از واکنش­های جامعه علیه جرم از قبیل مجازات، اقدامات تأمینی و تربیتی، جبران زیان­های بزه­دیده، بازپروری مجرمان و هم­چنین کنش­های اجتماعی که قبل از وقوع جرایم به منظور خنثی­سازی عوامل جرم­زای خانوادگی، فردی و محیطی انجام می­شود[4].

[1] – نجفی ابرند آبادی، علی حسین، «پیشگیری عادلانه از جرم در علوم جنایی»، مجموعه مقالات در تجلیل از دکتر محمد آشوری، تهران: انتشارات سمت، 1383، ص 740.

[2] – مهدوی، دکتر محمود، پیشگیری از جرم، تهران: انتشارات سمت، 1390، ص 22.

[3] – معظمی، شهلا، «پیشگیری جرم­شناختی»، فصلنامه مجد، دوره اول، شماره اول، 1386، ص 96.

[4] – دادبان، حسن و آقایی، سارا، پیشین، ص 134.

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
92