رشته حقوق

قتل و انواع آن

 

3-8-قتل و انواع آن

 

قتل نفس از جمله جرائمی است که همواره مورد تنفر و انزجار افراد بشر بوده و با عکس العمل شدید و کشتن قاتل همراه بوده است. در قدیم الایام و دورانی که هنوز حق حاکمیت مردم در تعیین سرنوشت اجتماعی و دخالت آنان در تشکیل قوای حاکم اعم از مقننه٬ مجریه و قضائیه به رسمیت شناخته نشده بود٬ تعقیب و عکس العمل های مردم در مقابل متجاوزین به جسم و جان دیگران جنبه فردی و خصوصی داشت. کشتن قاتل در این دوران براساس ملاحظات روانی و به منظور تسکین حس انتقام فردی کسان مقتول صورت می گرفت و چه بسا که ارتکاب قتلی باعث وقوع منازعه و کشمکش و دشمنی های ریشه دار شده است (ولیدی٬ ٬1386 ص 60 ). به طور کلی در این دوران مجازات قاتل فاقد جنبه های ارعاب و بازدارندگی فردی و اجتماعی و سایر هدف هایی که امروزه می توان برای مجازات قائل شد٬ بوده است. به تدریج و با گسترش نظامات اجتماعی و آیین الهی و مذهبی و استقرار حکومت های متمرکز این موضوع از صورت گذشته خارج شد و کم کم برای حفظ منافع و مصالح جامعه٬ دخالت قدرت حاکمه و تشکیلات وابسته به آن٬ در مسائل قتل قبول شد و به دنبال آن وقوع قتل به عنوان پدیده مضر به حال فرد و بر هم زننده نظام اجتماعی مورد توجه قانون گذاران قرار گرفت و در نتیجه در سرتاسر جهان در قوانین جزای کشورها برای مرتکبان قتل عکس العمل های اجتماعی و مجازات شدید از قبیل قصاص جزائی و اعدام پیش بینی شده است. به هر حال عادی ترین مجازات قتل نفس در قدیم الایام قصاص یا اعدام بوده است (ولیدی٬ ٬1386 ص 61 ).

مطلب مشابه :  وظایف و اختیارات شورای نگهبان و دادگاه قانون اساسی

امروزه نیز با اینکه در قوانین جزایی بعضی کشورها تحت تاثیر نظریات دانشمندان و مکاتب حقوق جزا٬ کیفرهای دیگری از قبیل حبسهای طویل المدت٬ جانشین مجازات اعدام شده است با وجود این در قوانین اکثر کشورها اجرای مجازات اعدام در مورد قتل های عمدی به قوت خود باقی است. در بررسی احکام قتل در قوانین مدون جزای اسلامی نیز ملاحظه        می شود که قانون گذار به دنبال تصویب و اجرای اصل چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که مطابق آن کلیه قوانین و مقررات اعم از مدنی و جزایی و غیره باید براساس موازین اسلامی مورد تجدید نظر قرار گیرد و به پیروی از مبانی فقهی و نظریات مشاهیر صاحب نظران اسلامی٬ احکام قتل و انواع آنرا در قانون حدود و قصاص و دیات و تعزیرات مورد تجدید نظر قرار داده و مطابق ماده 204 قانون قصاص قتل نفس سه نوع است: عمد٬ شبه عمد٬ خطا (ولیدی٬ ٬1386 ص 62 ).

 

3-8-1-قتل عمد

 

قانون گذار در قوانین قبل و بعد از انقلاب تعریفی از قتل عمدی ارائه ننموده است و فقط به مجازات آن اشاره و در ماده  206ق. م. ا نیز تنها به ذکر مصادیق قتل عمدی اکتفا نموده است اما در متون فقهی فقهای عظام تعاریف به نسبت مشابهی از قتل موجب قصاص ارائه کرده اند (سپهوند و عسکری پور٬ ٬1388 ص 30 ).

«و هو ازهاق النفس المعصومه المکافئه عمدا عدوانا».

سبب و موجب قصاص نفس٬ خارج کردن نفس معصوم و همتا از روی عمد و ستم است. مقصود از نفس معصوم٬ نفسی است که تلف کردن و هلاک نمودن آن جایز نیست و مقصود از ستم و عدوان آن است که قتل او به قصاص نباشد (مکی عاملی٬ ٬1383 ص 258 ). پس عمد òن است که شخص نسبت به فعل و قصد تعمد داشته باشد (مکی عاملی٬ ٬1383 ص 282 ).   حقوقدانان کیفری تعاریف متفاوتی از قتل عمد ارائه نموده اند اما با توجه به نظریه های فقهی و ماده 206ق. م. ا تعریف قتل عمدی «سلب ارادی حیات انسان زنده به وسیله ی انسان دیگری به طرق پیش بینی شده در قانون است» (سپهوند و عسگری٬ ٬1388 ص 30 ).

مطلب مشابه :  در چه شرایط مرد ملزم به طلاق همسرش است

 

3-8-2-قتل شبه عمد

 

قتل شبه عمد قتلی است که مرتکب به میل و اراده خود کاری را انجام می دهد٬ اما قصد کشتن مجنی علیه را ندارد و فعل انجام یافته نیز کشنده نباشد بلکه اتفاقا خطای مرتکب موجب قتل می گردد (ولیدی٬ ٬1386 ص 169 ). یعنی نسبت به فعل تعمد داشته باشد ولی در قصد خطا کند (مکی عاملی٬ ٬1383 ص 282 ).

 

 

 

3-8-3-قتل خطای محض

 

عبارت است از سلب حیات از دیگری در شرایطی که مرتکب قتل اساسا درصدد انجام ایراد صدمه نسبت به مجنی علیه نیست و قصد کشتن وی را نیز به هیچ وجه ندارد٬ بلکه مقتول برحسب اتفاق هدف قرار می گیرد (ولیدی٬ ٬1386 ص 210 ). یعنی شخص نه نسبت به فعل و نه نسبت به قصد٬ تعمد نداشته باشد (مکی عاملی٬ ٬1383 ص 282 ).

 

 

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
92