رشته حقوق

ضرورت شرط اصالت در نرم افزارها و آثار ادبی و هنری

ضرورت شرط اصالت در نرم افزارها و آثار ادبی و هنری

برای حمایت از نرم افزارها و آثار ادبی شرط مهمی وجود دارد که از آن به اصالت اثر یاد می شود . نظام های حقوقی همه بر لزوم تحقق این شرط به عنوان یک شرط اساسی اتفاق نظر دارند . اصالت داشتن یک اثر بدین معناست که این اثر توسط شخص پدید آورنده خلق شده باشد . برای روشن شدن این مطلب بایستی بگوییم که در اختراعات شرط اصلی حمایت از اثر این است که ابتکاری جدید صورت گرفته باشد . منظور از ابتکار جدید این است که اثر قبلا توسط هیچ شخصی خلق نشده و کاملا جدید باشد . اما اصالت به معنای جدید بودن نیست و همین که شخص ، اثر را خود پدید آورد ، ( هرچند جدید نباشد) قانون از اثر او حمایت می کند .

عنصر اصالت معمولا با دو عنصر نو بودن  وکیفیت اشتباه گرفته می شود . معمولا نو بودن با سپردن اختراع و ثبت قبلی آن که دلیل بر قدمت اثر می باشد تحقق پیدا می کند و این در حالی است که عنصر اصالت از یک مفهوم نوعی خارج شده و شکل شخصی به خود گرفته است . عنصر کیفیت ، معیاری برای تفکیک آثار مورد حمایت و محروم از حمایت نبوده و قضاوت و ارزیابی کیفیت داشتن یا نداشتن اثر تاثیری در اصالت و حمایت قانون گذار از اثر ندارد[1] .

برخی اصالت را به دو عنوان اصالت سنتی و اصالت جدید تقسیم بندی می کنند . آن ها اصالت در مفهوم سنتی را اصالت شخصی دانسته و همین که اثر را شخص پدیدآورنده ایجاد کرده باشد از آن حمایت می کنند و به عبارتی اثر را نشان دهنده ی شخصیت پدیدآورنده می دانند . این گروه اصالت جدید را اغلب در مورد نرم افزار به کار برده و به دلیل این که نرم افزارها احساسات پدیدآورنده را به دیگر انسان ها منتقل نمی کنند آن ها را نمادی از شخصیت پدیدآورنده  نمی دانند ؛ و در مورد نرم افزار بر اصالت جدید یعنی اصالتی که نشان از آورده ای فکری دارد تاکید شده و آن را مفهومی نوعی می بخشند .

مطلب مشابه :  ارکان و شرایط ضمانت برای حسن انجام تعهد

در حقوق ایران و در ق ح ح م م ه  اثر را آن چیزی تعریف می کند که از راه دانش و هنر و یا ابتکار      پدیدآورنده ایجاد می شود . در بحث نرم افزارها با این حال که ق ح پ ن در مورد اصالت چیزی گفته نشده است اما در آیین نامه اجرای این قانون ضرورت اصالت اثر بیان شده است در ماده 3 این آیین نامه پدیدآورنده ی نرم افزار را کسانی می داند که براساس دانش و ابتکار خود کلیه ی مراحل مربوط اعم از تحلیل ، طراحی ، ساخت و  پیاده سازی نرم افزار را انجام دهند .

مفهومی که غالبا با اصالت اشتباه گرفته می شود عنصر تازگی است . تازگی همان شرط حمایت از اختراعات است پس ممکن است اثری ادبی و هنری با نگاه به یک اثر که قبلا موجود بوده شکل گرفته باشد با این حال اصالت یعنی پدید آمدن توسط آن هنرمند وجود داشته باشد به عنوان مثال اگر شخصی در سال 1380  اقدام به کشیدن تابلوی نقاشی از یک منظره نمود و شخصی در سال 1388 با دیدن آن تابلو دست به اثر خلقی شبیه به آن زد همان قدر مورد حمایت خواهد بود که نقاش اول مورد حمایت است زیرا اصالت براساس معیارهای ذهنی سنجیده می شود نه عینی یا نوعی . اما اگر شخصی دست به اختراعی زد و شخص دیگر با نگاه به آن و یا حتی از ذهن خود بدون توجه به اثر اول دست به خلق اثری مثل اختراع شخص اول زد مورد حمایت نیست به دلیل این که عنصر تازگی را ندارد هر چند که تقلیدی نکرده باشد و یا اصلا این اختراع را ندیده و درباره ی آن چیزی نشنیده باشد .

مطلب مشابه :  آثارحقوقی مترتب بر زناشوئی در عقد دختر باکره

در مورد نرم افزارها و آثار ادبی و هنری همین که اثر قابل انتساب به پدیدآورنده باشد برای حمایت از آن اثر کافی است و لازم نیست عنصر تازگی و گام جدید در آن رعایت شده باشد ، اگرچه نرم افزارهایی که شرایط اختراع را نیز داشته باشند به عنوان اختراع نیز قابل ثبت اند که این مزیتی برای آن ها محسوب    می شود .

برخی از نویسندگان اصالت را تقسیم بندی کرده اند و تفکیکی میان اصالت مطلق و اصالت  نسبی  قایل شده اند و بیان داشته اند که اصالت مطلق وقتی است که اثر بدون توجه به آثار پیشین پدیدآمده باشد که بدون هیچ قیدی قابل حمایت است . اصالت نسبی زمانی است که پدیدآورنده با توجه به آثار پیشین و به عاریت گرفتن برخی عناصر آن پدید آمده باشد که بایستی حقوق پدیدآورنده ی پیشین رعایت شود [2] .

بند 3 ماده ی 1 دستورالعمل برنامه های رایانه ای اروپا 1991  در مورد اصالت چنین مقرر می دارد :    « برنامه ی رایانه ای در صورتی مشمول حمایت است که اصیل باشد : به این معنی که محصول فکری خود پدیدآورنده باشد.»

[1] . کلود کلمبه ، پیشین ،ص 31 تا 34 .

[2] . ستار زرکلام ، حقوق مالکیت ادبی و هنری ، پیشین ، ص48 .

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
92