پایان نامه های روانشناسی

دانلود پایان نامه روانشناسی درباره روابط زناشویی

متخصصان معتقدند همان باورهایی که زیر بنای اختلالات درون فردی هستند , در ناکارآمدی روابط بین فردی نیز نقش دارند . با توجه به این مطالب بهتر است همانگونه که برنشتاین ( 1985 ) می گوید به هنگام مشاوره ابتدا انتظارات و باورهای همسر ناراضی را دوباره بررسی کنیم . از عوامل مهم دیگر از هم پاشیدگی ازدواج یا دور شدن زوجین از یکدیگر , واکنش های رفتاری نامطلوب آنان می باشد . به نظر بسیاری از درمانگران رفتارگرا , رفتار نابهنجار نتیجه فرآیندهای بازخوردی در تعاملات اعضای خانواده است (به نقل از بنی اسد ، 1375).
از آنجا که اکتساب ونگهداری مهارت های رفتاری و شناختی با سلامت روان شناختی انسان رابطه معناداری دارد ( ایدلسون و اپشتاین , 1982 ) , برنامه های آموزشی که معطوف به این موارد هستند , احتمالاً به افزایش عملکرد فرد در خانواده و در نهایت افزایش کفایت عمومی انسان در موقعیت های زندگی منجر می شوند . با توجه به این مطالب در پژوهش حاضر در صددیم تا دریابیم که آموزش های شناختی – رفتاری تا چه حد بر افزایش سطح رضامندی زناشویی زوجین تاثیر دارد .
نتایج پژوهشهای انجام شده نشان داد که کلاسهای آموزش خانواده به شیوه شناختی- رفتاری بر رضایت زناشویی زنان و مردان تاثیر گذار می باشد و در کل اثربخشی این آموزشها به وضوح قابل درک می باشد . همچنین این نتایج حاکی از آن است که اثربخشی این آموزشها بین زنان و مردان دارای تفاوت معناداری نیست .

فصل سوم
روش تحقیق

3-1- مقدمه
در این فصل به ذکر روش تحقیق پرداخته شده است . در ابتدا جامعه آماری تحقیق معرفی می شود و در ادامه نمونه انتخابی و روش نمونه گیری توضیح داده خواهد شد ، به دنبال آن ابزار تحقیق و عناوین جلسات مورد بحث قرار خواهد گرفت و در پایان روش اجرای تحقیق و روش آماری مورد استفاده بیان خواهد شد.
3-2- طرح پژوهش
روش تحقیق نیمه آزمایشی است و از طرح دو گروهی ( گروه آزمایش و گروه کنترل ) با پیش آزمون و پس آزمون استفاده شده است دیاگرام طرح تحقیق بصورت زیر است :
جدول 1-3 طرح تحقیق
پس آزمون متغیر مستقل پیش آزمون انتخاب تصادفی گروه ها
T2 X T1 R گروه آزمایش
T2 — T1 R گروه کنترل

3-3- جامعه آماری
جامعه آماری این پژوهش ، متشکل از کلیه زوج هایی ( والدین دانش آموزان دختر مدارس ابتدایی ) که در ناحیه 2 آموزش و پرورش شیراز در سال تحصیلی 88-87 سکونت داشته اند ، می باشد . برای انتخاب نمونه این پژوهش از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای استفاده شد . روند کار بدین صورت بود که محقق از میان 37 مدرسه ناحیه 2 شیراز به صورت تصادفی خوشه ای 5 مدرسه را انتخاب و با فرستادن اعلامیه به والدین توسط دانش آموزان هدف و فرآیند تحقیق را به اطلاع افراد رساند , سپس از میان 460 نفر والدینی که برای تحقیق داوطلب شده بودند به روش تصادفی ساده 30 زوج ( 60 زن ومرد ) , انتخاب و با همین شیوه در دو گروه آزمایش و کنترل ( هر گروه 15 زوج ) جایگزین شدند .
3-4- نمونه و روش نمونه گیری
با توجه به حجم جامعه آماری که 460 نفرمی باشد تعداد 30 زوج آن را که می تواند تعداد مناسبی جهت نمونه گیری باشد به صورت تصادفی خوشه ای نمونه گیری شد ، این نمونه شامل 30 زوج ( 30 زن و 30 مرد ) است . که 15 زوج آزمودنی ( گروه آزمایش ) و 15 زوج گواه ( گروه کنترل ) می باشند .
3-5- ابزار تحقیق
در این پژوهش ، برای جمع آوری اطلاعات ، به منظور بررسی فرضیه های تحقیق از پرسشنامه رضایتمندی زناشویی انریچ استفاده شد .
3-5-1- مقیاس رضایتمندی زناشویی (انریچ) :
این پرسشنامه توسط دیویداچ . السون ، دیویدجی . فورنیز و جوئن ام . درانکمن تهیه شده است . السون وهمکاران در سال 1989 برای بررسی رضایت زناشویی از این پرسشنامه استفاده نموده ومعتقدند که این مقیاس مربوط می شود به تغییراتی که در طول دوران حیات آدمی رخ می دهد . این پرسشنامه 12 خرده مقیاس دارد که شامل : 1- پاسخ قراردادی 2- رضایت زناشویی 3- موضوعات شخصیتی 4- ارتباط زناشویی 5- حل تعارض 6- نظارت مالی 7- فعالیت های مربوط به اوقات فراغت 8- روابط جنسی 9- ازدواج و بچه ها 10- بستگان و دوستان 11- نقش های مربوط به برابری زن ومرد 12- جهت گیری عقیدتی می شود ( سلیمانیان ، 1376 ) .
به جز خرده مقیاس اول آن که 5 سئوال دارد، بقیه خرده مقیاسها شامل 10 سئوال است. پاسخ به سؤالات به صورت 5 گزینه‌ای(کاملاً موافق ـ موافق ـ نه موافق و نه مخالف ـ مخالف ـ کاملاً مخالف) است. به هر گزینه آن از یک تا 5 امتیاز داده می شود .اولسون (1983) از این پرسشنامه برای بررسی رضاهت زناشویی استفاده نموده و معتقد است که هر یک از موضوع های این پرسشنامه در ارتباط با یکی از زمینه های مهم است . ارزیابی این زمینه ها در درون یک رابطه زناشویی می تواند مشکلات بالقوه زوج ها را بیان کند ، یا می تواند زمینه های نیرومندی و تقویت آنها را مشخص کند . فرم اصلی با توجه به زیاد بودن سؤالهای پرسشنامه موجب خستگی بیش از اندازه آزمودنی ها می شد ، بنابراین سلیمان نژاد (1373) در پژوهشی تحت عنوان ” بررسی تفکر غیر منطقی در نارضایتی زناشویی ” فرم کوتاهی از این پرسشنامه تهیه کرد که دارای 47 سؤال است . نمره بالا دراین پرسشنامه نشانه رضایت و نمره پایین نشانه نارضایتی از رابطه زناشویی است. اولسون و همکاران ( 1983) پایایی پرسشنامه را با روش ضریب آلفا 0.95 گزارش کردند .
12 مقیاس این پرسشنامه به شرح زیر توصیف شده‌است.
1- پاسخ قراردادی : این مقیاس تمایل شخص برای پاسخ متعارف به سؤالات پرسشنامه را اندازه‌گیری می‌کند.
2- رضایت زناشویی : این مقیاس رضایت و انطباق با 10 جنبه رابطه زناشویی را که در زیر آمده‌است،اندازه‌گیری می‌کند.
3- موضوعات شخصیتی : این مقیاس درک شخص را از همسرش با توجه به رفتارها ویژگیها و سطح رضایت یا عدم آن ، که مربوط به این موضوعات می‌شود ارزیابی می‌کند. نمره بالا نشان دهنده یک سطح پائین از پذیرش یا فقدان راحتی با شخصیت و رفتار همسر و نمره پائین نشان دهنده سازگاری با همسر و رضایت از شخصیت همسر است.
4- ارتباط زناشویی : این مقیاس به احساسات ، اعتقادات و نگرشهای شخص، نسبت به نقش ارتباط در تداوم روابط وزناشوئی مربوط می‌شود. نمره پائین نشان دهنده آگاهی زن و شوهر و رضایت از سطح و نوع ارتباط در روابطشان و نمره بالا نشان دهنده فقدان رضایت در ارتباطشان است.
5- حل تعارض : این مقیاس نگرشها،احساسات و اعتقادات شخصی همسر را دربه وجود آوردن یا حل تعارض ارزیابی می‌کند. موضوعها برروی روشهایی برای خاتمه دادن به بحث تمرکز دارند، نمره پایین نشان دهنده نگرشهای واقع‌گرایانه درباره تعارضهای اجتماعی در روابط زناشویی است. نمره بالا نشان دهنده عدم رضایت از روشی است که تعارضات حل می‌شوند.
6- نظارت مالی : این مقیاس روی علائق و نگرشهای مربوط به روش اقتصادی و مسائلی که در روابط زن و شوهر اداره می‌شوند تمرکز دارد. نمره پائین نشان دهنده رضایت از اداره مالی و نگرش واقع بینانه نسبت به موضوعات مالی و نمره بالا نشان دهنده نگرانیهای مختلف در زمینه اداره مالی در روابط زناشویی است.
7- فعالیتهای مربوط به اوقات فراغت : این مقیاس ترجیحات شخصی هر زوج رابرای گذراندن اوقات فراغت ارزیابی می‌کند. نمره پائین نشان دهنده انطباق،انعطاف‌پذیری و توافق درباره استفاده از زمانهای فعال اوقات فراغت است و نمره بالا نشان دهنده نارضایتی از اینکه چگونه اوقات فراغت در روابط زن و شوهر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
8- روابط جنسی : این طبقه احساسات و نگرانیهای شخصی را درباره روابط جنسی و عاطفی با همسر ارزیابی می‌کند. آیتمها منعکس کننده رضایت از ابراز عواطف و میزان احساس راحتی در بحثهای مربوط به موضوعهای جنسی و آمیزش جنسی است . نمره پائین نشان دهنده رضایت از ابراز عواطف و نگرش مثبت درباره نقش مسائل جنسی در ازدواج و یا عدم توافق درباره تصمیمات مربوط به جلوگیری از حاملگی است.
9- ازدواج و بچه‌ها : این مقیاس نگرشها و احساسات شخصی را درباره داشتن بچه و توافق روی تعداد بچه‌ها ارزیابی می‌کند . نمره پائین نشان دهنده توافق در مورد بچه داشتن و تعداد بچه‌هاست و همچنین نشان دهنده درک واقع‌گرایانه از تاثیری که بچه‌ها از روابط زناشویی می‎بینند ورضایت از نحوه مشخص شدن نقشها ومسئولیتهای والدینی است .نمره بالا نشان دهنده عدم رضایت از تصمیمات مربوط به بچه داشتن و یا تعداد بچه‌هایی که خانواده ترجیح می‌دهند.
10- بستگان و دوستان : این مقیاس به ارزیابی احساسات و علائق مربوط به روابط با خویشاوندان، اقوام همسر و دوستان می‌پردازد. آیتمها نشان دهنده نگرش دوستان و بستگان نسبت به ازدواج و انتظارات مربوط به میزان صرف وقت با دوستان و بستگان است . نمره پائین نشان دهنده سازگاری روابط خانواده و دوستان می‌باشد و دلالت بر وجود زمینه‌هایی از تعارض دارد.
11- نقشهای مربوط به برابری زن و مرد : این مقیاس نگرشها، احساسات .و اعتقادات شخصی را درباره نقش‌های مختلف زناشویی ارزیابی می‌کند. نمره پائین نشان دهنده ارزشهای برابرگرایانه است.
12- جهت‌گیری عقیدتی : این مقیاس نگرشها، احساسات و علائق شخص را درباره اعتقادات و اعمال مذهبی در زندگی زناشویی ارزیابی می‌کند. نمره پائین نشان دهنده این دیدگاه است که مذهب یک بخش بیش از اندازه مهم در ازدواج است و نمره بالا نشان دهنده بی‌اهمیت دانستن مذهب در ازدواج است.
مقیاس های این پرسشنامه شامل پاسخ قراردادی، رضایت زناشویی، موضوعهای شخصیتی، ارتباط زناشویی، حل تعارض، نظارت مالی، فعالیت‌های مربوط به اوقات فراغت، روابط جنسی، ازدواج و فرزندان، بستگان و دوستان، نقشهای مساوات طلبی و جهت‌گیری عقیدتی ساخته شده که روی مقیاس 5 درجه‌ای لیکرت از یک تا پنج نمره‌گذاری شده است. فرم 47 سؤالی این پرسشنامه توسط سلیمانیان در سال 1373 تهیه شد . در کشور ما اولین بار پایایی پرسشنامه توسط سلیمانیان (1373)، در یک گروه 11 نفری در فرم کوتاه از طریق ضریب آلفا محاسبه شد، که ضریب اعتبار 95/. بدست آمد.. رسولی (1381) نیز ضریب اعتبار پرسشنامه را از روش بازآزمایی به فاصله‌ یک هفته 92/0 بدست آورد. در این پژوهش از فرم 47 سؤالی این پرسشنامه استفاده شد. در یک پژوهش مهدویان ( 1376 ) در کار روی پایایی آزمون با بهره گرفتن از ظریب همبستگی پیرسون و با روش بازآزمایی ، به فاصله یک هفته ( برای مردان 937% و برای زنان 944% و برای مردان و زنان 94% بدست آورد . برای اطمینان بیشتر درباره پایایی پرسشنامه فوق محقق ، آن را بر روی 130 نفر از زنان متاهل با روش بازآزمایی به فاصله سه هفته اجرا کرده که ضریب همبستگی 92% محاسبه گردید .
3-5-1-1- بررسی اعتبار روایی پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ
اولسون، فورنیر و دراکمن1989 ضریب اعتبار این پرسشنامه را با روش ضریب آلفا،92/0 گزارش کرده‌اند.
ضریب همبستگی این پرسشنامه با مقیاس‌های رضایت خانوادگی از 41/0 تا 60/0‌، و با مقیاسهای رضایت زندگی از 32/0 تا 41/0 است که نشانه روایی سازه آن است . کلیه خرده مقیاسهای پرسشنامه انریچ زوجهای راضی و ناراضی را متمایز می‌کند و این نشان می‌دهد که این پرسشنامه از روایی ملاک خوبی برخوردار است.
سلیمانیان در پژوهشی تحت عنوان «بررسی تفکرات غیر منطقی براساس رویکرد شناختی برنارضایتی زناشویی» در ارتباط با اعتبار و روایی این پرسشنامه می‌گوید: برای استفاده پرسشنامه در پژوهش ابتدا پرسشنامه ترجمه شد، پس از ترجمه سؤالات به رؤیت متخصصین روان‌شناسی رسید و روایی محتوای آن مورد تأیید قرار گرفت.
در مرحله بعد پرسشنامه بر روی گروه 11 نفری اجرا گردید و ضریب اعتبار آن از طریق آلفا محاسبه شد که 92/0 بدست آمد.
با توجه به زیاد بودن سؤال‌های پرسشنامه (115 سؤال) که موجب خستگی بیش از حد آزمودنی‌ها می‌شد، تصمیم گرفته شد فرم کوتاهی از آن تهیه شود. برای این منظور ابتدا همبستگی هر یک از سؤالات با کل پرسشنامه از طریق ضریب همبستگی محاسبه گردید. سپس 47 سؤال که از همبستگی نسبتاً بالایی برخوردار بودند انتخاب شدند. این انتخاب بطور مساوی از مقیاس‌های مختلف پرسشنامه صورت گرفت. و بدین ترتیب در مجموعه 47 سؤال انتخاب شد که مجدداً ضریب اعتبار فرم 47 سؤالی بر روی یک گروه 11 نفری با بهره گرفتن از ضریب آلفا محاسبه گردید. که ضریب اعتبار 95/0 بدست آمد. که در این پژوهش ضریب اعتبار 86/0 به دست آمد .
3-5-1-2- روش نمره گذاری پرسشنامه
پرسشنامه به صورت پنج‌گزینه‌ای در نظر گرفته شده‌است که به هر گزینه آن از یک تا پنج امتیاز داده می‌شود.در ضمن این تست دارای 47 سؤال می باشد.
سوالات 4 , 6 , ( 16-11 ) , ( 24 -18 ) , ( 33-30 ) , ( 42-37 ) , ( 47-45 ) به صورت معکوس نمره گذاری می شود . در این پژوهش از فرم 47 سوالی استفاده شده است , که حداکثر نمره ای که آزمودنی می تواند کسب کند 235 و حداقل نمره 47 می باشد .
نمره‌های کمتراز 30 نشانگر نارضایتی شدید همسران از روابط زناشویی است.
نمره‌های بین 30 تا 40 نشانگر عدم رضایت روابط زناشویی همسران است.
نمره‌های بین 40تا 60 نشانگر رضایت نسبی و متوسط از روابط زناشویی همسران است.
نمره‌های بین 60 تا 70 نشانگر رضایت زیاد همسران از روابط زناشویی است.
نمره‌های بالاتر از 70 نشانگر رضایت فوق‌العاده از روابط زناشویی بین همسران است..
3-6- شیوه اجرا
محتوی جلسات آموزش های شناختی – رفتاری با توجه به پیشینه و مبانی نظری پژوهش را موضوعات مهارت های ارتباطی و شیوه های ارتباط مؤثر و بیان برخوردها و تعارضات بین زوجین با کمک از تجارب با ساختار در تعلیم روابط انسانی تشکیل داده اند . هدف از تجارب بین افراد کمک به اشخاص برای کشف , درک و بهبود بخشیدن به روابط خود با دیگران است . این تجارب معطوف به خود اجتماع و روابط انسانی است . محور آنها تعامل بین افراد و تاکید بر این دسته خصوصیات ارتباطی به منظور بهبود بخشیدن به ارتباطهای موثر , پیشبرد برخوردهای انسانی با معنا و تسهیل شیوه های ارضای نیازهای روانی – اجتماعی است .
هدف های بلند مدت برای 5 جلسه آموزش های شناختی – رفتاری چنین بیان شده است .
دستیابی به قدرت , همکاری و حل تعارض با همسر به طور مقتضی .
ایجاد مکانیزم های سالم برای کنترل اضطراب , تنش , ناکامی و عصبانیت .
به دست آوردن مهارت های لازم برای بنا کردن یک ارتباط دوستی مثبت .
محصور نمودن رفتارهای پرخاشگرانه در حد و مرزهای اجتماعی قابل قبول .
ایجاد رابطه دوستانه با همسر و خانواده.
بررسی معنا و مفهوم بحران و خلاء وجودی و شناخت عوامل موثر در ایجاد آن .
خودشناسی با توجه به نیازها , انگیزه ها و توانائیها و تفاوتهای فردی .
باور و پذیرش خویشتن , شناخت ویژگیهای خویشتن و نقش خویشتن در سلامت روان .
شناخت هدفها در زندگی و بررسی اهداف کوتاه مدت و بلند مدت , بررسی راه های رسیدن به هدف
بررسی نظام ارزشها در زندگی زناشویی و بررسی تاثیر ارزشهای معنوی بر زندگی .
لزوم داشتن روابط سالم با همسر و اعضای خانواده به عنوان یک نیاز اجتماعی و تاثیر آن بر موفقیت ها و معنادار شدن زندگی .
3-7- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
برای اندازه گیری و تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی استفاده می شود که در سطح آمار توصیفی ( محاسبه ی فراوانی ، درصد ، میانگین ، انحراف استاندارد ) و در سطح آمار استنباطی از آزمونهای T-test و آزمون تحلیل کوواریانس استفاده شده است .

مطلب مشابه :  پایان نامه روانشناسی با موضوع : رادیو و تلویزیون

فصل چهارم
یافته های تحقیق

4-1- مقدمه
در این فصل با بهره گرفتن از روش های آماری مناسب داده ها جمع آوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند یافته های پژوهش در دو قسمت آمار توصیفی و آمار استنباطی ارائه می شوند. در سطح آمار توصیفی شاخص های آماری، میانگین، واریانس ، انحراف استاندارد و در سطح آمار استنباطی از آزمون T-test و کوواریانس استفاده شده است .
در اینجا قبل از پرداختن به فرضیه های تحقیق ،اطلاعات به صورت توصیفی در قالب

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
92

دیدگاهتان را بنویسید