رشته حقوق

توده‏ای، بندی، واریزه‏ای، طبقه‌بندی

دانلود پایان نامه

جنگل‌ها و مراتع طبیعی و هرگونه توسعه معدنی در گرو مطالعات پایداری شیب‌های طبیعی منطقه است. عدم توجه به این مسئله خسارات جبران‌ناپذیری را می‌تواند به دنبال داشته باشد.
کشور ایران با توجه به توپوگرافی عمدتاً کوهستانی، شرایط جغرافیایی و سازندهای متنوع زمین‌شناختی، فعالیت‌های نئوتکتونیکی، لرزه‌خیزی، شرایط مساعدی را برای وقوع پدیده زمین لغزش، به طور بالقوه دارا می‌باشد. این پدیده هر ساله به خسارت‌های مالی و جانی، تخریب راه‌ها، خطوط لوله، خطوط انتقال نیرو، تأسیسات معدنی، تونل‌ها، نقاط مسکونی شهری و روستایی و منابع طبیعی در کشور منجر می‌شود. عدم رعایت کاربری مناسب برای مناطق و تغییر در کاربری زمین‌ها همگی دست به دست هم داده تا فرسایش خاک، روز به روز با شدت بیشتری صورت گیرد و مبالغ مالی زیادی بجای آنکه صرف تولید و آبادانی این کشور گردد به ناچار صرف تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش می‌شود [1].
استان گیلان و منطقه رودبار واقع در جنوب این استان، یکی از مستعدترین مناطق کشور نسبت به وقوع زمین لغزش، سنگ ریزش و سایر پدیده‌های مرتبط با لغزش دامنه‏ها می‌باشد. پس از احداث آزادراه رشت – قزوین ، با توجه به سرعت بالای حرکت خودروها، ریزش‌های جزئی در طول مسیر نیز می‌تواند بسیار خطرناک باشد، لذا این مسئله و در نظر گرفتن امنیت جانی رانندگان اهمیت مطالعه پهنه بندی خطر وقوع زمین لغزش و تثبیت ترانشه‌ها با روش‌های متناسب با شرایط طرح را لازم می‌سازد.
در همین رابطه طی بازدیدهای صحرایی که از محدوده مورد مطالعه (رودبار) به عمل آمده و برداشت‌ها و اندازه‌گیری‌های انجام شده 10 مورد زمین لغزش شناسایی و به نقشه درآورده شدند. شناسایی اولیه این لغزش‌ها با استفاده از عکس‌های ماهواره‏ای و هوایی بوده که پس از مطالعات صحرایی، با استفاده از سامانه موقعیت‌یاب جهانی2 محل وقوع و وسعت آنها علامت‌گذاری و مشخص گردیدند. همچنین جهت تعیین خصوصیات خاک منطقه لغزشی، اقدام به نمونه‌گیری از ترانشه‏ها و مرز گسلیده دامنه‏های لغزشی شد. تعیین سایر عوامل موثر در لغزش دامنه‏های منطقه و تهیه نقشه‏های رقومی جداگانه از هر کدام از عوامل مرحله بعدی تحقیق را در برگرفت. در این مرحله، جهت و درجه شیب، زمین‌شناسی، کاربری اراضی، بارندگی، تغییرات نسبی ارتفاع و فاصله از شبکه راه‏ها و آبراهه‏ها و گسل‌ها مورد مطالعه قرار گرفت. برای تحلیل داده‏ها از روش LNSF3 در محیط GIS4 استفاده شده و منطقه مورد مطالعه به پنج پهنه با حساسیت زمین لغزش خیلی کم (1)، کم (2)، متوسط (3)، زیاد (4)، و خیلی زیاد (5) تقسیم گردید. در نهایت از نتایج حاصل از آزمایش مکانیک خاک نمونه‏ها که شامل دانه‌بندی، حدود آتربرگ و برش مستقیم است، جهت پهنه بندی ژئوتکنیکی پهنه استعداد زمین لغزش خیلی زیاد و تعیین ضریب اطمینان استاتیکی در این پهنه استفاده شده است.

آمار مربوط به بلایای طبیعی
مرکز تحقیقات همه‌گیرشناسی بلایا و حوادث5 بلایای طبیعی را به 5 گروه ژئوفیزیکی6، هیدرولوژیکی7، بیولوژیکی8، هواشناختی9 و اقلیمی10 تقسیم نموده که زمین لغزش‌ها را در زیرگروه حرکات توده‏ای از گروه اول لحاظ می‏نماید. بنا بر شکل 1-1 که توسط این مرکز در سال 2013 منتشر شده است، روند صعودی بلایای طبیعی گزارش شده در دهه اخیر به خوبی قابل مشاهده است. بنا بر این گزارش در سال 2012 از میان 10 کشور برتر از لحاظ مرگ‌ومیر فجایع طبیعی، ایران با 319 قربانی در رتبه نهم قرار دارد [2].

شکل 1-1- آمار بلایای طبیعی به وقوع پیوسته بین سال‌های 2012 – 1990 [2]

همچنین بنا بر آمار سال 2013 سازمان صلیب سرخ جهانی11، در فاصله سال‌های 2003 تا 2012 مجموعاً 190 مورد حرکات توده‏ای (خشک و تر) گزارش شده که منجر به کشته شدن 9183 نفر در اقصی نقاط جهان گردیده است [3].

ضرورت انجام تحقیق در منطقه
در اثر زمین‌لرزه ویرانگر 31 خرداد 1369 منجیل و رودبار بیش از 100 مورد حرکات دامنه‌ای به وقوع پیوسته است که یکی از مرگبارترین آنها مربوط به لغزش روستای فتلک بوده که طی آن 150 تا 190 تن از اهالی کشته شده و خط لوله رشت – قزوین قطع گردید. لغزش گلدیان لغزش بزرگ دیگر منطقه است که با این زلزله ایجاد گشت.
در سال 1384 در کیلومتراژ 520+29 الی 850+29 آزادراه رشت – قزوین زمین لغزش بزرگ دشتگان رخ داده است، که پس از وقوع این زمین لغزش مسیر آزادراه در این محدوده مسدود گردید. مطابق شکل 1-2.
سقوط دکل‏های فشارقوی انتقال نیرو، جابجایی زمین‌های کشاورزی و ایجاد اخلال در امر کشاورزی، تخریب جنگل‏ها و باغ‏ها، تخریب کانال‏ها در دامنه شیب‌های مناطق کوهستانی و سایر تأسیسات آب رسانی و تهدید مناطق مسکونی روستایی در مناطق کوهستانی بر اثر لغزش زمین و ریزش سنگ‌ها و صخره‌ها از جمله مواردی است که علاوه بر خسارات مالی به طور مستقیم و یا غیرمستقیم موجب تلفات جانی نیز می‌شود.
لذا تعیین پهنه‏های مستعد زمین لغزش در این ناحیه می‌تواند گامی موثر در جهت مهار یا جلوگیری حوادث آینده در این منطقه باشد.

مطلب مشابه :  ارزش ها و نگرش ها

شکل 1-2- تخریب دکل فشارقوی برق و امتداد جاده در اثر وقوع زمین لغزش دشتگان [4]

اهداف تحقیق
پهنه بندی استعداد زمین لغزش در منطقه رودبار
پهنه بندی ژئوتکنیکی در پهنه استعداد لغزش خیلی زیاد
تعیین ضریب اطمینان استاتیکی در پهنه استعداد لغزش خیلی زیاد

فرضیات تحقیق
9 نقشه عامل لغزش بکار رفته در این تحقیق، کافی و
با دقت مناسب هستند.
روش LNSF روشی مناسب برای پهنه بندی استعداد زمین لغزش در منطقه رودبار است.
استفاده از پلی‏گون‏های تی‏سن روشی مناسب برای پهنه بندی خصوصیات خاک است.

معرفی فصل‏های پایان‌نامه
فصل اول با عنوان “کلیات پژوهش” بوده که در آن ضمن ارائه مقدمه، ضرورت انجام تحقیق، اهداف و فرضیات آن آورده شده است.
فصل دوم تحت عنوان “مبانی نظری پژوهش و پیشینه تحقیق” به معرفی پدیده زمین لغزش، چگونگی بروز و عوامل آن به همراه روش‏های عمده پهنه بندی و پیشینه تحقیقات انجام شده در ایران و جهان اختصاص داده شده است.
در فصل سوم با عنوان “مواد و روش پژوهش” به معرفی روش LNSF، نرم‌افزارهای مورد استفاده و منطقه مورد مطالعه، همراه با مراحل ساخت لایه‏های اطلاعاتی و آزمایش‏های آزمایشگاهی انجام شده بر روی نمونه‏ها پرداخته شده است.
در فصل چهارم نتایج وزندهی و برهم نهی لایه‏های اطلاعاتی و آزمایش‏های آزمایشگاهی به همراه پهنه بندی استعداد زمین لغزش، نوع خاک و ضریب اطمینان استاتیکی منطقه مورد مطالعه، بحث و بررسی شده است.
در فصل پنجم به نتیجه‌گیری پرداخته می‌شود و در نهایت پیشنهاد‌هایی برای ادامه تحقیق ارائه می‏گردد.

فصل دوم:
مبانی نظری پژوهش
و پیشینه تحقیق

تعاریف و اصطلاحات
ابتدا به تعریف مفاهیم پایه و مورد بحث در این تحقیق پرداخته می‌شود:

تعریف زمین لغزش
محققان و مؤلفین عبارات مختلفی را با وجود اشتراک‏های زیاد، برای توصیف انواع لغزش‌ها بیان نموده‏اند. از جمله به اصطلاحات حرکت توده‏ای، حرکت شیب12، زمین لغزش13 و انتقال توده‏ای14 اشاره نمود.
اصطلاح زمین لغزش گاهی برای هر نوع توده خاکی که به سمت پایین دامنه حرکت کند، به کار می‏رود و در برخی موارد، اشاره به تیپ خاصی از حرکات توده‏ای دارد و عموماً به کلیه رویدادهایی گفته می‌شود که در اثر ناپایداری در دامنه‏ها اتفاق افتاده و سبب جابجایی توده‏ای از مواد در طول دامنه می‌شود [5].
بر اساس نظریه برخی دانشمندان، زمین لغزش عبارت است از حرکت خاک، سنگ و واریزه‏ها که برروی شیب‌ها صورت می‌گیرد [6]. گاهی در این زمینه محققین علاوه بر خاک، مواد تشکیل دهنده شیب شامل صخره‏های طبیعی، انباشته‏های مصنوعی و یا مخلوطی از آنها که توسط نیروی ثقل به سمت پایین جابجا شوند را نیز جزء این دسته به شمار می‏آورند [7].
سازمان‏های مرتبط نیز تعاریف خاصی برای این پدیده عنوان نموده‏اند، از جمله می‌توان به تعریف فائو15 اشاره نمود که در راهنمای مدیریت آبخیزها، زمین لغزش را حرکت قسمتی از شیب یک صخره، واریزه درشت یا خاک در طول سطح لغزش معرفی نموده است [8].
همچنین انجمن بین‌المللی زمین‌شناسی مهندسی16 نیز زمین لغزش را عبارت از جابجایی توده‏ای از مواد (سنگ بستر یا خاک‌های ماسه‏ای) در امتداد شیب به سمت پایین دامنه بیان نموده است. این انجمن عنوان نموده است که زمانی زمین مستعد حرکت می‌شود که نوعی ناپایداری (به هر دلیل ممکن) در یک شیب حادث شود [9].
تعریف ارائه شده در زیر می‌تواند تکمیل کننده این بخش از بحث باشد:
زمین لغزش عبارت است از کلیه حرکات و گسیختگی‏های شیبی یا دامنه‏ای نسبتاً سریع که با کاهش ناگهانی ضریب اطمینان به سطح پایین‏تر از واحد (1) تحت تأثیر غلبه نیروهای مخرب؛ محرک یا مهاجم بر نیروهای مقاوم در سطوح شیب‌دار به وقوع می‏پیوند. مضافاً اینکه در زمین لغزش‌ها مرزهای گسیختگی بارز و مشخص‏اند، حتی در زمین لغزش‌های قدیمی، منطقه لغزشی، مورفولوژی خاص خود را دارد و کاملاً قابل تمایز است [10].
طبقه‌بندی حرکات توده‏ای
در میان خصوصیات مختلفی که به عنوان معیارهای طبقه‌بندی و شناسایی حرکات توده‏ای مورد استفاده قرار گرفته است؛ نوع حرکت، نوع مصالح، سرعت حرکت، شکل هندسی منطقه لغزشی، نهشته‏های حاصله، سن، میزان فعالیت، عوامل موثر، درجه برهم ریختگی توده جابجا شده، رابطه یا عدم رابطه هندسی لغزش با ساختمان زمین‌شناسی، درجه توسعه و وضعیت فعالیت را می‌توان نام برد [10].
وارنز17 (1978) بر اساس ویژگی‏های اصلی زمین لغزش یعنی نوع حرکت و نوع مواد جابجا شده نوعی از طبقه‌بندی را ارائه داد که به عنوان ساده‏ترین و رایج‏ترین طبقه‌بندی زمین لغزش بکار می‏رود، مطابق جدول2-1. از ویژگی‏های اصلی این طبقه‌بندی استفاده از مشخصه‏هایی است که پس از رویداد زمین لغزش نیز حفظ شده و با گذشت زمان کمتر دست‌خوش تغییر می‏شوند و از این ویژگی آن می‌توان برای دسته‌بندی زمین لغزش‌های قدیمی‏تر نیز استفاده کرد. در این طبقه‌بندی نحوه حرکت به پنج گروه اصلی ریزش‏ها، واژگونی‏ها، لغزش‌ها، حرکات با گسترش جانبی و جریان‏ها تقسیم گردیده است. ششمین گروه نیز با نام حرکات پیچیده شامل ترکیبی از دو یا چند نوع حرکت ذکر شده بالا در نظر گرفته شده است [7]. طبق تعریف، خاک‌های مهندسی به دو دسته واریزه و خاک تقسیم می‌شوند که خاک عبارت است از مواد ریزدانه‏ای که حداقل 50 درصد ذرات آن در اندازه ماسه، سیلت یا رس باشد.

مطلب مشابه :  سیستم حمل و نقل عمومی

جدول 2-1- طبقه‌بندی حرکات توده‏ای بر اساس مدل وارنز (1978)
نوع حرکت
نوع مصالح (قبل از حرکت)

سنگ بستر
نوع خاک از دید مهندسی

واریزه (غالباً درشت‏دانه)
خاک (غالباً ریزدانه)
1) ریزش‏ها
ریزش سنگ
ریزش واریزه‏ای
ریزش خاکی
2) واژگونی‏ها
واژگونی سنگ
واژگونی واریزه‏ای
واژگونی خاکی
3) لغزش‌ها
3-1) چرخشی
لغزش چرخشی سنگی
لغزش چرخشی واریزه‏ای
لغزش چرخشی خاک

3-2) انتقالی
لغزش بلوک سنگی
لغزش سنگی
لغزش واریزه‏ای
لغزش بلوک خاکی
4) حرکات با گسترش جانبی
گسترش جانبی سنگ
گسترش جانبی واریزه‏ای
گسترش بلوک خاکی
5) جریان‏ها
جریان سنگی
خزش عمیق
جریان واریزه‏ای
بهمن واریزه‏ای
جریان خاکی
خزش خاک
6) پیچیده
ترکیب دو یا چند از عوامل حرکات توده‏ای بالا

ریزش‏ها18
ریزش‏ها، حرکات دامنه‏ای در دامنه‏های پرشیب هستند که یک توده منفصل از مواد، صرف‌نظر از اندازه از دامنه جدا شده و به صورت حرکت در هوا، غلتیدن و یا جهش بر روی دامنه به سمت پایین حرکت می‌کنند [11] ریزش، بیشتر در دامنه‌های قائم یا نزدیک به قائم رخ می‏دهد سرعت حرکت روانی ذرات ریزشی ممکن است زیاد تا بسیار زیاد، اندازه آنها متفاوت و جنسشان از سنگ یا خاک باشد. مطابق شکل 2-1 شماره 1.

واژگونی‏ها19
واژگونی هنگامی اتفاق می‌افتد که یک گسیختگی کششی ناشی از کوه یخی، گیاهی یا سایر عوامل ناپایداری، سبب چرخش مواد حول یک نقطه شود [11]. در اثر چرخش مواد در امتداد نیروی ثقل جسم از سطح مقطع آن خارج شده و سبب واژگونی جسم می‌شود. مطابق شکل 2-1- شماره 2.

لغزش‌ها20
لغزش‌ها دسته‌ای از حرکات دامنه‌ای هستند که مواد در امتداد یک سطح گسیختگی یا یک سطح گسیختگی مشخص بر روی دامنه لغزیده و به سمت پایین حرکت می‌کنند بر اساس شکل سطح گسیختگی لغزش‌ها به دو دسته لغزش‌های چرخشی و لغزش‌های انتقالی تقسیم می‌شوند [12]. مطابق شکل 2-1- شماره 3.

حرکات با گسترش جانبی21
در این نوع حرکت یک لایه ضعیف در زیر لایه‏های مقاوم سطحی قرار گرفته و با حرکت به سمت بیرون، مواد روی خود را حمل و سبب ایجاد ترک‏های کششی در مواد رویی می‌شود. جهت حرکت غالب در این نوع از حرکات توده‌ای تقریباً افقی می‌باشد [11]. مطابق شکل 2-1- شماره 4.

جریان‏ها22
جریان‏ها حرکات دامنه‏ای هستند که ویژگی مکانیکی مواد دامنه سبب می‌شود که به عنوان یک جریان چسبناک
پلاستیکی یا یک جریان واقعی رفتار کنند. جریان‏ها ممکن است با سرعت‏های متفاوت از حالت تند تا آهسته با محتوای رطوبت مختلف از حالت خشک تا اشباع تغییر کنند [11]. مطابق شکل2-1- شماره 5.

شکل 2-1- انواع حرکات توده‏ای بر اساس مدل وارنز (1978) [13]
پیکر شناسی زمین لغزش‌ها
انجمن بین‌المللی ژئوتکنیک در کارگروه یونسکو برای تهیه بانک اطلاعات زمین لغزش‌ها23 در سال 1993 در قالب فرهنگی چند زبانه اقدام به انتشار فهرست اصطلاحات پیشنهادی برای توصیف یک زمین لغزش شاخص نمود. این اصطلاحات به معرفی ابعاد و اجزاء مختلف یک زمین لغزش می‏پردازد [14].
اجزاء زمین لغزش: مطابق شکل2-2

شکل 2-2- اجزاء زمین لغزش بر اساس WP/WLI (1993) [13]

ابعاد زمین لغزش (شکل 2-3)
1) پهنای توده جابجا شده (Wd):
بیشینه پهنای توده جابجا شده است که بر طول توده جابجا شده (Ld) عمود باشد.
2) پهنای صفحه گسیختی (Wr):

شکل 2-3- ابعاد زمین لغزش بر اساس WP/WLI (1993) [13]
8) حجم توده لغزیده:
در مورد زمین لغزش‌های چرخشی می‌توان آن را نیمی از یک بیضی‏وار در نظر گرفت [15].
V=(??2)Ld×Dd×Wd رابطه2-1
وضعیت فعالیت زمین لغزش
1) فعال:
یک زمین لغزش فعال در حال حرکت است. به عنوان مثال شکل 2-4 شماره 1، نمایانگر فرسایش د

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید

دیدگاهتان را بنویسید