رشته حقوق

برنامه های تلویزیونی

دانلود پایان نامه

1/2. آثار تولید شده در روابط استخدامی یا قراردادی : براساس ماده 2 اساسنامه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مصوب 1362 سازمان و واحدهای تابعه و موسسات اداری وابسته به آن از لحاظ اداری و مالی استخدامی تابع اداره صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و مقررات این اساسنامه می باشند ، در نتیجه قوانین استخدامی سازمان صدا و سیما درون سازمانی می باشد. از طرف دیگر ممکن است ، فرد یا افرادی با هدف ایجاد یک اثر تلویزیونی به صورت مستقل و تنها در محدوده قرارداد تنظیمی با سازمان صدا و سیما به عنوان کارفرما اقدام به تهیه یک اثر نمایند. برای مثال در تهیه و ساخت برنامه کودک ترکیبی که حاوی موضوعات سرگرم کننده و آموزنده در فضای کودکانه و شاد باشد ، مجری و سایر عوامل پشت صحنه سازنده ممکن است ، از مستخدمین سازمان باشند یا اینکه تنها بر پایه یک قرارداد در محدوده زمانی مشخص و براساس ضوابط تعیین شده با سازمان به عنوان کارفرما همکاری نمایند. واضح است که در هر دو صورت وضعیت حقوق مادی و معنوی اثر تهیه شده مطابق قوانین استخدامی یا قراردادی می باشد ، در غیر این صورت باید به قوانین مالکیت فکری رجوع کرد. در قوانین فعلی ایران می توان حقوق این دو دسته آثار را همانند قرارداد سفارش متعلق به سفارش دهنده یعنی همان سازمان صدا و سیما دانست. هر چند در پیش نویس لایحه در رابطه با آثار ناشی از سفارش یا استخدام یا قرارداد ، نخستین مالک حقوقی همان پدیدآورنده است ، اما انعقاد قرارداد بین طرفین عقد اماره انتقال حقوق مادی به میزان متعارف محسوب شده است.
2. پخش آثار واگذار شده به سازمان صدا و سیما – اساساً سازمان صدا و سیما به دلیل گستردگی حجم برنامه بسته به افزایش تعداد کانال های تلویزیونی از یک طرف و دست یابی آسان تر به وسایل ارتباطی جدید از جمله ماهواره ، اینترنت و بالطبع تغییر ذائقه مردم ناچار شده ، علاوه بر تولیدات داخلی نسبت به خریداری و پخش آثار تولید شده داخلی و خارجی نیز اقدام نماید که این امر خود مستلزم رعایت حقوق مادی و معنوی آثار مذکور می باشد. به طور کلی و براساس ماده 16 قانون حمایت حقوق مولفان مصنفان و هنرمندان هر گاه حق استفاده از اثر به شخص حقوقی واگذار شده باشد ، حمایت از حقوق مادی از تاریخ نشر یا عرضه به مدت 30 سال خواهد بود. مـاده 5 قانون حمایت حقـوق مولفان و مصنفان نیز به کلیه حقوق مادی قابل انتقال به غیر ( اعم از حقیقی یا حقوقی ) اشاره کرده که یکی از آن ها حق پخش از رادیو و تلویزیون است. بنابراین پخش آثاری همچون مستند ، سریال های تلویزیونی یا فیلم های سینمایی اعم از داخلی یا خارجی یا برنامه های یک سازمان پخش خارجی از سازمان صدا و سیما از دو فرض خارج نمی باشند ؛ در فرض اول با توجه به قانون مالکیت فکری فعلی ایران یا کشور خارجی مربوطه آثار در شرف پخش به دلیل انقضای مدت از دسته آثار قابل حمایت خارج شده و در حیطه آثار عمومی قرار گرفته باشند ، پخش آن ها در این صورت نیاز به انعقاد قرارداد و بالطبع پرداخت ما به ازایی نخواهد داشت ، هر چند این امر مجوز تجاوز به حقوق معنوی آثار مذکور نبوده و حمایت از آن حقوق همچنان به قوت خود باقی است. در فرض دوم مدت زمان حمایت از حقوق مادی آثار هنوز به پایان نرسیده ، در نتیجه بسته به اینکه اثر را جمعی تلقی کنیم ، مدیری که اثر با ابتکار خویش اقدام به تولید اثر سمعی و بصری نموده، مالک حقوق مادی فیلم می شود که می تواند تمام یا بخشی از این حقوق مادی را به سازمان صدا و سیما منتقل نماید. اما اگر اثر را مشترک محسوب و اشخاص حقیقی متعدد اقدام به ساخت یک اثر نموده باشند ، به دلیل آنکه تمامی آن ها پدیدآورنده اثر می باشند ، انتقال حقوق مادی و نتیجتاً حق پخش رادیویی و تلویزیونی اثر با رضایت همگی آن ها قابل انتقال به صدا و سیما می باشد. در این صورت سازمان صدا و سیما در قبال پرداخت مبلغی به مالک اثر اعم از اینکه تولید کننده حقیقی یا حقوقی باشد و یا اینکه یک سازمان پخش دیگر باشد ، مجوز بهره برداری از اثر را به دست می آورد. واضح است که حقوق مجریان و تولیدکنندگان آثار صوتی از دیگر آثار حقوق مرتبط نیز از قواعد گفته شده مستثنی نبوده ، یعنی در پخش اجراها و آثار صوتی از سازمان صدا و سیما همانند کلیه آثار ادبی و هنری انعقاد قرارداد جهت دارا شدن تمامی یا بخشی از حقوق مادی لازم است. نکته حائز اهمیت آنکه اجازه حق پخش تلویزیونی اثر با اجازه حق پخش رادیویی اثر دو مقوله جدا از هم است. به بیان دیگر وضع انحصاری سازمان صدا و سیما در اغلب کشورها این فرض را به ذهن متبادر می سازد که این دو حق یکی بوده و نیاز به اجازه مجدد نیست ، این در حالی است که اگر قرارداد واگذاری چنین اجازه ای نداده باشد ، بنابر تفسیر مضیق قراردادهای واگذاری و در صورت بروز تردید ، نمی توان اجازه پخش تلویزیونی یک اثر را به عنوان پخش رادیویی تلقی نمود و بالعکس. حتی در یک تفسیر مضیق تر حق پخش تلویزیونی یک اثر در یک کانال تلویزیونی به معنای مجوز پخش همان اثر در سایر کانال های تلویزیونی نمی باشد.
گفتار دوم : شرایط حمایت از مصادیق حقوق مرتبط
برای اینکه بتوانیم از مصادیق حقوق مرتبط شامل اجراها، آثار صوتی و آثار رادیویی و تلویزیونی حمایت کنیم ، لاجرم رعایت معیارهای چندی لازم است. قاعدتاً شرایطی که در مبحث اول و برای حمایت از پدیدآورنده مطرح کردیم ، به طور جامع نسبت به حمایت از دارندگان حقوق مرتبط قابل اعمال نمی باشد. نکته جالب توجه آن که در کنوانسیون رم به شرایط لازم جهت حمایت از حقوق مرتبط اشاره ای نشده و تنها به اصل رفتار ملی اشاره شده است. قوانین فعلی ایران هم دارندگان حقوق مرتبط را به شکل جدا بررسی ننموده که حال بخواهد شرایط حمایت از آثارشان را بیان نماید. پیش نویس لایحه جدید نیز در تدوین بخش حقوق مرتبط ، به کنوانسیون رم توجه داشته و این خود موجب گردیده تا همانند کنوانسیون در زمینه بیان شرایط مسکوت باشد. نهایتاً با توجه به دسته بندی های ارائه شده در مبـحث قبل در بیان شرایط حمایت از پدیدآورنده و نهایتاً کلیات حقوق مالکیت فکری شرایط حمایت از دارندگان حقوق مرتبط را در ادامه بررسی می کنیم.
بند اول ) شرایط ماهوی
الف) محسوس بودن شکل اثر- همان گونه که در باب حمایت از آثار ادبی و هنری آمد ، صرف ایده و فکر قابل حمایت نبوده و اولین شرط از شرایط حمایت آثار ادبی و هنری ارائه آن در یک قالب محسوس می باشد. این امر در حقوق مرتبط نیز نسبت به سه موضوع قابل حمایت اجرا ، آثار صوتی ، آثار رادیویی و تلویزیونی پذیرفته شده و به موجـب معیـار عینـی آنچه موجبات حمایت از دارندگان حقوق مرتبط را فراهم می سازد ، عملکرد آن ها و به بیان کلی تر نمود بیرونی و خارجی فعالیت آن ها در یک قالب محسوس و قابل رویت است. در مورد اجراها وضعیت تا حد بسیار زیادی همانند آثار ادبی و هنری بوده و حتماً می بایست اجرای مورد نظر در یک شکل محسوس ارائه شود تا قابلیت حمایت براساس حقوق مرتبط را کسب کند. بنابراین به موجب تعریف به عمل آمده در بند اول ماده 3 کنوانسیون رم بازیگر با بازی کردن ، خواننده با خواندن آواز ، نوازنده با نواختن آلت موسیقی(ساز) و سخنران با نطق کردن و دیگر روش های اجرای آثار ادبی و هنری یا نمود های فولکلور به نوعی اجرا را برای شنوندگان یا بینندگان ملموس می کنند. اگرچه به موجب ماده 9 کنوانسیون مذکور هر کشور عضو ممکن است ، براساس قوانین داخلی خود حمایت کنوانسیون را حتی به هنرمندانی که آثار ادبی و هنری را اجرا نمی کنند ، همانند هنرمندان سیرک و واریته ( منظور برنامه ایی است که از بخش های مجزا تشکیل شده و هر بخش شامل ساز و آواز ، کنسرت رقص و تئاتر است. ) نیز تعمیم دهد.
در رابطه با آثار صوتی ، طبق تعریف به عمل آمده در بند دوم ماده 3 کنوانسیون رم اثر صوتی به معنای تثبیت صداهای اجرا یا دیگر صداها می باشد. ماده 3 قانون ترجمه و تکثیر آثار صوتی ایران به دو وسیله صفحه و نوار برای تثبیت آثار صوتی به صورت تمثیلی اشاره کرده است. معاهده وایپو در تعریف تثبیت آن را وسیله درج صداها یا نمایش متعلق به آن ، با قابلیت مشاهده و تکثیر توسط دستگاه های مکانیکی نام برده ، هر چند در هیچ یک از این قوانین بین المللی و حتی قوانین داخلی به روش تثبیت ، نوع ابزار و حتی وسیله تثبیت که می تواند شفاف یا غیر شفاف باشد ، علی الاصول به دلیل رشد سریع فناوری اشاره ای نشده است. همین تعریف با اندکی تغییردر بند 26 ماده 1 پیش نویس لایحه جدید در تعریف تثبیت تکرار شده است. بدین ترتیب حمایت از تولید کنندگان محدود به افرادی است که برای اولین بار صدا یا اجرایی را ضبط کرده باشند و کپـی برداران با کپی از روی آنچـه که قبلاً ضبط و تثبیت شده ، تولیدکننده به مفهوم مقرر در کنوانسیون رم جهت برخورداری از حقوق مرتبط محسوب نخواهند شد. در رابطه با آثار رادیویی و تلویزیونی که در قالب یک برنامه برای پخش از رادیو و تلویزیون مورد استفاده قرار می گیرند ، از دو فرض خارج نمی باشد ؛ در فرض اول از آثاری استفاده می شود که قبلاً ضبط شده است. مانند آثار ادبی و هنری (موضوع حق مولف) ، اجرا و آثار صوتی. فرض دوم آثاری را شامل می شود که به صورت مستقیم و زنده امکان پخش می یابند. هر چند در این صورت نیز دستگاه های فرستنده حاضر در محل ( واحد سیار ) اول فیلم واقعه مذکور را ضبط و سپس نسبت به ارسال آن به مرکز پخش اقدام می نمایند.مانند مسابقات ورزشی، کنسرت موسیقی. بنابراین آنچه موجبات حمایت از برنامه های رادیویی و تلویزیونی را فراهم می سازد ، تثبت بوسیله پخش اثر می باشد.
ب) اصالت یا ابتکار – همانطور که در مقام بیان شرط اصالت در آثار ادبی و هنری به موجب حقوق مولف بیان کردیم ، آثار ادبی و هنری زمانی از حمایت حق مولف برخوردار خواهند شد که حاصل تلاش فکری و ذهنی پدیدآورنده و به نوعی نشانگر شخصیت او باشند ، زیرا تنها در این صورت می توان با جمیع شرایط دیگر حمایت حق مولف را برای آن آثار متصور شد. این تحلیل خود بیانگر این اصل است که تنها شخص حقیقی می تواند ، پدیدآورنده محسوب شود و شناختن عنوان پدید آورنده برای شخص حقوقی برخلاف اصل است. در مقابل وجود شرط اصالت و ابتکار در سه دسته از آثار حقوق مرتبط در هیچ یک از اسناد بین المللی ، منطقه ای و داخلی مطرح نشده است. به دلیل آنکه ما در حقوق مرتبط صرفاً با یک سری ابزار فنی و مکانیکی تکثیر و انتشار آثار ادبی و هنری مواجه هستیم و بنا بر تحلیل یکی از حقوق دانان « موضوع حقوق مرتبط مجموعه فعالیت هایی هستند که اگر چه در خلق آثار هیچ نقشی ندارند ، به پخش آثار کمک می کنند.»
نسبت به دسته اول یعنی مجریان ناکارآمدی معیار اصالت به دلیل آن است که به خودی خود وجود دارد. زیرا مجری به دلیل آنکه در اجرا از نمودهای فیزیکی همچون صدا ، چهره ، ژست ، اندام و…. استفاده می کند که نمودی از شخصیت وی می باشند ، اصالت بدون چون و چرا حاصل می شود. بنابراین معیار اصالت برای تفکیک اجرای قابل حمایت از اجرای غیر قابل حمایت ملاک مناسبی نمی باشد ، زیرا حتی بازیگران نقش های کم اهمیت و سیاهی لشگرها که به دلیل اجرای نقش های کم اهمیت مورد حمایت حقوق مرتبط نیستند ، نوعی اصالت در کارشان وجود دارد. البته اگر مجری ؛ اثری ادبی و هنری را با معیارهای حقوق مولف ایجاد و سپس نسبت به اجرای آن اقدام نماید ، از دو حیث قابل حمایت می باشد : اول به جهت پدیدآورندگی ( از حیث رعایت معیار اصالت ) و دوم به دلیل اجرا از حیث حقوق مرتبط ( اصالت خود به خودی). با این توضیح که اگر اثر ادبی و هنری از قبل موجود را اجرا کند ، در واقع عمل اقتباس را انجام داده و می بایست رضایت صاحبان حقوق را کسب کند ، در هر دو شق گفته شده وجود اصالت در اجرا به دلیل ویژگی های خاص مجری محرز است. نسبت به دسته دوم و سوم یعنی تولید کنندگان آثار صوتی و سازمان های پخش شرط اصالت کاملا ً غایب است. زیرا با بررسی نحوه فعالیت آن ها به این نتیجه می رسیم ، که این گروه ها آثار ادبی و هنری در دسته حمایتی حقوق مولف را با ابزار مکانیکی و فنی در قالب آثار صوتی ثبت و ضبط نموده یا اینکه از طریق سازمان های صوتی و تصویری پخش می کنند. بنابراین هیچ فکر اصیلی در تولید یا پخش آن ها وجود نداشته که نشانگر شخصیت تولید کنندگان آن ها محسوب شود. هر چند این نکته را نمی توان از نظر دور داشت که در این دو گروه حمایت مختص کسانی است که برای اولین بار نسبت ثبت و پخش اقدام کرده باشند و سایر کپی برداران از زمره حمایت حقوق مرتبط خارج می باشند. در ماده 4 قانون ترجمه و تکثیر کتب … در مقام بیان شرایط مورد نیاز آثار صوتی قابل حمایت به شرط اصالت اشاره ای نشده ، رویه ای که در پیش نویس لایحه هم رعایت شده است. در قانون مالکیت فکری فرانسه به دلیل پذیرش مفهوم شخصی برای اصالت و در قانون مالکیت فکری انگستان به دلیل پذیرش مفهوم نوعی برای اصالت بررسی شرط اصالت در دسته های حقوق مرتبط به طور کلی مطرح نبوده و حمایت از این آثار منوط به احراز اصالت نمی باشد.
ج) عدم مغایرت با اخلاق حسنه و نظم عمومی- درکنوانسیون های حقوق مرتبط ، قوانین مالکیت فکری فعلی و حتی در پیش نویس لایحه جدید ایران به مسئله رعایت اخلاق حسنه و نظم عمومی در مصادیق حقوق مرتبط اعم از اجرا ، آثار صوتی و آثار رادیویی و تلویزیونی هیچ اشاره ای نشده ، اما همان گونه که در گفتار نخست تحلیل کرده ایم ، از کلیت قانون اساسی و عمومیت ماده 975 قانون مدنی می توان نتیجه گرفت : حمایت از آثار ادبی و هنری و بالطبع مصادیق حقوق مرتبط علاوه بر دو شرط پیش گفته ، منوط به رعایت نظم عمومی و اخلاق حسنه می باشد. در این رابطه تمامی کشورها سعی کرده اند ، با تدوین قوانین داخلی نسبت به حفظ آرمان های مورد احترام جوامع خویش با حساسیت و دقت نظر بیشتری برخورد نمایند. به طور کلی دارندگان حقوق مرتبط برای برخورداری از حمایت ، باید آثاری را برای اجرا ، ثبت و پخش انتخاب نمایند که خطوط قرمز را رعایت کرده و بتوانند مجوز لازمه را از مراجع ذیصلاح دریافت نمایند.
در رابطه با اجرا می توان به “ضوابط نظارت بر نمایش و صدور برنامه مصوب 1379” اشاره کرد که براساس ماده 2 آن کلیه نمایش هایی که در تالارها و فضاهای دولتی و غیردولتی به نمایش گذاشته می شود و یا به هر نحو در معرض عموم قرار می گیرد ، باید دارای پروانه نمایش از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باشد و پروانه نمایش نیز برابر بندهای 14 گانه ماده 3 همان قانون در صورتی صادر خواهد شد که کلیه مصادیق اخلاق حسنه و نظم عمومی در آن رعایت شده باشد. برای مثال در آن به مقدسات دین اسلام و پیامبران الهی و دیگر ادیان رسمی شناخته شده در قانون اساسی توهین نشده ، نژاد پرستی و تمسخر طوایف و اقوام ایرانی صورت نگرفته باشد ، هتک حرمت قشر یا صنف خاصی صورت نگرفته باشد ، اعتیاد و قاچاق و کسب درآمد از راه های نامشروع ترویج نشود و سایر موارد مذکور در ماده 3.
در رابطه با آثار صوتی و خاصه آثار موسیقایی ، از یک طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نسبت به صدور مجوز اقدام می نماید که در این گذار گروهی از موسیقی دانان برتر کشور را گرد هم آورده و هدفش بررسی موسیقی از حیث حفظ موسیقی اصیل ایرانی از یک جهت و مفهوم ترانه و شعر آن از جهت دیگر می باشد. از طرف دیگر سازمان صدا و سیما نیز با امعان نظر شورای ارزشیابی نسبت به پخش آثار صوتی ایی اقدام می کند که کارشناسان خبره سازمان آن را با معیارهای شرعی و مناسبت های مذهبی مانند اعیاد و وفات منطبق دانسته و از این حیث مانع پخش موسیقی غیر مجاز و خواهد شد.
در رابطه با آثار رادیویی و تلویزیونی همان گونه که قبلاً اشاره کردیم به دلیل طیف گسترده از بینندگان در سنین مختلف یک نظارت درون سازمانی اعمال می شود. به تعبیر دیگر در اساسنامه سازمان مقرر شده سازمان صدا و سیما ، سازمانی است مستقل که زیر نظر مشترک قوای سه گانه کشور (شورای سرپرستی) و بر طبق قانون اداره صدا و سیمای جمهوری اسلامی ، قانون خط مشی و مفاد این اساسنامه اداره می شود. از مهم ترین وظایف شورای سرپرستی( متشکل از یک نماینده از قوه مقننه و یک نماینده از قوه مجریه و یک نماینده از قوه قضائیه ) نظارت مستقیم و فعال بر کلیه برنامه های در حال پخش و تعیین چهارچوب برنامه ها و تصویب طرح ها و برنامه های رادیویی و تلویزیونی از جهت انطباق کامل آن ها با ” قانون خط مشی صدا و سیما” می باشد. در مقدمه قانون مذکور صراحتاً آمده که رادیو و تلویزیون باید در جهت روند تکاملی انقلاب اسلامی و در خدمت اشاعه فرهنگ اسلامی قرار گیرد و در این زمینه از برخورد سالم اندیشه های متفاوت بهره جوید و از اشاعه و ترویج خصلتهای تخریبی و ضد اسلامی جدا پرهیز کند. در فصل اول و در مقام بیان اصول کلی و عام حاکم بر برنامه های صدا و سیما لزوم حاکمیت اسلام بر کلیه آثار را مورد تاکید قرار داده که خود در بردارنده کلیه مصادیق اخلاق حسنه و نظم عمومی در ایران می باشد. شورای سرپرستی در جریان روند نظارتی خود اقدام به تدوین سیاست های در بخش های صدا و سیما نموده است : برای مثال در زمینه صدا به لزوم مشخص نمودن معیار و ضوابط طنز و شوخی های کلامی در مراکز رادیو ، جلوگیری از پخش موسیقی های بدون مجوز اعم از آنکه با کلام یا بدون کلام و عدم اختلاط بین مجریان زن و مرد که موجب گپ و گفت غیر شرعی شود و غیره تاکید شده است. در زمینه سیما لزوم ساخت برنامه های با کیفیت برای کودکان ، دقت و نظارت کافی در ساخت مجموعه های طنز و پخش موسیقی های با کلام و بدون کلام ، تاکید به رعایت حجاب و حفظ شعائر دینی ، حضور مجریان مومن و معتقد بر صفحه تلویزیون و غیره بیش از بیش مورد توجه شورای سرپرستی قرار گرفته است. در انگلستان نیز اگرچه سازمان های پخش های تلویزیونی به صورت خصوصی اداره می شوند ، اما مقرررات سنگینی از حیث رعایت استانداردهای کمی و کیفی محتوای برنامه های تلویزیونی از سوی آوکام (مرجع نظارت بر مقررات رسانه ای و بخش های ارتباطی به موجب قانون ارتباطات مصوب 2003) اعمال می گردد و در یک نگاه اجمالی از پخش برنامه هایی که موجبات تشویق وقوع جرم را فراهم می کنند یا برنامه های خبری که در بیان رویداداها اصل بی طرفی را رعایت نمی کنند یا برنامه هایی که بدون اطلاع قبلی اقدام به پخش صحنه های محرک جنسی می کنند یا برنامه های مذهبی که سازندگان آن مسئولیت مطالب گفته شده در آن را بر عهده نمی گیرند ، جلوگیری می نماید.
بند دوم ) شرایط شکلی
الف) مکان ساخت یا انتشار اثر – کنوانسیون رم در اعطای حمایت به سه گروه اجراگنندگان ، تولید کنندگان آثار صوتی و سازمان های پخش بیش از هر چیز به رفتار ملی اهمیت داده ، به گونه ای که در ماده 2 رفتار ملی را رفتار اعطاء شده مطابق قوانین داخلی کشور عضوی که حمایت در آن جا مورد تقاضاست ، تعریف نموده است. به طور کلی و با توجه به ماده مذکور می توان گفت : اولین معیار حمایت تابعیت اجراکننده ، تولید کننده و سازمان پخش می باشد.( معیار تابعیت ) هر چند که در کنوانسیون برن اقامتگاه دائمی یا موقت نیز معیار دیگری برای حمایت به شمار می رفت. در توضیح سایر معیارهای حمایت از حیث رفتار ملی و براساس مواد کنوانسیون می توان گفت : به موجب ماده 4 کنوانسیون در مورد اجراکنندگان ، روش دیگر حمایت براساس رفتار ملی می باشد که به موجب آن اگر چه اجراکننده دارای تابعیت کشور عضو کنوانسیون نمی باشد ، اما در کشور مذکور به اجرا پرداخته (معیار اجرا ) یا اجرایش در آن کشور برای اولین بار در قالب اثر صوتی تثبیت (معیار اولین تثبیت ) یا اجرایش توسط سازمان رادیو و تلویزیون پخش شده است. (معیار پخش) قاعدتاً با اعمال این معیارها حمایت از اجرا قلمرو وسیع تری خواهد یافت.
مطابق ماده 5 کنوانسیون در مورد تولید کنندگان آثار صوتی ، روش حمایت براساس رفتار ملی بدین صورت می باشد که اگر چه تولید کننده دارای تابعیت کشور عضو کنوانسیون نمی باشد ، اما در کشور مذکور برای اولین بار نسبت به ضبط اثر صوتی اقدام نموده (معیار اولین تثبیت ) یا اینکه در جای دیگری نسبت به ضبط اقدام نموده ، ولی برای اولین بار در کشور مورد اشاره نسبت به انتشار آن اقدام نموده است. (معیار اولین انتشار ) همچنین در بند 2 همین ماده آمده : « اگر یک اثر صوتی برای نخستین بار در یک کشور غیر عضو منتشر شده باشد ، ولی ظرف 30 روز از تاریخ اولین انتشار در یک کشور عضو کنوانسیون هم منتشر گردد، به منزله ی اثری که برای نخستین بار در کشور عضو منتشر شده تلقی می شود.» (معیار انتشار همزمان) پیش تر انتشار همزمان را در کنوانسیون برن پذیرفته بودیم. مطابق ماده 6 در مورد سازمان های پخش و به موجب اصل رفتار ملی اگر اداره مرکزی سازمان مورد اشاره در یکی از کشورهای عضو واقع شده باشد.(معیار مقر اصلی) یا اینکه پخش از فرستنده واقع شده در یکی از کشورهای عضو مخابره شود. (معیار پخش ) مورد حمایت کنوانسیون رم خواهد بود.
از آن جایی که در قوانین فعلی ایران بحث حقوق مرتبط نداریم ، براساس حقوق مولف که در تحلیل ماده 22 قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان … در زمینه مکان ساخت یا انتشار آثار مقرر می داشت : « حقوق مادی و معنوی پدیدآورنده موقعی از حمایت این قانون برخوردار خواهد شد که اثر برای نخستین بار در ایران چاپ یا پخش یا نشر یا اجرا شده باشد و قبلاً در هیچ کشوری چاپ یا پخش یا اجرا نشده باشد.» می توان گفت : حمایت از این آثار هم منوط به رعایت اصل سرزمینی می باشد. اگرچه ماده 6 قانون ترجمه و تکثیر آثار صوتی ، نسبت به آثار صوتی علاوه بر پذیرش اصل سرزمینی حمایت ، شرط معامله متقابل را در حمایت از آثار خارجی پذیرفته است و از این حیث قلمرو آثار قابل حمایت را تا حدی توسعه داده است. پیش نویس لایحه جدید با هدف حل این مساله و در مقام بیان قلمرو اجرای حقوق مرتبط با وضع سه ماده جداگانه در باب آثار قابل حمایت ، همان مقرره کنوانسیون رم را با دسته بندی بهتری ارائه نموده است.
ب) اعلان مشخصات و ثبت اثر- در بررسی کنوانسیون برن و قوانین داخلی اغلب کشورها ، در باب حقوق مولف بیان نمودیم که در حمایت از آثار ادبی و هنری اصل بر عدم رعایت تشریفات می باشد ، بدین تعبیر که اثر به محض ایجاد یعنی ارائه در شکلی محسوس و داشتن اصالت قابلیت حمایت مادی و معنوی را خواهد داشت. هر چند در عمل اعلان مشخصات بر روی اثر از یک طرف و ثبت اثر از طرف دیگر اماره مالکیت اثر محسوب خواهد شد. در ارتباط با حمایت از موضوعات حقوق مرتبط اعم از اجرای اجراکنندگان ، آثار صوتی تولید کنندگان و آثار رادیویی و تلویزیونی سازمان های پخش ، ثبت اثر و اعلان مشخصات در مفهوم کلی رعایت تشریفات به عنوان شرط حمایت از چنین آثاری بیان نشده است. اما ماده 11 کنوانسیون رم در مقام بیان تشریفات برای حمایت از آثار صوتی (فونوگرام) به عنوان استثناء مقرر کرده است : « کشور عضو می تواند ، به موجب حقوق داخلی خود رعایت تشریفاتی را به عنوان شرط حمایت از حقوق تولید کنندگان آثار صوتی یا اجراکنندگان یا هر دو در رابطه با آثار صوتی لحاظ کند. رعایت این تشریفات هنگامی محقق شده تلقی می شود که تمام نسخه های آثار صوتی منتشر شده موجود در بازار یا جلد آن ها حاوی یادداشت علامت (p ) به همراه درج تاریخ اولین سال انتشار باشد ، به نحوی که اطلاع رسانی مناسبی ارائه دهد. چنانچه آن نسخه ها یا جلد آن ها تولید کننده یا دارنده مجوز از سوی تولید کننده را ( با درج نام و علامت تجاری یا مشخصه های مناسب دیگر ) معین نکند ، یادداشت باید مشتمل بر نام دارنده یا انتقال گیرنده (حقوق تولید کننده) نیز باشد.» این ماده حداکثر تشریفاتی را که یک کشور عضو می تواند ، برای حمایت آثار صوتی از تولید کنندگان مطالبه کند، در نظر گرفته است.
در حقوق فعلی ایران و با توجه به بررسی به عمل آمده در زمینه حقوق مولف متوجه شدیم که اصل بر عدم رعایت تشریفات است که قاعدتاً به دلیل عدم تفکیک حقوق مرتبط از حقوق مولف این ویژگی در حوزه حقوق مرتبط نیز مجری می باشد. لیکن در ماده 4 قانون ترجمه و تکثیر کتب و آثار صوتی… در ارتباط با آثار صوتی آمده است : « صفحات یا نوارهای موسیقی و صوتی در صورتی حمایت می شود که روی هر نسخه یا جلد آن علامت بین المللی(p ) لاتین در داخل دایره و تاریخ انتشار و نام و نشان تولید کننده و نماینده انحصاری و علامت تجارتی ذکر شده باشد.» مطابق این مقرره آثار صوتی در صورتی مورد حمایت قرار می گیرند که شرایط مذکور در ماده را دارا باشند ، بدین تعبیر رعایت این شرط الزامی است. ثبت آثار حقوق مرتبط نیز مطابق ماده 21 قانون حمایت حقوق مولفان ، مصنفان … اختیاری است. با وجود این براساس بند الف ماده اول آئین نامه اجرایی ماده مذکور درخواست کننده ثبت اثر می تواند ، علاوه بر شخص حقیقی شخص حقوقی همانند صدا و سیما نیز باشد. بر این اساس اجرای اجراکنندگان یا آثار صوتی می تواند توسط یک تولیدکننده حقیقی یا حقوقی در یک حامل تثبیت شده و با نام و علامت خاصی نیز به ثبت برسد. که از لحاظ جنبه اثباتی و حفظ حقوق مادی و معنوی اثر بسیار مثمر ثمر می باشد. در ارتباط با آثار رادیویی و تلویزیونی سازمان های پخش به عنوان یک شخصیت حقوقی به منظور مصون ماندن آثار شان از دستبرد و نتیجتاً حفظ آن ها اقدام به ثبت اثر ، درج نام و علامت خاص سازمان بر روی آثار می نمایند. سازمان صدا و سیمای ایران با تاسیس موسسه صوتی و تصویری سروش مرکز انحصاری فروش آثار رادیویی و تلویزیونی را با آرم سازمان فراهم نموده که بدون شک از جهت جنبه حمایت از آثار پخش شده بسیار حائز اهمیت می باشد.
فصل سوم

مطلب مشابه :  فرآیند برنامه ریزی استراتژیک

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید