رشته حقوق

آثار انتقال و واگذاری سهام نسبت به انتقال دهنده

– آثار انتقال و واگذاری سهام نسبت به انتقال دهنده و منتقل الیه

انتقال سهام به محض توافق طرفین معامله واقع می شود و تشریفات خاص برای ایجاد مالکیت منتقل الیه لازم نیست و صرف ایجاب و قبول برای تحقق این امر کافی است و لزومی به ثبت انتقال در دفتر ثبت سهام شرکت از این لحاظ نیست و ثبت انتقال دارای آثاری خاص است که قبلاً بررسی شد. در حقوق انگلیس هم همانگونه که قبلاً گفته شد صرف ایجاب و قبول در«مالکیت انصافی» را برای منتقل الیه ایجاد می کند و ثبت انتقال در دفاتر شرکت «مالکیت قانونی» ایجاد می کند. پس اینجا هم قرارداد اولیه بین طرفین معامله نسبت به آنها و قائم مقام قانونی آنها موثر و الزام آور است. علاوه بر ایجاد مالکیت ،حقوق و تکالیفی دیگر نیز قانوناً و عرفاً از انتقال ناشی می شود که برای طرفین ایجاد می گردد و تصریح یا عدم تصریح طرفین نقشی در ایجاد آنها ندارد.

گفتار اول- وظایف و تکالیف انتقال دهنده سهم

بعد از وقوع توافق و قرارداد یکسری تکالیف بر ذمه انتقال دهنده ایجاد می شود که موظف به انجام آنهاست و عدم انجام توسط او، منتقل الیه را مجاز می سازد از طریق دادگاه الزام او را به انجام تعهد بخواهد و یا اینکه حق فسخ قرارداد و مطالبه خسارت را برایش ایجاد می کند.

الف- تسلیم اوراق سهام و اسناد انتقال

همانگونه که قبلاً گفته شد ورقه سهم نمایانگر حقوق و تعهدات سهامدار در شرکت است و هر چند ورقه سهم دارای ارزش ذاتی نیست ولی ارزش اعتباری آن مد نظر اشخاص در معامله آن و انتقال آنست و اشخاص برای استفاده از حقوق و مزایای آن در شرکت ناگزیر از ارائه آنها هستند هر چند بدون ثبت انتقال در دفتر ثبت سهام شرکت در مقابل شرکت دارنده ی صرف، مالک شناخته نمی شود ولی حتی برای ثبت در دفتر ثبت سهام شرکت هم ارائه اوراق سهم ضروری است.

بنابراین با وقوع قرارداد انتقال ،فروشنده (انتقال دهنده) مکلف به تحویل اوراق سهام به منتقل الیه است تا او بتواند از این حقوق و مزایا استفاده نماید یا تشریفات مربوط به ثبت انتقال را انجام دهد. همچنین جهت ثبت انتقال در دفتر ثبت سهام شرکت منتقل الیه بایستی اوراق و اسناد انتقال را تسلیم شرکت نماید که این اوراق بایستی به امضاء طرفین معامله و در صورت لزوم موافقت مرجعی خاص از شرکت، به امضاء مرجع مزبور نیز رسیده باشد. بنابراین انتقال دهنده مکلف به تسلیم این اوراق انتقال هم به منتقل الیه می باشد لازم به ذکر است که این تعهدات انتقال دهنده در مقابل تعهدات منتقل الیه قرار دارد و در صورت عدم انجام تعهد منتقل الیه از جمله تعهد به پرداخت مبلغ ارزش سهام، انتقال دهنده ممکن است از حق حبس خود تا اداء تعهد توسط منتقل الیه استفاده نماید.

البته نحوه تسلیم اوراق سهام با توجه به نوع سهم متفاوت است. اگر انتقال سهام در بازار بورس واقع شود انتقال دهنده اوراق سهام یا گواهینامه نقل و انتقال سهام را همراه دستور فروش و وکالتنامه فروش تسلیم کارگزار خود می کند تا پس از انجام معامله تسلیم کارگزار خریدار شود.

مطلب مشابه :  مفهوم جامع خشونت خانوادگی

ب- اجرای حقوق و تعهدات ناشی از سهم

گفته شد که صرف حصول توافق و قرارداد برای ایجاد مالکیت منتقل الیه کافی است

و تشریفات خاص دیگری لازم نیست و از این پس منتقل الیه دارای حقوق و تکالیفی در شرکت خواهد بود ولی مادامی که انتقال در دفاتر شرکت ثبت نشود شرکت انتقال دهنده را که نامش در دفاتر شرکت ثبت است مالک حقوق و دارای تکالیف در شرکت می شناسد و حقوق و مزایا را به ایشان اداء می کند و تعهدات را نیز از وی مطالبه می کند بنابراین انتقال دهنده موظف به اجرای حقوق و تعهدات ناشی از سهم در شرکت است. در حقوق انگلیس هم بر اساس رویه قضایی وضعیت بر همین منوال است.[1]

البته می توان گفت که انتقال سهام قبل از ثبت در دفاتر شرکت، متضمن نوعی عقد وکالت است که انتقال دهنده به وکالت از منتقل الیه حقوق و  تعهدات ناشی از سهم را اجرا می کند.

ج- تعهد انتقال دهنده راجع به ثبت انتقال

تعهد انتقال دهنده نسبت به ثبت  انتقال به نام منتقل الیه در حقوق ایران طبق ماده 40 ل.ا.ق.ت یک تعهد قانونی است و شبیه تعهد مالک ملک ثبت شده به تنظیم سند رسمی به نام منتقل الیه می باشد. پس منتقل الیه می تواند الزام انتقال دهنده را به ثبت انتقال و امضاء دفاتر شرکت از طریق دادگاه بخواهد و در صورت وجود مانع قانونی یا اساسنامه ای، انتقال دهنده مسئول جبران خسارت است.

در حقوق انگلیس این امر یک تعهد قانونی نیست تنها به طور ضمنی متعهد است که مانع از ثبت انتقال در دفاتر شرکت نشود و این ناشی از این امر است که او قبلاً اوراق انتقال را امضاء کرده است و لزومی به حضور او در دفتر شرکت و امضاء دفاتر نیست و منتقل الیه می تواند با تسلیم اوراق انتقال امضاء شده، انتقال را با نام خود ثبت کند.

 

گفتار دوم- وظایف و تکالیف منتقل الیه

در مقابل وظایفی که بر عهده ی انتقال دهنده ی سهام قرار دارد وظایفی نیز بر  عهده ی منتقل الیه قرار می گیرد که بایستی به این تعهدات عمل نماید.

الف- پرداخت قیمت سهام

در حالت انتقال معوض سهام آنچه در برابر سهم قرار می گیرد به مالکیت انتقال دهنده در خواهد آمد. بنابراین در برابر تعهداتی که با وقوع قرارداد انتقال بر عهده انتقال دهنده واقع می شود تعهد به پرداخت قیمت سهام بر عهده منتقل الیه قرار می گیرد.

شیوه پرداخت اعم از نقدی یا قسطی ، پول یا مال طبق توافق طرفین خواهد بود. در صورت عدم انجام این تعهد از سوی منتقل الیه، انتقال دهنده، الزام او را به اداء تعهد از دادگاه خواهد خواست و یا حتی می توان قائل به وجود خیار تاخیر ثمن برای انتقال دهنده بود.

مطلب مشابه :  قواعد کلی مسئولیت حاکم بر آلودگی‌های جوی

مثلاً طبق بند «د» آیین نامه اجرایی ماده 9 قانون برنامه چهارم توسعه، در صورت استنکاف اشخاص حقیقی یا حقوقی از پرداخت دو قسط متوالی و یا چهار قسط متناوب از بدهی ناشی از واگذاری سهام یا عدم ایفای تعهدات مندرج در قرارداد، مانده بدهی به دین حال تبدیل می‌شود و سازمان خصوصی‌سازی به منظور حفظ حقوق دولت حسب مورد مکلف است نسبت به تامین و وصول آن با توجه به وثایق مأخوذه طبق قوانین و مقررات اقدام نماید

همچنین طبق بند «ه» همین آیین نامه ، خریدار یا خریداران به منظور تضمین ایفای تعهدات خود می‌بایستی وکالتنامه رسمی و محضری بلاعزل مبنی بر تفویض اختیار به فروشنده برای تملیک یا انتقال سهام مورد معامله به هر شخص و با هر شرایط و به قیمتی که صلاح بداند، تنظیم و در زمان امضای دفتر نقل و انتقال سهام شرکت واگذار شده، به سازمان خصوصی‌سازی تسلیم نماید و سازمان اختیار تام دارد که هرگاه اقدامی از طرف خریدار به عمل آید که منافع سازمان را از نظر وصول مطالبات و سهام مورد وثیقه به خطر اندازد بدون هیچ‌گونه قیدو شرطی با استفاده از وکالتنامه مذکور نسبت به انتقال سهام مورد معامله، مطابق مقررات مربوط اقدام نماید.
البته حق حبس برای منتقل الیه نیز وجود دارد و می تواند پرداخت قیمت را منوط به ثبت انتقال در دفاتر شرکتی کند.

ب- پرداخت اقساط راجع به قیمت سهم

همانطور که گفته شد تعهدات طرفین معامله انتقال سهام در مقابل هم قرار می گیرد و به صرف حصول توافق مالکیت سهام و معوض آن جابجا می شود. پس تعهدات ناشی از مالکیت سهم در برابر شرکت هم از این پس بر عهده منتقل الیه واقع می شود و چون شرکت قبل از ثبت انتقال ، انتقال دهنده را مالک سهم می شناسد  بنابراین مانده مبلغ اسمی سهم را از او مطالبه می کند پس منتقل الیه بایستی این مبالغ قابل مطالبه را به انتقال دهنده پرداخت نماید تا وی آنها را به شرکت بپردازد. البته مبالغی که قبلاً مطالبه شده  و انتقال دهده از پرداخت استکاف نموده مشمول این قاعده نیست.

همچنین در موردواگذاری سهام شرکت های دولتی تحت عنوان «سهام عدالت» موضوع ماده 34 قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی، و….. ایران با دوره تقسیط 10 ساله در صورت انتقال این نوع سهام پرداخت اقساط مطابق شرایط قبلی تعیینی برای دارنده اصلی می باشد.

علاوه بر این تعهدات، بر طبق توافق بین طرفین ممکن است تعهدات دیگری نیز موردتوافق واقع شود که بر اساس این توافق قراردادی طرفین ملزم به اداء تعهدات مزبور هستند.

 

[1] -Michall Renshall ,op.Cit,1992,P.188

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
92